Chính phủ Mỹ có nguy cơ cao sẽ tiếp tục đóng cửa vào ngày Valentine

Khi đồng hồ trên Đồi Capitol điểm những giờ cuối cùng trước thềm 14/2, một bức màn bất định đang bao phủ lấy Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS). Không còn là cảnh báo xa xôi, các thị trường dự đoán Kalshi hiện đặt xác suất xảy ra shutdown một phần lên tới 82% - cột mốc tăng vọt chỉ trong 72 giờ, phản ánh một thực tế khắc nghiệt: nước Mỹ có thể bước vào kỳ nghỉ lễ tình nhân với việc Cục Quản lý Tình trạng Khẩn cấp (FEMA), Cục An ninh Vận tải (TSA) và Lực lượng Bảo vệ Bờ biển đồng loạt ngừng hoạt động một phần.

Chuỗi domino tài khóa

Để hiểu vì sao Washington một lần nữa đứng trực diện với nguy cơ đóng cửa, cần nhìn lại bức tranh toàn cảnh cách đây chưa đầy hai tuần. Ngày 3/2/2026, Tổng thống Donald Trump đã ký ban hành gói chi tiêu chia tách thành nhiều phần, chính thức khép lại đợt shutdown kéo dài bốn ngày. Thoạt nhìn, đó là một thỏa hiệp mang hơi hướng lạc quan, nhưng ẩn sâu trong thỏa hiệp ấy là một quả bom hẹn giờ mang tên Bộ An ninh Nội địa.

Thay vì được cấp ngân sách xuyên suốt như hầu hết các cơ quan liên bang khác, DHS chỉ nhận được một khoản tiếp tế mang tính tạm thời - đúng hai tuần. Quyết định này giống như một phép cầm huyết tạm thời: giúp chính phủ tránh khỏi một cuộc khủng hoảng toàn diện, nhưng đồng thời đẩy toàn bộ áp lực chính trị dồn vào một điểm duy nhất. Và điểm ấy mang tên DHS, nơi tọa lạc của Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE) cùng lực lượng Tuần tra Biên phòng (CBP).

Khi các nhà lập pháp trở lại Washington đầu tháng 2, không khí đã hoàn toàn thay đổi. Ngày 7/2, một chiến dịch thực thi di trú tại Minneapolis đã khiến hai công dân Mỹ thiệt mạng. Alex Jeffrey Pretti, 37 tuổi, một điều dưỡng viên địa phương, bị một nhân viên Tuần tra Biên phòng bắn tử vong.

Theo giới chức DHS, Pretti tiếp cận nhân viên thực thi pháp luật khi đang mang theo súng ngắn 9mm và hai băng đạn, đồng thời “chống trả quyết liệt”. Dù sau đó chính quyền địa phương xác nhận Pretti có giấy phép mang súng hợp lệ, sự việc đã tạo ra một đợt sóng thần phẫn nộ trong nội bộ đảng Dân chủ.

Trước đó vài tuần, một công dân Mỹ khác cũng thiệt mạng trong bối cảnh tương tự. Hai mạng người, hai viên đạn và một dòng yêu cầu cải cách dài 10 điểm đã được Lãnh đạo Thiểu số Thượng viện Chuck Schumer cùng Hạ nghị sĩ Hakeem Jeffries chính thức đưa ra.

10 điều kiện và những “lằn ranh đỏ” không thể dịch chuyển

Khác với những lần đe dọa cắt ngân sách mang tính biểu tượng trước đây, lần này phe Dân chủ đặt lên bàn đàm phán một bộ khung cải cách có tính ràng buộc pháp lý. Họ yêu cầu bất kỳ dự luật chi tiêu DHS nào cũng phải bao gồm các điều khoản buộc nhân viên thực thi di trú phải tháo bỏ khẩu trang trong khi thi hành công vụ, đeo thẻ tên và camera gắn người, cũng như lệnh cấm tiến hành các hoạt động thực thi gần “khu vực nhạy cảm” như trường học và bệnh viện.

Điểm gây tranh cãi nhất nằm ở quy trình tố tụng: phe Dân chủ yêu cầu nhân viên ICE và CBP phải có lệnh khám xét do thẩm phán cấp trước khi tiến vào bất động sản tư nhân. Hiện tại, chính quyền Trump vẫn sử dụng lệnh hành chính do chính quan chức di trú ký – một công cụ bị phe đối lập chỉ trích là đã tạo ra lỗ hổng pháp lý nghiêm trọng.

Về phía đảng Cộng hòa, phản ứng gần như tức thì. Thượng nghị sĩ Katie Britt (Alabama) gọi các yêu cầu trên là “phi thực tế và thiếu nghiêm túc”. Hạ nghị sĩ Tony Gonzales, người từng bày tỏ cởi mở với một số điều khoản như camera thân thể hay tăng cường kết nối cộng đồng, vẫn kiên quyết bác bỏ yêu cầu về lệnh khám xét tư pháp. “Lệnh hành chính có hiệu lực,” Gonzales nói trên chương trình Face the Nation. “Bạn không thể trói tay lực lượng thực thi pháp luật đang bảo vệ cộng đồng khỏi những tên tội phạm nguy hiểm”.

Khoảng trống đàm phán hiện tại được Hakeem Jeffries mô tả bằng một ẩn dụ bóng rổ: “Bóng đang ở phần sân của phe Cộng hòa”. Phe Dân chủ tuyên bố đã gửi dự thảo luật cho đối phương, nhưng Nhà Trắng và lãnh đạo đảng Cộng hòa tại Quốc hội vẫn chưa có phản hồi chính thức.

Thước đo thị trường: 82%, 8.6 triệu USD và 8 lá phiếu định đoạt

Trong khi các nhà lập pháp “ném bóng” qua lại, giới đầu tư và thương nhân phố Wall đã lượng hóa bất định thành những con số khô lạnh. Dữ liệu từ nền tảng Kalshi cho thấy xác suất shutdown bắt đầu từ ngày 14/2 đã leo thang từ mức 10% hồi cuối tuần lên 82% chỉ sau 48 giờ, với khối lượng giao dịch cho hợp đồng này vượt 8.6 triệu USD.

Điều trớ trêu là những con số ấy lại được quyết định bởi một phép toán nhân sự vô cùng nhỏ gọn. Đảng Cộng hòa hiện cần khoảng 8 thượng nghị sĩ Dân chủ phá vỡ kỷ luật đảng để đạt đủ 60 phiếu nhằm thông qua dự luật chi tiêu. Nhưng những “tám người” từng bỏ phiếu chấm dứt kỷ lục shutdown 43 ngày hồi tháng 11 năm ngoái giờ đây, theo một nguồn tin giấu tên trên The Hill, đang tỏ ra “không dao động”.

Chuck Schumer thẳng thắn: “Thật khó để tôi tin rằng” các thượng nghị sĩ Dân chủ sẽ tiếp tục bỏ phiếu cho một biện pháp tạm thời khác.

Một giải pháp từng được Hạ nghị sĩ Rosa DeLauro đề xuất – tách riêng ngân sách ICE/CBP khỏi phần còn lại của DHS để đảm bảo TSA và FEMA không bị ảnh hưởng – đang được cân nhắc. Schumer không loại trừ khả năng này, nhưng ông cũng không đưa ra cam kết.

Khi đồng hồ ngừng đếm: Ai thực sự bị tổn thương?

Một trong những nghịch lý của cuộc khủng hoảng lần này nằm ở sự phân hóa rõ rệt giữa “mức độ nghiêm trọng chính trị” và “mức độ ảnh hưởng tác nghiệp”. ICE và CBP – hai cơ quan là nguyên nhân cốt lõi của cuộc chiến, lại là những đơn vị ít bị tổn thương nhất nếu shutdown xảy ra.

Khoảng 40% ngân sách của ba cơ quan di trú (ICE, CBP, USCIS) đến từ nguồn thu phí và ngân sách bắt buộc, cùng với hàng chục tỷ USD từ One Big Beautiful Bill Act được thông qua hồi hè năm ngoái. Cụ thể, ICE nhận 75 tỷ USD, CBP nhận 65 tỷ USD từ đạo luật này. Nói cách khác, nếu DHS đóng cửa một phần, các chiến dịch thực thi di trú của chính quyền Trump về cơ bản vẫn vận hành.

Ngược lại, những tổn thương thực sự lại dồn lên các cơ quan mang tính phục vụ trực tiếp. TSA – đơn vị chịu trách nhiệm an ninh sân bay, sẽ không bị ảnh hưởng ngay lập tức, nhưng cú sốc về lương sẽ bắt đầu xuất hiện vào giữa tháng 3, trùng với cao điểm du lịch mùa xuân. Lịch sử cho thấy khi nhân viên an ninh sân bay không được trả lương, tỷ lệ nghỉ việc tăng vọt và hàng chờ TSA kéo dài. Mùa xuân 2026 có thể chứng kiến kịch bản đó.

FEMA đang có khoảng 7 tỷ USD trong quỹ cứu trợ thảm họa, đủ để cầm cự 1-2 tháng. Nhưng với những cơn bão mùa đông đang quét qua nhiều bang, việc FEMA phải hạn chế hoàn trả chi phí cho chính quyền địa phương là một viễn cảnh hoàn toàn có thật.

Lực lượng Bảo vệ Bờ biển với khoảng 68.000 nhân viên có thể được DHS “bơm” tiền từ gói ngân sách khẩn cấp 10 tỷ USD trong GOP megabill, nhưng mức tiêu hao 1 tỷ USD mỗi kỳ lương sẽ khiến quỹ này cạn kiệt sau vài tháng. Trong khi đó, các nhà thầu của lực lượng này – vốn không được bảo đảm truy lĩnh lương, sẽ đối mặt với nguy cơ mất thu nhập ngay lập tức.

Một chi tiết kỹ thuật nhưng có ý nghĩa đặc biệt: Cơ quan An ninh mạng và Cơ sở hạ tầng (CISA), vốn đã mất 1/3 nhân sự sau các đợt tái cơ cấu năm ngoái, sẽ chỉ duy trì 1/3 lực lượng thiết yếu trong shutdown. Trong bối cảnh các cuộc tấn công mạng không bao giờ ngừng nghỉ, việc cắt giảm năng lực giám sát an ninh mạng ở cấp liên bang là một canh bạc rủi ro.

Định giá nỗi sợ mang tên “Valentine”

Giới phân tích tài chính bắt đầu đưa khái niệm “định giá rủi ro tiêu đề” (headline risk) vào các mô hình định giá ngắn hạn. Trên thị trường quyền chọn, chỉ số VIX đã có những biến động nhẹ trước thềm cuối tuần, phản ánh dòng tiền đang thận trọng giảm đòn bẩy.

Khác với những lần shutdown toàn diện trước đây, giới đầu tư tỏ ra tinh tế hơn trong việc phân biệt tác động. Các nhà thầu quốc phòng và an ninh có doanh thu phụ thuộc vào tiến độ thanh toán của chính phủ đang bị định giá thấp hơn, trong khi các ngành có dòng tiền độc lập với chu trình ngân sách lại được ưa chuộng.

Tuy nhiên, giới phân tích cũng cảnh báo về một kịch bản tiêu cực hơn: nếu shutdown kéo dài và biến thành một cuộc chiến chính trị triền miên, thị trường trái phiếu có thể bắt đầu phản ánh “mức phí rủi ro quản trị” vào lợi suất trái phiếu ngắn hạn. Khi đó, câu chuyện không còn là vài ngày đóng cửa, mà là sự xói mòn niềm tin vào năng lực điều hành của Washington.

Kết luận

Quay trở lại Đồi Capitol, đồng hồ đang đếm ngược về phía nửa đêm 13/2. Phe Dân chủ vẫn giữ quan điểm rằng họ không thể giải ngân thêm một đồng nào cho DHS nếu không có cải cách. Phe Cộng hòa khẳng định sẽ không nhượng bộ trước điều mà họ gọi là “bắt giữ con tin ngân sách”. 82% xác suất shutdown trên Kalshi không phải là một lời tiên tri, mà là sự phản chiếu của thực tế đàm phán đang đóng băng.

Trong bối cảnh ấy, 14/2 năm nay có lẽ sẽ không có sô-cô-la hay hoa hồng cho các cơ quan liên bang. Chỉ có những bảng lương bị treo, những chuyến bay bị trì hoãn, những đồn biên phòng vẫn hoạt động nhưng thiếu vắng camera ghi hình, và trên hết, là khoảng cách ngày càng lớn giữa hai đảng phái mà không một dự luật tạm thời nào có thể hàn gắn.