Sự đảo chiều lãi suất toàn cầu đang đe dọa đợt hồi phục của chứng khoán Mỹ

Thị trường chứng khoán Mỹ khép lại tuần giao dịch đầy biến động với mức giảm hơn 1,5% của chỉ số S&P 500, đưa chỉ số này chạm mức thấp nhất kể từ tháng 9 năm ngoái. Trong bối cảnh này, các tín hiệu kỹ thuật đã bắt đầu phát ra cảnh báo về trạng thái quá bán. Cụ thể, chỉ số giao dịch dưới dải Bollinger Band phía dưới và chỉ số sức mạnh tương đối RSI giảm xuống dưới ngưỡng 30, một vùng thường được các nhà phân tích kỹ thuật coi là ngưỡng quá bán, tiềm ẩn khả năng hồi phục ngắn hạn.

Các nhà phân tích kỹ thuật từ Investing.com cũng ghi nhận trạng thái này khi nhiều chỉ báo như Stochastic %K và Williams %R nằm sâu trong vùng quá bán, trong khi chỉ báo MACD vẫn duy trì tín hiệu bán. Một yếu tố khác có thể hỗ trợ ngắn hạn là chỉ số VIX đã có phiên tăng mạnh vào cuối tuần. Theo quy luật thông thường, VIX thường điều chỉnh giảm khi thị trường mở cửa trở lại, tạo ra một lực đỡ tạm thời.

Tuy nhiên, các mô hình định lượng tiên tiến hơn lại đưa ra góc nhìn thận trọng. Một mô hình Vanna - công cụ đo lường tác động của biến động ngụ ý lên các quyền chọn, cho thấy sức mua đến từ sự giảm nhiệt của biến động (vol crush) đã phần lớn cạn kiệt. Điều này ngụ ý rằng bất kỳ sự bật tăng nào của chỉ số trong thời gian tới cũng có thể chỉ mang tính ngắn hạn và thiếu bền vững.

Điểm mấu chốt khiến bức tranh thị trường trở nên phức tạp hơn một câu chuyện kỹ thuật đơn thuần đến từ sự thay đổi mang tính bước ngoặt trong kỳ vọng về chính sách tiền tệ. Các hợp đồng tương lai quỹ liên bang (Fed funds futures) hiện đang định giá lãi suất sẽ neo gần mức trần hiện tại cho đến cuối năm, một sự đảo chiều ấn tượng so với kỳ vọng về việc cắt giảm lãi suất chỉ vài tuần trước đó.

Không chỉ riêng thị trường Mỹ, sự thay đổi này mang tính chất toàn cầu. Khu vực đồng euro (Eurozone) đang định giá nhiều đợt tăng lãi suất của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) trước khi năm kết thúc.

Thậm chí, thị trường Anh còn thể hiện quan điểm diều hâu mạnh mẽ hơn nữa khi các hợp đồng tương lai SONIA của Anh đang ngụ ý nhiều hơn ba đợt tăng lãi suất trong năm nay. Dữ liệu mới nhất từ Ngân hàng Trung ương Anh cho thấy tỷ lệ SONIA ở mức 3,75%, phản ánh kỳ vọng lãi suất sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao.

Sự thay đổi chóng mặt này diễn ra trong bối cảnh giá dầu leo thang mạnh mẽ do căng thẳng địa chính trị ở Trung Đông, đặc biệt là sau các sự kiện liên quan đến Iran và tắc nghẽn vận chuyển qua eo biển Hormuz. Giá dầu thô Brent và WTI đã có những phiên tăng vọt, có thời điểm vượt ngưỡng 100 USD/thùng, làm dấy lên lo ngại về một cú sốc lạm phát mới.

Theo phân tích từ RBC Wealth Management, nếu giá dầu duy trì ở mức trung bình 100 USD/thùng trong năm nay, nó có thể đẩy lạm phát tiêu dùng của Mỹ và Canada tăng thêm khoảng 0,75 điểm phần trăm.

Sự kết hợp giữa lạm phát do chi phí năng lượng đẩy lên và tăng trưởng kinh tế có nguy cơ chậm lại đang tạo ra một bài toán khó cho các ngân hàng trung ương. MSCI, trong một báo cáo gần đây, đã cảnh báo về kịch bản “Triple-Red” (Ba màu đỏ) - nơi cổ phiếu, trái phiếu và đồng USD đồng loạt giảm. Kịch bản này từng xuất hiện trong thời kỳ lạm phát đình trệ những năm 1970 và đang có dấu hiệu tái diễn. Một danh mục đầu tư đa dạng toàn cầu có thể mất khoảng 13% tính theo USD trong kịch bản như vậy.

Những cảnh báo từ các chiến lược gia hàng đầu cũng ngày càng trở nên thận trọng. Ed Yardeni, chiến lược gia kỳ cựu và là người sáng lập Yardeni Research, gần đây đã nâng xác suất xảy ra một đợt bán tháo mạnh (market crash) của thị trường chứng khoán Mỹ trong năm nay lên 35%, tăng từ mức 20% trước đó. Ông đồng thời hạ xác suất xảy ra một đợt tăng giá bùng nổ do tâm lý xuống chỉ còn 5%.

Một điểm đáng chú ý khác đến từ cấu trúc thị trường phái sinh. Theo các nhà phân tích tại Altavest, hệ số gamma của các nhà tạo lập thị trường quyền chọn (option dealer gamma) hiện ở trạng thái âm. Trong trạng thái này, các nhà tạo lập thị trường có xu hướng bán khi thị trường giảm và mua khi thị trường tăng để phòng ngừa rủi ro, vô tình làm gia tăng biến động và khuếch đại các đợt biến động giá.

Về mặt định giá, S&P 500 đang ở mức cao lịch sử với tỷ lệ giá trên thu nhập (P/E) khoảng 30 lần, cao gấp đôi so với mức trung bình trong quá khứ. Forbes dẫn dữ liệu từ Research Affiliates cho thấy, ở mức định giá hiện tại, lợi nhuận kỳ vọng của cổ phiếu lớn tại Mỹ trong 10 năm tới có thể thấp hơn so với trái phiếu, một tín hiệu cảnh báo dài hạn.

Bước vào tuần giao dịch mới, thị trường đang đứng trước một nghịch lý rõ ràng. Các chỉ báo kỹ thuật đang cho thấy sự hồi phục ngắn hạn có thể xảy ra, nhưng bối cảnh vĩ mô lại đang xoay chuyển theo hướng bất lợi. Việc thị trường chuyển từ kỳ vọng cắt giảm lãi suất sang một chu kỳ thắt chặt tiền tệ mới chỉ trong vòng hai tuần là một sự thay đổi mang tính bước ngoặt, và điều này hiếm khi diễn ra suôn sẻ đối với tài sản rủi ro như cổ phiếu.

Sự leo thang của căng thẳng địa chính trị, đặc biệt là liên quan đến nguồn cung năng lượng, đang là yếu tố trung tâm chi phối mọi quyết định. Nếu giá dầu không hạ nhiệt, những kỳ vọng về một chính sách tiền tệ thắt chặt hơn sẽ ngày càng trở nên sâu sắc hơn, có khả năng khiến mức giảm hiện tại của chỉ số chưa phải là điểm dừng.

Mặc dù sự sụt giảm của giá dầu có thể đảo ngược cục diện, nhưng càng kéo dài, những quan điểm cho rằng lãi suất sẽ ở mức cao và lạm phát sẽ dai dẳng càng trở nên neo chắc, tương tự như giai đoạn năm 2022. Đối với các nhà đầu tư, đây có thể là thời điểm để đánh giá lại các kịch bản rủi ro và chuẩn bị cho một môi trường biến động cao kéo dài, nơi các mối quan hệ tương quan truyền thống có thể không còn hiệu lực như trước.