Vì sao lệnh phong tỏa eo biển Hormuz của Trump sẽ thất bại?

Khi Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) chính thức khởi động lệnh phong tỏa toàn bộ cảng biển Iran vào lúc 10 giờ sáng ngày 13 tháng 4 năm 2026, các nhà phân tích tại Washington đồng loạt nhắc tới con số 435 triệu USD. Đó là thiệt hại kinh tế mỗi ngày mà Tehran được dự báo phải chịu khi không thể xuất khẩu dầu, không thể nhập khẩu hàng hóa. Con số đó vừa được dùng như một luận cứ biện minh cho đường lối của Nhà Trắng, vừa là cơ sở để nhiều giới chuyên gia đi đến kết luận ngược lại: rằng đây là một nước cờ có vẻ hoành tráng nhưng rốt cuộc sẽ rất khó thành công theo kế hoạch.

Islamabad: 21 giờ không đủ để xóa đi khoảng cách 47 năm

Tòa nhà Serena Hotel ở Islamabad đã được dọn sạch khách lưu trú và biến thành một môi trường ngoại giao kiểm soát chặt chẽ. Khách sạn từng bị tấn công vũ trang trong quá khứ giờ được vay kín bởi các tầng an ninh. Trên đường băng gần đó, ba chiếc đuôi máy bay đứng cạnh nhau, một chiếc mang cờ Mỹ, hai chiếc mang cờ Iran. Chi tiết tưởng nhỏ này lại mang tính biểu tượng rất lớn trong một cuộc xung đột đã kéo dài hơn sáu tuần.

Đây là cuộc tiếp xúc ngoại giao cấp cao nhất giữa Washington và Tehran kể từ Cuộc Cách mạng Hồi giáo Iran năm 1979, tức là hơn 47 năm không có quan hệ ngoại giao chính thức. Phó Tổng thống JD Vance dẫn đầu phái đoàn Mỹ, cùng Jared Kushner và đặc phái viên Steve Witkoff. Phía Iran có Chủ tịch Quốc hội Mohammad-Bagher Ghalibaf và Ngoại trưởng Abbas Araghchi. Thủ tướng Pakistan Shahbaz Sharif gọi đây là “thời điểm tạo nên hay phá vỡ nền hòa bình lâu dài.”

Nhưng sau đúng 21 giờ đàm phán marathon, mọi thứ kết thúc mà không có bất kỳ thỏa thuận nào. JD Vance xuất hiện trước báo giới tại Islamabad với thông điệp ngắn gọn: “Tin xấu là chúng tôi chưa đạt được thỏa thuận. Và tôi nghĩ đó là tin xấu với Iran nhiều hơn là với Mỹ. Họ đã chọn không chấp nhận các điều khoản của chúng tôi.” Phía Iran, ngay lúc đó, cáo buộc Mỹ không đưa ra nhượng bộ tương xứng và không có dấu hiệu nào cho thấy Washington sẵn sàng giải phóng các tài sản bị phong tỏa hay dỡ trừng phạt tài chính.

Tất cả gói lại ở ba điểm bất đồng không thể dung hòa. Thứ nhất là chương trình làm giàu uranium, với Washington yêu cầu Tehran từ bỏ hoàn toàn năng lực này, trong khi Iran khăng khăng đây là quyền dân sự không thể mặc cả. Thứ hai là quyền kiểm soát Hormuz và yêu cầu mở lại hoàn toàn tuyến hàng hải. Thứ ba là đòi hỏi Iran chấm dứt tài trợ cho Hamas, Hezbollah và lực lượng Houthi.

Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Mỹ (CFR) nhận định thẳng thắn rằng cách dùng từ của Vance đã bộc lộ bản chất: ông tới Islamabad không phải để thương lượng, mà để chờ Tehran “chấp nhận các điều kiện của Mỹ.” Nói thẳng ra, đây không phải là ngoại giao mà là một lời tối hậu thư. Iran đã đối đầu với sức ép từ phương Tây suốt gần nửa thế kỷ, nên họ hiểu rất rõ sự khác nhau giữa hai điều đó.

CENTCOM kích hoạt lệnh phong tỏa lúc 10 giờ sáng 13/4

Ngay sau khi Vance rời Islamabad, Washington không để mất thời gian. Chỉ vài giờ sau khi các cuộc đàm phán kết thúc không kết quả, CENTCOM phát đi thông báo chính thức: từ 10 giờ sáng ngày 13 tháng 4 năm 2026 theo giờ miền Đông nước Mỹ, toàn bộ tàu thuyền ra vào các cảng biển Iran sẽ bị phong tỏa. Trump xác nhận lệnh trên mạng xã hội, đồng thời tuyên bố mọi tàu Iran nào tiếp cận lực lượng hải quân Mỹ sẽ “bị tiêu diệt ngay lập tức.”

Thông báo của CENTCOM nói theo cách dễ hiểu là: Mỹ sẽ chặn mọi tàu (không phân biệt quốc tịch) nếu tàu đó ra vào các cảng của Iran ở Vịnh Ả Rập và Vịnh Oman. Nhưng những tàu chỉ đi ngang qua eo biển Hormuz để đến các cảng không thuộc Iran thì vẫn được đi lại bình thường. Hiện Hải quân Mỹ có ít nhất 15 tàu chiến trong khu vực, gồm tàu sân bay USS Abraham Lincoln và 11 tàu khu trục.

Phản ứng từ phía Iran đến gần như ngay lập tức. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) cảnh báo sẽ “trả đũa” và Đài Phát thanh Truyền hình Nhà nước Iran đăng tải tuyên bố: “An ninh ở Vịnh Ba Tư và Biển Oman là của tất cả mọi người hoặc không của ai. Không có cảng nào trong khu vực sẽ an toàn.” Hàng nghìn người xuống đường tại Tehran biểu tình phản đối, trong khi hệ thống theo dõi tàu thuyền MarineTraffic ghi nhận ít nhất hai tàu chở dầu đang trên đường tiếp cận eo biển đã quay đầu trong vài giờ đầu lệnh phong tỏa có hiệu lực.

435 triệu USD mỗi ngày: Con số này nói lên điều gì?

Miad Maleki, cựu quan chức Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ và hiện là nghiên cứu viên cấp cao tại tổ chức tư vấn chính sách FDD, đã công bố một phân tích chi tiết thu hút sự chú ý rộng rãi của giới tài chính và chính sách quốc tế. Theo ước tính của Maleki, lệnh phong tỏa hải quân sẽ gây ra tổng thiệt hại kinh tế khoảng 435 triệu USD mỗi ngày với Iran, trong đó khoảng 276 triệu USD đến từ lượng xuất khẩu bị chặn lại và 159 triệu USD từ hàng nhập khẩu bị gián đoạn. Tính theo tháng, con số này xấp xỉ 13 tỷ USD.

Phần phân tích đáng chú ý hơn là năng lực lưu trữ dầu của Iran. Tổng năng lực kho chứa dầu trên bờ của Tehran vào khoảng 50 đến 55 triệu thùng, hiện đã được lấp đầy khoảng 60%, tức còn dư khoảng 20 triệu thùng. Với tốc độ sản xuất 1,5 triệu thùng mỗi ngày không thể xuất đi, kho chứa sẽ đạt đến giới hạn trong vòng chỉ 13 ngày.

Khi đó, Iran buộc phải cắt giảm sản lượng khai thác, một động thái có thể gây tổn hại vĩnh viễn đến năng lực sản xuất của các giếng dầu, vì một số loại giếng nếu đóng lại sẽ không thể khởi động lại ở mức công suất ban đầu. Dữ liệu từ Kpler còn cho thấy Iran đã xuất khẩu trung bình 1,84 triệu thùng dầu mỗi ngày trong tháng 3, và hơn 180 triệu thùng dầu đang trôi nổi trên biển tại thời điểm lệnh phong tỏa có hiệu lực.

Nhưng dù con số 435 triệu USD mỗi ngày nghe có vẻ thuyết phục, nó chỉ nói lên được một nửa của bức tranh. Nửa còn lại là câu hỏi mà nhiều nhà phân tích đang đặt ra: liệu mức áp lực đó có đủ lớn để khiến một quốc gia có bề dày văn hóa kháng cự và kinh nghiệm sống sót qua nhiều thập kỳ bị cô lập phải ngồi xuống và chấp nhận tất cả điều kiện của phía Mỹ hay không?

Lý do thứ nhất: Iran không phải quốc gia sẽ đầu hàng vì áp lực kinh tế

Lịch sử cho thấy điều này khá rõ: Iran là một quốc gia có tinh thần dân tộc rất mạnh và lập trường thường rất khó lay chuyển. Khi cảm thấy bị dồn vào thế sống còn bởi Mỹ và Israel, Tehran thường chọn chịu đựng trừng phạt kéo dài thay vì nhượng bộ các yêu cầu cốt lõi.

John Mearsheimer, Giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Chicago và một trong những nhà lý luận địa chính trị có ảnh hưởng nhất thế giới hiện nay, nhận định thẳng thắn: “ý tưởng chúng ta sẽ khiến người Iran giơ tay đầu hàng không phải là một lập luận nghiêm túc.”

Quan trọng hơn, chính Trump là người muốn có cuộc đàm phán tại Islamabad, không phải Iran. Phe cứng rắn tại Tehran thậm chí đã phản đối việc cử phái đoàn tới đó. Và sau khi đàm phán đổ vỡ, lập trường của nhóm này chỉ trở nên cứng rắn hơn, không mềm mỏng hơn. Iran “đang ngồi ở ghế lái,” và các cuộc đàm phán thất bại chỉ càng củng cố thêm quan điểm rằng Tehran không cần phải nhượng bộ bất cứ điều gì.

Thật vậy, phát ngôn viên ủy ban an ninh quốc gia của Iran, Ebrahim Rezaei, trả lời trực tiếp: “Nếu bạn muốn tình hình cải thiện, hãy tôn trọng người Iran, chấp nhận thất bại của bạn. Chúng tôi có thể tiết lộ những con bài khác mà chúng tôi chưa sử dụng trong ván cờ này.”

Lý do thứ hai: Nghịch lý trung tâm mà Trump không thể giải được

Đây chính là mấu chốt của toàn bộ vấn đề, và đây cũng là điểm mà nhiều người cố tình bỏ qua. Kể từ khi xung đột Mỹ-Israel-Iran nổ ra vào ngày 28 tháng 2 năm 2026, Washington đã chủ động dỡ một phần trừng phạt với dầu Iran và cho phép dầu Iran tiếp tục chảy ra thị trường. Lý do không phải lòng tốt với Tehran, mà vì kinh tế toàn cầu cần nguồn cung đó.

Theo Bloomberg, lượng tàu thuyền qua Hormuz đã giảm từ khoảng 135 chuyến mỗi ngày trong thời bình xuống chỉ còn một con số đơn lẻ mỗi ngày kể từ khi xung đột bắt đầu. Khoảng 100 tàu đã đi qua trong vài tuần qua, hầu hết chở dầu Iran đến Trung Quốc và Ấn Độ. Nếu lệnh phong tỏa ngăn chặn hoàn toàn, con số đó có thể về 0.

Nhiều nhà phân tích chỉ ra rằng phong tỏa nguồn dầu duy nhất vẫn còn lưu thông qua khu vực sẽ không chỉ gây tổn hại cho Iran, mà có thể trực tiếp bóp nghẹt một nền kinh tế toàn cầu vốn đã rất yếu ớt.

Kevin Book, Giám đốc nghiên cứu của ClearView Energy Partners, cảnh báo rằng “lượng vận chuyển ít hơn nhìn chung có nghĩa là thị trường chặt chẽ hơn và giá cao hơn.” Báo cáo của Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) cảnh báo rằng hậu quả kinh tế của cuộc chiến Iran có thể đẩy hơn 32 triệu người trên toàn thế giới vào cảnh nghèo đói, với thế giới đang đối mặt “cú sốc ba chiều” đồng thời về năng lượng, lương thực và tăng trưởng.

Và đổ tội cho những khó khăn đó không dừng lại ở các nền kinh tế đang phát triển. Tại Mỹ, giá xăng trung bình toàn quốc đã đạt 4,02 USD/gallon vào cuối tháng 3 năm 2026, mức cao nhất kể từ năm 2022. Với lệnh phong tỏa hiện tại có khả năng đẩy giá dầu tiếp tục leo thang, cú đòn phản tác dụng đó đang quay trở lại chính nghị trường Washington một cách không thương tiếc.

Giá xăng Mỹ tăng 21% trong 1 tháng: Fed vẫn "chờ xem" trong khi lạm phát vượt tầm kiểm soát

CPI Mỹ tháng 3/2026 tăng vọt lên 3,3% sau khi giá xăng bùng nổ 21,2% chỉ trong một tháng vì chiến tranh Iran. Fed tiếp tục giữ lãi suất và chọn chiến lược "chờ xem", trong khi thị trường trái phiếu và cổ phiếu bắt đầu phản ánh rủi ro lạm phát dai dẳng. Phân tích toàn diện từ WikiFX.

Thông tin 2026-04-13

相关内容

Thị trường dầu mỏ phản ứng

Phản ứng của thị trường năng lượng toàn cầu là tức thì và mạnh mẽ. Ngay khi tin tức về lệnh phong tỏa lan ra, giá dầu thô Brent tăng gần 7%, tiến lên vùng 101 đến 102 USD/thùng, trong khi dầu thô WTI của Mỹ tăng mạnh hơn, xấp xỉ 7 đến 8%, vọt lên trên 103 USD/thùng. Đây là mức tăng hơn 50% so với trước khi cuộc chiến nổ ra, khi WTI đang giao dịch dưới 70 USD/thùng.

Dữ liệu đáng kinh ngạc hơn nằm ở thị trường dầu vật chất. Giá dầu vật chất đã chạm mức kỷ lục 148,87 USD/thùng vào ngày 13 tháng 4, tạo ra một khoảng cách chưa từng thấy giữa giá dầu tương lai trên sàn giao dịch và giá dầu thực tế mà các nhà máy lọc dầu ở châu Âu và châu Á phải trả.

Các nhà máy lọc dầu khu vực này đang tranh giành nhau mua dầu thô từ các nguồn cung bên ngoài Trung Đông, đẩy phần bù giá (premium) lên mức kỷ lục. Sang đến ngày 14 tháng 4, Brent và các chỉ số dầu Trung Đông tiếp tục tăng lên vùng 110 USD/thùng vào thời điểm thị trường châu Á mở cửa. Giá vàng neo cao ở mức 4.793 USD/oz, tiếp tục vai trò tài sản trú ẩn trong những giai đoạn bất ổn địa chính trị sâu sắc.

Nhưng con số dầu vật chất gần 150 USD/thùng không chỉ là một con số trên bảng điện tử. Nó là bằng chứng thực nghiệm rằng việc năng lượng cả một khu vực xuất khẩu quan trọng bậc nhất thế giới không chỉ làm Iran đau đớn, mà còn đánh thẳng vào vào túi tiền của người dân Mỹ và các nước đồng minh ở châu Âu, châu Á.

Tin tức tổng hợp: 34 tàu đã đi qua eo biển Hormuz, dầu WTI rời mốc 100 USD

Căng thẳng Mỹ-Iran tại eo biển Hormuz đẩy giá dầu WTI biến động mạnh quanh ngưỡng 100 USD, trong khi dữ liệu thương mại Trung Quốc gây thất vọng và Singapore bất ngờ thắt chặt tiền tệ. WikiFX tổng hợp diễn biến thị trường tài chính toàn cầu phiên 14/04/2026 với những phân tích chuyên sâu từ RBC, CNBC và Bloomberg.

Thông tin 2026-04-14

相关内容

Lý do thứ ba: Áp lực nội địa khiến Trump không thể kiên trì đủ lâu

Joshua Landis, Giáo sư tại Đại học Oklahoma và chuyên gia hàng đầu về Syria và Trung Đông, chỉ ra một thực tế đang diễn ra ngay trong lòng nước Mỹ: sinh viên của ông tại Oklahoma, một bang đỏ sâu của đảng Cộng hòa, đang phàn nàn về giá sinh hoạt và lãi suất tăng cao, vì cha mẹ họ lo không biết làm thế nào để trả các hóa đơn. Chi phí sinh hoạt tăng vọt, lãi suất leo thang và nỗi lo về hóa đơn hàng tháng đang lan rộng khắp nước Mỹ.

Các chính trị gia đảng Cộng hòa tại Quốc hội, vốn phụ thuộc vào sự ủng hộ của cử tri cơ sở, sẽ bắt đầu gây áp lực để Trump làm gì đó nhằm hạ giá dầu, chứ không phải đẩy chúng lên cao hơn. Theo các cuộc thăm dò dư luận, chỉ một trong ba người Mỹ ủng hộ cuộc chiến này. JD Vance hiện là Phó Tổng thống có mức tín nhiệm thấp kỷ lục trong lịch sử hiện đại của Mỹ. Trong khi đó, cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11 đang cận kề, tạo ra một đồng hồ chính trị đếm ngược mà bất kỳ tổng thống nào cũng phải dè chừng khi bước vào một kỳ bỏ phiếu then chốt.

Landis gọi đây là “canh bạc không thể kéo dài”: Trump cần một lối thoát, nhưng lệnh phong tỏa Hormuz không phải lối thoát đó. Nó là lối vào một ngõ cụt sâu hơn, và cái giá của việc nằm trong ngõ cụt đó đang được trao lại cho chính những người đã bầu ông.

Pakistan đóng cùng lúc hai vai

Một trong những diễn biến đáng chú ý nhất của cuối tuần qua, thường bị lu mờ bởi tin tức về lệnh phong tỏa, là vai trò kép đặc biệt của Pakistan.

Cùng ngày Pakistan đang tổ chức cuộc đàm phán hòa bình tại Islamabad, Bộ Quốc phòng Saudi Arabia thông báo Pakistan đã điều chiến đấu cơ và máy bay hỗ trợ đến Căn cứ Không quân King Abdulaziz ở Tỉnh miền Đông của vương quốc, theo Hiệp ước Phòng thủ Chung ký kết vào tháng 9 năm 2025 giữa hai nước. Hiệp ước này quy định rõ rằng “bất kỳ hành động xâm lược nào nhắm vào một trong hai quốc gia sẽ được coi là hành động xâm lược nhắm vào cả hai.”

Việc Pakistan, ngay trong lúc đóng vai trò trung gian hòa giải, đồng thời điều lực lượng quân sự đến bảo vệ Saudi Arabia, gửi đi một thông điệp địa chính trị nhiều tầng nghĩa với Tehran: rằng nếu xung đột bùng phát trở lại, đặc biệt nếu các cơ sở hạ tầng Vùng Vịnh lại trở thành mục tiêu, Iran có thể phải đối mặt với một liên minh đối thủ rộng hơn nhiều so với chỉ Mỹ và Israel.

Pakistan sở hữu vũ khí hạt nhân và có mối quan hệ quân sự sâu rộng với thế giới Ả Rập từ những năm 1960, và chắc chắn đây không phải một tín hiệu tầm thường.

Tuy nhiên, Islamabad vẫn khẳng định đang tích cực thúc đẩy nỗ lực khởi động lại đàm phán. Moeed Yusuf, cựu Cố vấn An ninh Quốc gia Pakistan và hiện là nghiên cứu viên cấp cao tại Harvard Kennedy School, xác nhận Islamabad đang tìm kiếm “cửa sổ hẹp” để kéo hai bên trở lại bàn đàm phán, dù là hình thức trực tiếp hay trực tuyến.

Trung Quốc: Câu hỏi khó chịu mà Washington chưa có đáp án

Một trong những biến số phức tạp nhất của lệnh phong tỏa là Trung Quốc. Hơn 80% lượng dầu xuất khẩu của Iran đến tay Trung Quốc, thường với mức giá chiết khấu đáng kể và thanh toán bằng đồng nhân dân tệ. Trong hai tuần đầu của cuộc xung đột, Iran đã xuất khẩu từ 12 đến 13,7 triệu thùng dầu thô, phần lớn đi về phía Trung Quốc. Theo thông tin tình báo Mỹ mà CNN đưa tin, Bắc Kinh đang chuẩn bị các lô hàng vũ khí, bao gồm các hệ thống phòng không, để hỗ trợ Iran.

Tuy nhiên, phản ứng chính thức của Bắc Kinh trước lệnh phong tỏa lại cho thấy một tư duy nước đôi thực dụng hơn. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc chỉ tuyên bố rằng lệnh phong tỏa “đi ngược lại lợi ích của cộng đồng quốc tế” và kêu gọi tất cả các bên kiềm chế. Đây là phản ứng ngoại giao, không phải hành động đối đầu.

Lý do căn bản nằm ở cấu trúc kinh tế của chính Trung Quốc. Nền kinh tế Trung Quốc phụ thuộc sâu sắc vào thương mại hàng hải quy mô lớn và thẳng dư thương mại của nước này được xây dựng trên nền tảng các tuyến vận tải biển quốc tế thông suốt. Bất kỳ động thái nào của Bắc Kinh nhằm bảo vệ quyền của Iran thu phí hoặc kiểm soát Hormuz đều có thể tạo ra tiền lệ nguy hiểm cho chính các lợi ích vận tải biển của Trung Quốc trên toàn cầu.

Và đây chính là câu hỏi mà Bloomberg đặt ra thẳng thắn: nếu tàu chở dầu Trung Quốc cố gắng đi vào hoặc ra khỏi Vùng Vịnh, hải quân Mỹ sẽ làm gì? Chặn tàu Trung Quốc? Hay nhắm mắt làm ngơ, điều đó sẽ khiến lệnh phong tỏa trở nên vô nghĩa ngay từ đầu? Không có câu trả lời thỏa đáng nào cho câu hỏi đó từ Washington.

Khi chiến tranh Iran đẩy đồng CNY vào kịch bản tăng giá mạnh nhất 2026

Đồng nhân dân tệ (CNY) tăng lên mức cao nhất 3 năm sau tin ngừng bắn Mỹ-Iran, phá vỡ dải dự báo cũ. Tìm hiểu tại sao CNY lại trở thành đồng tiền thắng lớn bất ngờ giữa vòng xoáy địa chính trị 2026, vai trò của Ngân hàng Trung ương Trung Quốc, thặng dư tài khoản vãng lai kỷ lục và câu chuyện petroyuan tại eo biển Hormuz.

Thông tin 2026-04-14

相关内容

Bài học lịch sử năm 1953: Thế giới đã thay đổi rồi

Để thấy vì sao tình hình hiện tại rối rắm đến vậy, cần nhìn lại một tiền lệ lịch sử. Năm 1953, phương Tây từng dùng phong tỏa và các biện pháp hậu trường để làm suy yếu rồi lật đổ Thủ tướng Iran Mohammad Mosaddegh, một nhà lãnh đạo dân cử. CIA khi đó chỉ cần một khoản tiền tương đối nhỏ (khoảng 3 triệu USD) để góp phần dựng lên chế độ Shah.

Nhưng đặt năm 1953 cạnh năm 2026 sẽ thấy một khác biệt then chốt: Trung Đông ngày nay không còn là nơi Washington có thể “bẻ lái” kết cục theo ý mình chỉ bằng sức ép, trừng phạt, hay các đòn can thiệp ngắn hạn.

Các nước Ả Rập đang lo lắng, nhưng không hẳn vì chuyện “Iran sẽ bị bóp nghẹt” như nhiều người tưởng. Nỗi sợ của họ có hai lớp, diễn ra song song.

Thứ nhất là cảm giác mất cân bằng quyền lực khi Israel ngày càng mở rộng ảnh hưởng quân sự và chính trị trong khu vực mà không gặp lực cản tương xứng. Thứ hai là sự phụ thuộc vào một Washington ngày càng khó đoán, có thể đổi hướng chính sách nhanh và kéo cả khu vực vào rủi ro ngoài ý muốn.

Saudi Arabia vì thế không chỉ gây sức ép để Mỹ chấm dứt phong tỏa Hormuz, mà còn lo Iran đáp trả bằng cách làm gián đoạn Bab al-Mandeb, tuyến hàng hải chiến lược gắn với xuất khẩu dầu của Riyadh, theo Wall Street Journal. Cùng lúc, việc Israel liên tục mở rộng hiện diện ở Syria và Lebanon, chiếm thêm lãnh thổ, phá hủy hạ tầng cảng biển và đẩy Lebanon gần hơn tới hỗn loạn nội bộ càng khiến các thủ đô Ả Rập bất an.

Khi mức độ gây áp lực của Israel tăng lên mà không có một lực “đối trọng” đủ mạnh, câu hỏi của các nước Ả Rập trở nên cấp bách hơn: ai sẽ đứng ra tạo thế cân bằng?

Lý do thứ tư: Nguy cơ biển đỏ và kịch bản đóng cửa cả hai tuyến

Đây là biến số mà nhiều người đang đánh giá thấp. Nếu lệnh phong tỏa Hormuz kéo dài, lực lượng Houthi ở Yemen, vốn được Iran hậu thuẫn, có thể mở thêm một mặt trận bằng cách gây gián đoạn hoặc phong tỏa Biển Đỏ, tuyến hàng hải quan trọng thứ hai của khu vực.

Mearsheimer mô tả kịch bản này theo cách rất dễ hiểu: khi cả Hormuz lẫn Biển Đỏ cùng bị siết, không chỉ dầu khí bị tắc đường ra thị trường, mà chuỗi cung ứng hàng hóa thiết yếu cũng sẽ bị đứt gãy. Phân bón, lương thực và hàng tiêu dùng là những nhóm chịu tác động trực tiếp nhất.

Iran cũng đã phát tín hiệu rằng mức độ gây sức ép như vậy có thể đủ để buộc Trump phải “thừa nhận thất bại trước Iran”. Saudi Arabia, theo Wall Street Journal, cũng cảnh báo Washington về đúng rủi ro này. Nói cách khác, đây là một “đường đỏ” và lệnh phong tỏa hiện tại đang tiến rất gần tới ngưỡng kích hoạt nó.

Về góc độ kỹ thuật quân sự, Dana Stroul, cựu quan chức cấp cao Lầu Năm Góc, nhận định thẳng thắn rằng Trump muốn một kết quả nhanh, nhưng nhiệm vụ này vốn khó triển khai và càng khó duy trì trong trung và dài hạn, đặc biệt khi Mỹ gần như phải hành động đơn phương do chưa có đồng minh nào công khai xác nhận sẽ tham gia.

Kịch bản nào đang chờ phía trước?

Nhiều nhà phân tích cho rằng cuối cùng hai bên vẫn phải tìm ra một dạng thỏa thuận. Lý do không hẳn vì Iran “xuống nước”, mà vì chính chính trị và kinh tế trong nước Mỹ có thể không cho phép Washington kéo dài phong tỏa đủ lâu để nó phát huy tác dụng.

Một kịch bản thường được nhắc đến là Iran vẫn giữ khả năng chi phối Hormuz như một “trạm thu phí”. Theo cách hình dung này, Tehran có thể áp phí qua lại lên tới 2 triệu USD mỗi tàu, thu bằng nhân dân tệ hoặc tiền điện tử. Phần còn lại của thế giới có thể miễn cưỡng chấp nhận, miễn là dòng dầu không bị cắt đứt hoàn toàn.

The New York Times mô tả chính quyền Trump đang đứng trước “những lựa chọn không mấy dễ chịu”: hoặc bước vào một cuộc đàm phán dài hơi với Tehran về hạt nhân, hoặc đối mặt nguy cơ chiến tranh bùng phát trở lại ở quy mô lớn, hoặc sa vào một cuộc giằng co kéo dài về quyền kiểm soát Hormuz trong bối cảnh thế giới ngày càng phân cực.

CFR tóm lại gọn gàng: “Cả Washington lẫn Tehran đều đang đối mặt với những quyết định khó khăn.” Không bên nào có thể “giải” bài toán này hoàn toàn theo ý mình. Dù vậy, vẫn có một chi tiết đáng chú ý: sau khi đàm phán đổ vỡ, cả Trump lẫn Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đều để ngỏ cánh cửa hòa giải. Trump viết trên Truth Social rằng các đại diện của ông “đã trở nên rất thân thiện và tôn trọng các đại diện của Iran” sau nhiều giờ ngồi lại với nhau. Ngôn ngữ này cho thấy kênh đối thoại chưa hẳn đã đóng sập.

Điều nhà đầu tư cần nắm bắt

Với những diễn biến leo thang này, các thị trường tài chính toàn cầu đang xử lý một kịch bản không có bất kỳ mô hình tham chiếu đáng tin cậy nào trong lịch sử hiện đại.

Giá dầu Brent đã nhiều lần vượt mốc 100 USD/thùng kể từ khi xung đột nổ ra, với giá dầu vật chất từng chạm kỷ lục 148,87 USD/thùng. Goldman Sachs và Morgan Stanley đều đã nâng dự báo giá dầu trung bình trong năm 2026. OECD dự báo lạm phát bình quân của các nền kinh tế G20 sẽ cao hơn 1,2 điểm phần trăm so với dự báo trước đó, đạt 4% trước khi có thể hạ nhiệt vào năm 2027 nếu áp lực năng lượng giảm.

Vì sao giá dầu Brent sẽ khó có thể vượt mốc $150/thùng?

Giá dầu Brent tăng 60% trong tháng 3/2026 sau xung đột Mỹ-Iran tại eo biển Hormuz. WikiFX phân tích chuyên sâu: lệnh cấm vận dầu Iran thực sự tác động thế nào đến giá Brent, tại sao dự báo $150-$200 có thể bị thổi phồng và những rủi ro thực sự mà thị trường dầu mỏ toàn cầu đang đối mặt.

Thông tin 2026-04-04

相关内容

Trên thị trường ngoại hối, đây là giai đoạn mà biến động địa chính trị có thể tạo ra những chênh lệch tỷ giá bất thường và khó đoán. Nhân dân tệ Trung Quốc đã tăng giá mạnh trong bối cảnh này, phản ánh vai trò ngày càng lớn hơn của Bắc Kinh trong giao dịch dầu mỏ khu vực. Đồng USD, dù vẫn là đồng tiền dự trữ toàn cầu, đang chịu áp lực kép từ thâm hụt ngân sách và lạm phát gia tăng.

Đối với những nhà đầu tư cá nhân và trader muốn điều hướng tốt trong bối cảnh này, điều quan trọng nhất là không để những tiêu đề gây sốc dẫn dắt các quyết định giao dịch vội vã. Biến động cao đồng nghĩa với rủi ro cao, đặc biệt với các tài sản có tương quan chặt chẽ với giá dầu, USD, vàng và các đồng tiền của các quốc gia xuất khẩu năng lượng.

Kết luận

Lệnh phong tỏa Hormuz của Trump là một ván bài lớn, được công bố bằng ngôn ngữ mạnh mẽ và được thực thi bằng sức mạnh hải quân thực sự. Con số 435 triệu USD thiệt hại mỗi ngày, kho dầu đầy trong 13 ngày, 13 tỷ USD mỗi tháng bị thổi bay, dầu vật chất chạm 150 USD, Brent vượt 100 USD, và Pakistan đang điều chiến đấu cơ đến Saudi Arabia trong cùng ngày làm trung gian hòa giải. Đây là bức tranh toàn cảnh của một cuộc khủng hoảng đang ở giai đoạn chuyển tiếp.

Nhưng giữa sức mạnh quân sự và hiệu quả chiến lược là một khoảng cách khổng lồ, điều mà lịch sử đã chứng minh nhiều lần. Iran không phải Venezuela năm 2019. Hormuz không phải một cảng nhỏ có thể bị phong tỏa mà không gây hậu quả cho toàn bộ hệ thống kinh tế thế giới. Và áp lực thực sự có thể sẽ đến không phải từ Tehran, mà từ chính cử tri Mỹ, các đồng minh vùng Vịnh, các nhà kinh tế học cảnh báo về suy thoái, và những cuộc gọi từ các lãnh đạo thế giới sẽ đổ dồn xuống Nhà Trắng ngày một dày hơn.

Nguồn tham khảo

1. Newsweek - JD Vance Says 21-Hour Iran Talks End With No Deal Reached
2. NPR - Pakistan peace talks: US and Iran fail to reach deal after marathon session
3. Reuters - US-Iran talks pause now; disagreements remain
4. CBS News - Iran war live updates: US-Iran ports blockade, Strait of Hormuz
5. TIME - Why the Iran-U.S. Peace Talks Failed
6. CENTCOM - U.S. to Blockade Ships Entering or Exiting Iranian Ports (Official Press Release)
7. AP News - Trump confirms Hormuz blockade, Iran threatens regional retaliation
8. KARE11 / NBC News - US will begin its own blockade of the Strait of Hormuz
9. The Wall Street Journal - Hormuz Blockade Will Be Costly for Iran, One Estimate Shows (Miad Maleki / FDD analysis)
10. ABP Live - 435 Million a Day: How a US Blockade of Persian Gulf Could Cripple Iran's Economy
11. Business Today - 435 Million Daily Blow: US Blockade of Hormuz Threatens Iran's Trade Lifeline
12. X (Twitter) - Nadhim Zahawi thread on Maleki analysis & Iran oil storage capacity
13. The Jerusalem Post - Iran oil exports, floating storage and production data
14. CNN Business - Oil prices surge as US announces Hormuz blockade
15. The Economic Times - Why physical oil hits $150 as Europe pays record premiums amid Strait of Hormuz disruption
16. Gulf News - Oil whiplash: Brent crude surges, WTI falls; traders price in ceasefire deadline risk
17. Reuters - Saudi Arabia says Pakistan sends fighter jets to kingdom under defence pact
18. The National News - Pakistan sends fighter jets to Saudi Arabia as part of defence agreement
19. Al Jazeera - In Strait of Hormuz, Iran and China take aim at US dollar hegemony
20. Reuters - China urges restraint over US blockade of Strait of Hormuz, backs talks
21. Axios - Trump eyes US oil exports as alternative amid Hormuz blockade
22. CNBC - Trump Hormuz blockade: Oil shock, China, Iran, India vessels and peace talks
23. BBC News - Hormuz blockade: military analysis and escalation risks
24. The New York Times - Vance and Iran Talks: Unpleasant Options for the White House
25. Council on Foreign Relations (CFR) - U.S.-Iran Peace Talks Hit an Impasse: What Comes Next?
26. Al Jazeera - Pakistan eyes narrow window to resuscitate US-Iran talks after breakdown