Ngân hàng Dự trữ Australia tăng lãi suất lần đầu sau hai năm, cảnh báo thêm đợt tăng sắp tới

Vào lúc 10:30 sáng ngày 02/02/2026 theo giờ Việt Nam, Ngân hàng Dự trữ Australia (RBA) đã chính thức đưa ra quyết định gây chấn động: tăng lãi suất tiền mặt (Cash Rate) thêm 25 điểm cơ bản, từ 3.60% lên 3.85%. Đây là động thái thắt chặt đầu tiên sau đúng hai năm, đánh dấu sự kết thúc của giai đoạn nới lỏng chính sách và mở ra một chương mới đầy thử thách trong cuộc chiến kiềm chế lạm phát.

Quyết định quan trọng này được đưa ra một cách đồng thuận hoàn toàn bởi Hội đồng Chính sách Tiền tệ của RBA trong cuộc họp đầu tiên của năm 2026, đi kèm với Tuyên bố Chính sách Tiền tệ và Tuyên bố Lãi suất chi tiết. Động thái không chỉ là một phản ứng trước thực trạng lạm phát tái tăng tốc mà còn là một tín hiệu rõ ràng về sự sẵn sàng hành động mạnh tay hơn nữa của ngân hàng trung ương này, trong bối cảnh nhu cầu nội địa và áp lực từ thị trường lao động tỏ ra mạnh mẽ hơn dự kiến.

Bối cảnh dẫn đến quyết định này được hình thành từ những tháng cuối năm 2025. Ngay từ tháng 12, biên bản cuộc họp chính sách của RBA đã tiết lộ rằng các thành viên Hội đồng bắt đầu thảo luận nghiêm túc về khả năng tăng lãi suất trong năm 2026. Thống đốc Michele Bullock cũng nhiều lần cảnh báo công khai rằng Hội đồng sẽ phải xem xét việc tăng lãi suất nếu lạm phát tiếp tục tỏ ra “cứng đầu”.

Trên thực tế, thị trường tài chính đã phần nào lường trước động thái này khi các ngân hàng thương mại lớn, dẫn đầu là Commonwealth Bank (CBA), chủ động tăng mạnh lãi suất cho vay cố định từ rất sớm. CBA đã tăng lãi suất cho vay cố định kỳ hạn ba năm một mức kỷ lục 0.70%, tương đương với ba lần tăng lãi suất tiêu chuẩn của RBA, trong khi hàng chục tổ chức tín dụng khác cũng đồng loạt điều chỉnh.

Nguyên nhân cốt lõi được RBA viện dẫn cho quyết định lần này là sự gia tăng đáng lo ngại của áp lực lạm phát. Mặc dù lạm phát đã giảm từ mức đỉnh năm 2022, chỉ số này đã tăng mạnh trở lại trong nửa sau năm 2025.

Theo đánh giá của RBA, một phần của đà tăng này đến từ các yếu tố tạm thời, nhưng phần lớn bắt nguồn từ những nguyên nhân sâu xa hơn: nhu cầu nội địa mạnh hơn dự báo và áp lực công suất lớn hơn trong nền kinh tế.

Cụ thể, nhu cầu khu vực tư nhân tăng trưởng mạnh mẽ, được thúc đẩy bởi chi tiêu hộ gia đình và đầu tư, trong khi thị trường nhà ở tiếp tục ghi nhận hoạt động sôi động và giá cả tăng tốc. Điều kiện tài chính đã nới lỏng đáng kể trong năm 2025, và vẫn còn sự không chắc chắn về mức độ hạn chế thực sự của chúng. Tín dụng vẫn dễ dàng tiếp cận đối với cả hộ gia đình lẫn doanh nghiệp.

Yếu tố then chốt khác là thị trường lao động vẫn chặt chẽ. Các chỉ báo cho thấy điều kiện lao động duy trì ở mức chặt và đã ổn định ở trạng thái đó trong những tháng gần đây.

Tỷ lệ thất nghiệp thấp hơn dự kiến, các biện pháp đo lường tình trạng thiếu việc làm vẫn ở mức thấp. Tăng trưởng chỉ số giá tiền lương (Wage Price Index) tuy đã giảm từ đỉnh, nhưng các thước đo rộng hơn cho thấy tăng trưởng tiền lương tổng thể vẫn mạnh mẽ, và chi phí lao động đơn vị vẫn ở mức cao.

Sự kết hợp giữa nhu cầu mạnh và thị trường lao động chặt chẽ đã tạo ra lạm phát dịch vụ dai dẳng - lĩnh vực bao gồm chi phí thuê nhà, bảo hiểm, giáo dục và giải trí, vốn khó kiểm soát hơn nhiều so với lạm phát hàng hóa.

Tuyên bố chính sách đi kèm đã gửi đi một thông điệp mang tính “diều hâu” rõ nét. RBA nhấn mạnh rằng Hội đồng “vẫn quyết tâm đưa lạm phát trở lại mục tiêu trong khung thời gian hợp lý” và sẽ “tiếp tục theo dõi chặt chẽ những diễn biến trên toàn cầu, xu hướng nhu cầu trong nước, và triển vọng lạm phát cùng thị trường lao động”.

Ngân hàng này khẳng định cam kết thực hiện mọi biện pháp cần thiết để đạt được mục tiêu ổn định giá cả, đồng thời không loại trừ bất kỳ hành động nào trong tương lai. Ngôn ngữ này ngay lập tức được các hãng tin như Reuters và Wall Street Journal diễn giải như một tín hiệu cho thấy “nhiều động thái thắt chặt hơn trong tương lai” là hoàn toàn có thể xảy ra, dập tắt suy đoán về một đợt tăng “một lần rồi dừng”.

Thị trường tài chính phản ứng ngay lập tức và mạnh mẽ. Đồng Đô la Australia (AUD) tăng vọt, đẩy tỷ giá AUD/USD tiến về phía mốc 0.7050, nhờ dòng vốn đổ vào đồng tiền được hưởng lợi từ lãi suất cao hơn.

Chứng khoán châu Á và Australia, tiêu biểu là chỉ số ASX 200, đồng loạt đi lên, thể hiện sự tin tưởng vào quyết định chính sách rõ ràng nhằm bảo vệ sự ổn định kinh tế trung hạn.

Trên thị trường trái phiếu, lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm của Australia leo thang rõ rệt, phản ánh việc các nhà đầu tư điều chỉnh kỳ vọng về một lộ trình tiền tệ thắt chặt hơn và kéo dài hơn.

Tác động trực tiếp và rõ rệt nhất sẽ đổ dồn lên các hộ gia đình Australia đang có khoản vay thế chấp. Với mức lãi suất mới 3.85%, người vay sẽ phải đối mặt với chi phí trả lãi cao hơn đáng kể mỗi tháng. Theo tính toán, một khoản vay thế chấp trung bình có thể tăng thêm hàng trăm đô la Australia trong chi phí hàng tháng.

Không chỉ người vay lãi suất thay đổi chịu tác động, những người sắp hết kỳ hạn vay cố định sẽ phải đối mặt với cú sốc tái tài trợ khi bước vào một thị trường cho vay mới với mức lãi suất cố định đã được các ngân hàng điều chỉnh tăng mạnh từ trước. Động thái này dự kiến sẽ làm nguội đi một phần đà tăng của thị trường nhà ở vốn đang sôi động.

Đặt trong bối cảnh toàn cầu, quyết định của RBA cho thấy một sự khác biệt rõ nét. Trong khi Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) vẫn thận trọng giữ nguyên lãi suất và Ngân hàng Anh (BoE) đã thực hiện cắt giảm, RBA cùng với Ngân hàng Nhật Bản (BOJ) đang trở thành những ngân hàng trung ương đi đầu trong việc tái áp dụng tư duy “diều hâu” tại khu vực Châu Á - Thái Bình Dương. Sự phân hóa này phản ánh những áp lực nội tại khác biệt và khiến Australia trở thành điểm thu hút dòng vốn ngắn hạn.

Dự báo cho phần còn lại của năm 2026 vẫn được các tổ chức tài chính lớn đánh giá một cách thận trọng. Các ngân hàng như ANZ và Commonwealth Bank trước đó đã dự báo chính xác về khả năng tăng lãi suất vào tháng 2, và giờ đây, ANZ thậm chí cho rằng có thể có thêm một lần tăng nữa trong năm nếu lạm phát không hạ nhiệt nhanh chóng. Westpac thì nghiêng về kịch bản “tăng một lần rồi dừng” nhưng cũng không loại trừ khả năng thắt chặt thêm.

Hầu hết nhà phân tích đồng ý rằng RBA sẽ duy trì tư thế sẵn sàng hành động, với kịch bản lãi suất đỉnh có thể chạm mức 4.10% hoặc cao hơn đang trở nên đáng chú ý.

Cuộc họp chính sách tiếp theo của RBA vào tháng 3 sẽ là cơ hội quan trọng để ngân hàng này đánh giá tác động ban đầu và cập nhật các dự báo kinh tế. Cho đến lúc đó, sự bất ổn và thận trọng sẽ tiếp tục là tâm lý chủ đạo.

Quyết định tăng lãi suất lần này không chỉ là một công cụ kinh tế đơn thuần, mà là một thông điệp mạnh mẽ về ưu tiên hàng đầu: ổn định giá cả và niềm tin vào đồng tiền, ngay cả khi phải trả giá bằng một số đánh đổi về tăng trưởng trong ngắn hạn.