Vì sao Trung Quốc đang chiến thắng mà không cần bắn một phát súng nào?

Kể từ ngày 28 tháng 2 năm 2026, khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự chung mang tên Operation Epic Fury nhắm vào Iran, một cuộc chiến khác cũng âm thầm diễn ra, không có tiếng súng, không có thương vong, nhưng kết quả của nó có thể định hình lại trật tự quyền lực toàn cầu trong nhiều thập kỷ tới. Người đang thắng trong cuộc chiến thầm lặng đó không phải là Mỹ, không phải Israel, cũng không phải Iran. Đó là Bắc Kinh.

Bắc Kinh đọc bàn cờ chuẩn hơn ai hết

Ngày 11 tháng 3 năm 2026, Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc thông qua Nghị quyết 2817 lên án các cuộc tấn công của Iran nhắm vào sáu quốc gia vùng Vịnh và Jordan. Nghị quyết này có sự đồng bảo trợ của 135 đến 136 quốc gia thành viên, một con số kỷ lục trong lịch sử Liên Hợp Quốc. Kết quả bỏ phiếu là 13 thuận, không ai chống, với Trung Quốc và Nga bỏ phiếu trắng.

Đại sứ Trung Quốc Phó Thông giải thích lá phiếu trắng như một cách “đứng giữa”: Trung Quốc vừa chỉ trích các cuộc không kích của Mỹ và Israel là vi phạm Hiến chương Liên Hợp Quốc, vừa nói Trung Quốc phản đối mọi hành vi tấn công bừa bãi vào dân thường. Lý do công khai để bỏ phiếu trắng là nghị quyết chưa nêu “nguyên nhân gốc rễ” của cuộc xung đột một cách đủ cân bằng.

Nói đơn giản hơn, Bắc Kinh muốn tránh bị kẹt giữa hai phía. Nếu bỏ phiếu chống (phản đối nghị quyết), Trung Quốc sẽ làm phật lòng các nước vùng Vịnh vốn là đối tác kinh tế quan trọng. Nhưng nếu bỏ phiếu thuận, Trung Quốc lại dễ bị xem là quay lưng với Iran. Vì vậy, bỏ phiếu trắng là lối thoát bởi vì nó không “đứng hẳn” về bên nào.

Bước đi sau đó mới cho thấy “giới hạn” thật sự của Trung Quốc. Ngày 7 tháng 4, Trung Quốc và Nga phủ quyết nghị quyết do Bahrain bảo trợ về việc cho phép hộ tống quân sự qua eo Hormuz. Phó Thông cảnh báo văn bản có thể bị lạm dụng để hợp pháp hóa can thiệp quân sự, gợi lại tiền lệ Libya.

Thông điệp cốt lõi ở đây là: Trung Quốc có thể chấp nhận các tuyên bố lên án mang tính ngoại giao đối với Iran, nhưng sẽ ngăn mọi cơ chế mở đường cho hành động quân sự quốc tế ở những tuyến hàng hải mà họ coi là sống còn.

Operation Epic Fury và cái giá mà Thái Bình Dương phải trả

Chiến dịch Operation Epic Fury mở màn ngày 28 tháng 2 năm 2026 bằng các cuộc không kích chung Mỹ-Israel tiêu diệt Lãnh tụ tối cao Khamenei. Đây cũng là đợt triển khai quân sự lớn nhất của Mỹ ở Trung Đông kể từ cuộc xâm lược Iraq năm 2003. Tuy nhiên, những con số phía sau chiến dịch lại kể một câu chuyện hoàn toàn khác về năng lực phòng thủ của Mỹ ở Thái Bình Dương.

Tính đến đầu tháng 4 năm 2026, ba nhóm tác chiến tàu sân bay gồm USS Abraham Lincoln, USS Gerald Ford và USS George H.W. Bush đều đang neo đậu tại hoặc gần Vịnh Ba Tư. Song song đó, 13 tàu khu trục tên lửa dẫn đường lớp Arleigh Burke, tương đương khoảng 26% toàn bộ hạm đội, đã được điều về Bộ Tư lệnh Trung tâm (CENTCOM). Hai đến ba hệ thống phòng thủ THAAD cũng bị rút khỏi các vị trí triển khai ban đầu, bao gồm cả ở Hàn Quốc, chiếm khoảng 29 đến 43% tổng số hệ thống hiện có của Mỹ.

Đơn vị viễn chinh Thủy quân lục chiến duy nhất của Mỹ đóng tại khu vực Thái Bình Dương, Lực lượng Viễn chinh Thủy quân lục chiến số 31 (đóng tại Sasebo, Nhật Bản), đã rời cảng ngày 13 tháng 3 để hướng về Trung Đông. USS George Washington, vốn thường xuyên nằm ụ bảo dưỡng, trở thành chiếc tàu sân bay duy nhất còn lại trong toàn bộ khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Quân số Mỹ tại Trung Đông đã vượt mốc 50.000 binh sĩ, tăng 47% so với mức nền 34.000 người trước tháng 10 năm 2023. Lữ đoàn chiến đấu số 1 của Sư đoàn dù 82 cùng hai đơn vị viễn chinh Thủy quân lục chiến đã được triển khai, trong khi Lầu Năm Góc đang cân nhắc điều thêm 10.000 quân bộ binh.

Về mặt tài chính, mức độ hao tổn là choáng ngợp. Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) ước tính chi phí trong 100 giờ đầu tiên của chiến dịch khoảng 3,7 tỷ USD. Đến ngày thứ sáu, Lầu Năm Góc báo cáo với Quốc hội con số này đã lên tới 11,3 tỷ USD. Đến tuần thứ năm, AEI ước tính tổng chi phí rơi vào khoảng 22 đến 31 tỷ USD, trong khi Lầu Năm Góc đã đề nghị Quốc hội phê duyệt gói ngân sách 200 tỷ USD để trang trải toàn bộ chiến dịch.

Chuyên gia ngân sách quốc phòng Linda Bilmes (Đại học Harvard) nhận định chiến tranh Iran tiêu tốn của Mỹ khoảng 2 tỷ USD mỗi ngày, và tổng chi phí dài hạn có thể vượt 1 nghìn tỷ USD.

Nhưng điều khiến giới chiến lược mất ngủ là mức độ hao hụt kho vũ khí. Trong 16 ngày đầu của chiến dịch, lực lượng Mỹ đã phóng khoảng 198 tên lửa đánh chặn THAAD, tương đương khoảng 40% tổng kho hiện có, trị giá khoảng 3 tỷ USD nếu chỉ tính riêng THAAD. Ngoài ra, 402 tên lửa Patriot bị tiêu thụ, cần ít nhất hai năm để bổ sung theo các hợp đồng sản xuất hiện tại. Hơn 180 tên lửa hải quân dòng SM-2, SM-3 và SM-6 cũng được khai hỏa. Hơn 300 tên lửa hành trình Tomahawk biến mất chỉ trong sáu ngày đầu, trong khi tổng sản lượng Tomahawk của cả năm 2025 chỉ đạt vỏn vẹn 72 quả.

Dan Blumenthal của AEI nói thẳng: thực tế là bốn năm sau khi xung đột Nga-Ukraine nổ ra, Mỹ vẫn đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt kho đạn dược cho những vũ khí có vai trò sống còn trong một kịch bản xung đột tiềm năng ở eo biển Đài Loan là điều không thể chấp nhận được.

Nhà nghiên cứu Tom Karako tại CSIS, người đứng đầu dự án phòng thủ tên lửa của trung tâm này, tóm tắt tình trạng đáng lo ngại đó trong một câu: “Chúng tôi bắt đầu cuộc xung đột này với một lỗ hổng lớn. Và lỗ hổng đó đã nới rộng đáng kể trong suốt một tháng qua khi chúng tôi liên tục khai hỏa.”

Bắc Kinh im lặng khi cơ hội đến

Phát hiện gây tranh cãi nhất trong toàn bộ bức tranh này nằm ở điều Trung Quốc đã không làm.

Sau khi lập kỷ lục 3.764 lượt xâm nhập của máy bay PLA vào Vùng nhận dạng phòng không (ADIZ) của Đài Loan trong năm 2025, bao gồm cuộc tập trận quy mô lớn nhất từ trước đến nay mang tên “Sứ mệnh Công lý 2025” với 207 lượt xuất kích và 27 quả tên lửa, hoạt động quân sự của Trung Quốc quanh Đài Loan lại giảm mạnh một cách đáng kinh ngạc ngay khi Operation Epic Fury bắt đầu.

Từ ngày 27 tháng 2 đến ngày 5 tháng 3 năm 2026, không có bất kỳ máy bay nào của Không quân PLA xuất hiện gần ADIZ Đài Loan trong bảy ngày liên tiếp, một hiện tượng chưa từng có tiền lệ trong lịch sử hiện đại. Nhìn rộng hơn, 70 ngày đầu của năm 2026 ghi nhận 22 ngày không có hoạt động hàng không của Trung Quốc, so với tổng cộng chỉ 3 ngày tương tự trong cùng kỳ các năm 2023 đến 2025.

Số liệu tổng hợp tháng 3 năm 2026 ghi nhận 171 lượt xuất kích của PLA quanh Đài Loan, mức thấp nhất kể từ cuộc khủng hoảng sau chuyến thăm của Chủ tịch Hạ viện Mỹ Nancy Pelosi vào tháng 8 năm 2022.

Sự kiềm chế này diễn ra đúng vào lúc cơ hội địa chiến lược là lớn nhất. USS Abraham Lincoln đã được điều chuyển từ Biển Đông sang biển Ả Rập từ cuối tháng 1. Đơn vị viễn chinh Thủy quân lục chiến số 31 rời Nhật Bản để tới Trung Đông. 48 tên lửa đánh chặn THAAD cũng được rút khỏi Hàn Quốc nhằm bổ sung kho đạn cho Vịnh Ba Tư.

Lời giải cho nghịch lý này rất đơn giản: tại sao phải khiêu khích Mỹ khi họ đang bận rộn tự tiêu hao kho vũ khí của chính mình?

Một cựu quan chức quốc phòng Nhật Bản cảnh báo thẳng thắn rằng việc cạn kiệt tên lửa đánh chặn Patriot sẽ tác động nghiêm trọng đến mức độ sẵn sàng chiến đấu ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, bao gồm cả nhiệm vụ bảo vệ Đài Loan, và tác động đó sẽ kéo dài nhiều năm sau bất kỳ lệnh ngừng bắn nào.

Các chuyên gia từ Viện Nghiên cứu Chính sách Chiến lược Úc (ASPI) cũng đặc biệt lo ngại việc Đài Loan hiện còn khoảng 20 tỷ USD đơn đặt hàng vũ khí từ Mỹ chưa được giao, bao gồm 66 chiếc tiêm kích F-16V và các hệ thống tên lửa phòng không tiên tiến. Nhật Bản cũng đang chờ nhận thiết bị quốc phòng Mỹ trị giá khoảng một nghìn tỷ yên.

Trong khi đó, nhiều hệ thống Patriot đã bị tái triển khai từ các đồng minh ở Thái Bình Dương sang Trung Đông, kéo theo cả các hệ thống THAAD. Điều này làm suy yếu kiến trúc phòng thủ đa tầng tại một khu vực mà các mối đe dọa tên lửa từ Triều Tiên và Trung Quốc đang gia tăng, chứ không hề giảm đi.

Ngoại giao 26 cuộc điện đàm và nghệ thuật làm hòa giả

Trong khi Mỹ tiêu tốn đạn dược và ngân sách, Trung Quốc triển khai một chiến dịch ngoại giao bài bản, có tính toán. Bộ trưởng Ngoại giao Vương Nghị đã thực hiện 26 cuộc điện đàm với các đối tác từ Iran, Israel, Nga, Saudi Arabia, UAE, Bahrain, Kuwait, Pakistan, Pháp và EU trong khoảng thời gian từ ngày 1 tháng 3 đến ngày 7 tháng 4. Đặc phái viên Trạch Tuấn cũng tiến hành ngoại giao con thoi qua Saudi Arabia, UAE, Bahrain, Kuwait và Ai Cập.

Đỉnh điểm của chiến dịch này là ngày 31 tháng 3, khi Vương Nghị tiếp Phó Thủ tướng kiêm Ngoại trưởng Pakistan Ishaq Dar tại Bắc Kinh để cùng soạn thảo Sáng kiến Năm Điểm Trung Quốc - Pakistan. Văn kiện kêu gọi ngừng bắn ngay lập tức, khởi động đàm phán hòa bình, bảo vệ dân thường, mở lại eo biển Hormuz và khẳng định quyền tối cao của Hiến chương Liên Hợp Quốc.

Ngày 7 tháng 4, ba quan chức Iran xác nhận Bắc Kinh đã có cú đẩy phút chót, thuyết phục Tehran chấp nhận đề xuất ngừng bắn của Pakistan. Đáng chú ý, chính Tổng thống Trump cũng xác nhận vai trò của Trung Quốc khi nói với AFP rằng Trung Quốc đã thuyết phục Iran ngồi vào bàn đàm phán. Đây là một tuyên bố hiếm có, khi một tổng thống Mỹ công khai ghi công đối thủ địa chính trị. Lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần chính thức có hiệu lực ngày 8 tháng 4, dù cuộc đàm phán chính thức tại Islamabad sau đó không đạt được thỏa thuận dài hạn nào.

Tuy vậy, cộng đồng phân tích vẫn chia rẽ sâu sắc về ý nghĩa thực sự của những bước đi này. Danny Russel, cựu quan chức ngoại giao cấp cao Mỹ hiện công tác tại Asia Society, cho rằng ngoại giao của Trung Quốc mang tính trình diễn và so sánh Sáng kiến Năm Điểm với kế hoạch Ukraine của Bắc Kinh năm 2023: nhiều mỹ từ nhưng thiếu cơ chế thực thi.

Tạp chí Al-Monitor diễn giải nghịch lý này như sau: Trung Quốc tự xây dựng hình ảnh “người hòa giải”, nhưng thực chất lại để Mỹ sa lầy và hao tổn ở Iran. Đồng thời, vai trò hòa giải của Bắc Kinh cũng có giới hạn vì không có hiện diện quân sự tại khu vực, nên thiếu đòn bẩy để buộc các bên phải làm theo.

Dù sao, thực tế vẫn là Trung Quốc rời khỏi cuộc khủng hoảng này với hình ảnh của một cường quốc có trách nhiệm, trong khi Mỹ phải đối mặt với áp lực ngân sách, dư luận trong nước và câu hỏi lớn về mục đích chiến lược.

Điểm yếu năng lượng có thực sự đáng lo?

Dù Trung Quốc là bên hưởng lợi về địa chiến lược, nước này cũng không thể hoàn toàn miễn nhiễm trước cú sốc từ cuộc chiến tại Iran. Khoảng 55% dầu thô nhập khẩu của Trung Quốc đến từ Trung Đông, trong đó 45 đến 50% phải quá cảnh qua eo biển Hormuz. Riêng Iran cung cấp khoảng 1,38 triệu thùng/ngày, tương đương 12 đến 13% tổng lượng nhập khẩu, với mức chiết khấu 8 đến 10 USD so với giá chuẩn.

Trung Quốc tiêu thụ hơn 80% tổng lượng dầu thô xuất khẩu của Iran, chủ yếu thông qua các nhà máy lọc dầu độc lập “ấm trà” ở tỉnh Sơn Đông và bằng cách ngụy trang xuất xứ thành Malaysia hoặc Indonesia. Trong khi đó, số liệu hải quan chính thức của Bắc Kinh không thừa nhận một thùng dầu Iran nào kể từ năm 2022.

Khi Iran tuyên bố phong tỏa eo biển Hormuz ngày 4 tháng 3, giá dầu Brent lập tức vượt 100 USD/thùng lần đầu kể từ năm 2022, rồi tiến sát ngưỡng 120 USD. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) gọi đây là cú gián đoạn nguồn cung lớn nhất trong lịch sử thị trường dầu mỏ toàn cầu, với 11 triệu thùng/ngày bị rút khỏi thị trường.

Tuy nhiên, điểm mấu chốt là mức độ tổn thương của Trung Quốc có thể kiểm soát được, và thấp hơn nhiều so với những gì các tiêu đề báo gợi ra.

Tính đến đầu tháng 3, Bắc Kinh nắm giữ 1,39 tỷ thùng dầu dự trữ chiến lược, tương đương khoảng 120 ngày nhập khẩu ròng. Nga đã tăng xuất khẩu dầu sang Trung Quốc lên khoảng 2,1 triệu thùng/ngày, cao hơn 300.000 thùng so với mức nền trước chiến tranh. Quan trọng hơn, năng lượng tái tạo đã vượt dầu mỏ để trở thành nguồn năng lượng lớn thứ hai của Trung Quốc trong năm 2025, chiếm trên 20% tổng tiêu thụ.

Nếu nhìn theo một cách khác, cuộc khủng hoảng Hormuz đang đẩy nhanh quá trình chuyển đổi năng lượng của Trung Quốc và củng cố lập luận về việc tăng cường nhập khẩu qua đường ống từ Nga và Trung Á, từ đó giảm dần sự phụ thuộc dài hạn vào Hormuz.

Lợi thế kinh tế bền vững

Nếu cuộc chiến là một phép thử, thì nền tảng kinh tế của Trung Quốc ở Trung Đông vẫn đứng vững, thậm chí còn tăng trưởng. Khuôn khổ barter “dầu đổi cơ sở hạ tầng” (tức Iran cung cấp dầu thô cho các bên trung gian, đổi lại các doanh nghiệp Trung Quốc tài trợ và xây dựng hạ tầng như đường sắt, cảng biển, khu công nghiệp) được chính thức hóa vào tháng 10 năm 2025, luân chuyển khoảng 8,4 tỷ USD mỗi năm thông qua mạng lưới trung gian. Dòng tiền này tài trợ cho các tuyến đường sắt, cảng biển và cơ sở công nghiệp do Trung Quốc xây dựng tại Iran.

Trên quy mô rộng hơn, thương mại giữa Trung Quốc và Liên đoàn Ả Rập đạt kỷ lục 407 tỷ USD trong năm 2024, tăng hơn 1.000% so với hai thập kỷ trước. Riêng Saudi Arabia đã vượt mức 107 tỷ USD. Trung Đông trở thành điểm đến nhận đầu tư Vành đai và Con đường lớn nhất toàn cầu trong năm 2024, thu hút 39 tỷ USD, tăng 102% so với năm 2023. Tổng vốn cam kết của Trung Quốc thông qua BRI đã chạm mốc tích lũy 1,175 nghìn tỷ USD kể từ năm 2013.

Cuộc chiến Iran, thay vì làm đứt gãy mạng lưới kinh tế này, lại cho thấy khả năng hấp thụ cú sốc đáng kể của Bắc Kinh. Đồng thời, nó cũng củng cố lập luận rằng lợi thế kinh tế là một công cụ quyền lực mềm có sức bền vượt trội so với sức mạnh quân sự.

Trung Quốc đang thắng mà không cần đánh

Điều đáng chú ý nhất trong toàn bộ bức tranh này là sự đồng thuận hiếm có và rộng khắp trong cộng đồng phân tích địa chiến lược quốc tế, bất kể quan điểm chính trị.

Evan Feigenbaum từ Carnegie Endowment đưa ra lập luận: việc tránh các cam kết an ninh ràng buộc với các quốc gia thứ ba ở ngoại vi không phải là biểu hiện của sự yếu đuối, mà là một thiết kế chiến lược có chủ ý.

Đồng nghiệp của Feigenbaum, Jon Bateman, đưa ra một phép so sánh lịch sử khá rõ: khi còn làm việc tại Lầu Năm Góc, Mỹ xây dựng lực lượng quân sự cho các cuộc xung đột cường độ thấp ở Trung Đông, tiêu tốn nguồn lực và làm suy giảm mức độ sẵn sàng chiến đấu. Trong khi đó, Trung Quốc không phải gánh chịu bất kỳ nghĩa vụ tương tự nào và đã đầu tư vào tái cơ cấu, xây dựng lực lượng hướng tới các cuộc chiến tương lai, bao gồm cả một xung đột tiềm năng về Đài Loan.

Richard Haass, cựu Chủ tịch Hội đồng Quan hệ Đối ngoại, phát biểu thẳng thắn: Trung Quốc rời cuộc chơi với tư cách người chiến thắng, hưởng lợi từ việc Mỹ dồn sự chú ý trở lại Trung Đông, qua đó kéo theo việc giảm lực lượng và hỏa lực của Mỹ ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Nhóm nghiên cứu FPRI cảnh báo thêm một khía cạnh quan trọng: một cuộc xung đột ở Trung Đông kéo dài và không có kết cục rõ ràng có thể củng cố xu hướng biệt lập trong cả hai đảng chính trị lớn tại Mỹ, làm xói mòn độ tin cậy của các cam kết an ninh Mỹ, vốn là nền tảng của sức răn đe ở eo biển Đài Loan.

The Atlantic thậm chí đặt ra một câu hỏi khó chịu hơn: chiến tranh Iran đã cho Bắc Kinh thấy một mô hình về việc Trump có thể hành xử ra sao trong một xung đột về Đài Loan, và điều đó không mang lại điềm tốt cho Đài Bắc.

Tuy nhiên, vẫn có những tiếng nói thận trọng hơn. Joe Keary từ ASPI lập luận rằng leo thang xung đột về Đài Loan trong năm 2026 sẽ phá hoại nỗ lực của Bắc Kinh trong việc ổn định thương mại, tiếp cận công nghệ và duy trì các kênh ngoại giao. Tương tự, các nhà nghiên cứu Đài Loan như Giáo sư Vương Hồng Nhân của Đại học Quốc gia Cheng Kung cho rằng tình hình chưa đến mức có thể làm thay đổi cán cân an ninh khu vực trong ngắn hạn, đặc biệt khi hội nghị thượng đỉnh Trump-Tập đang được lên kế hoạch.

Nhưng sự bất đồng này chỉ xoay quanh thời điểm và phương thức, chứ không phải bản chất của thế bất cân xứng đang ngày càng rõ nét giữa hai cường quốc.

Ba tín hiệu cần theo dõi

Cuộc chiến Iran đã làm lộ rõ một sự bất cân xứng mang tính cấu trúc trong cạnh tranh giữa các cường quốc, vốn đã tồn tại trước ngày 28 tháng 2 nhưng đến nay đã trở nên quá rõ ràng để có thể phủ nhận.

Mỹ là cường quốc triển khai lực lượng trên toàn cầu nên cứ nơi nào bùng nổ khủng hoảng thì họ gần như buộc phải can dự. Ngược lại, Trung Quốc chủ yếu dồn nguồn lực cho mục tiêu cốt lõi ở Đông Á. Vì vậy, mỗi USD và mỗi quả tên lửa Mỹ tiêu hao ở Vịnh Ba Tư đều làm Mỹ “mỏng” hơn ở Thái Bình Dương, đồng thời giúp Trung Quốc nới rộng lợi thế mà không cần đối đầu trực tiếp.

Có ba tín hiệu quan trọng sẽ cho chúng ta biết liệu sự kiềm chế của Trung Quốc là sự kiên nhẫn tạm thời hay là một sự hiệu chỉnh lâu dài.

Thứ nhất, hãy theo dõi vòng luân chuyển tàu sân bay. Nếu USS George Washington rời cảng để bảo dưỡng định kỳ trước khi có chiếc thay thế xuất hiện ở Tây Thái Bình Dương, Mỹ có thể rơi vào tình huống lần đầu tiên sau nhiều thập kỷ không có tàu sân bay nào hiện diện ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Khoảng trống này có thể chỉ kéo dài vài tuần, nhưng với Bắc Kinh, từng tuần đó là một “cửa sổ cơ hội” để tận dụng.

Thứ hai, hãy theo dõi tiến độ bổ sung kho đạn. Tên lửa đánh chặn Patriot và THAAD có chu kỳ sản xuất từ 24 đến 36 tháng. Nếu Quốc hội Mỹ không phê duyệt nguồn tài trợ bổ sung khẩn cấp riêng biệt cho việc tái lập kho đạn ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, khoảng trống kho vũ khí sẽ kéo dài đến năm 2028 hoặc 2029. Đó là cửa sổ thời gian đáng lo ngại nhất.

Thứ ba, hãy theo dõi mức độ xâm nhập ADIZ của Đài Loan. Việc Trung Quốc “giảm nhịp” hiện nay là lựa chọn chiến thuật trong ngắn hạn, không phải vì năng lực hay mục tiêu của họ đã thay đổi. Vì vậy, nếu PLA sớm tăng tần suất bay áp sát trở lại mức của năm 2025, hoặc nếu Bắc Kinh tái khởi động các cuộc tập trận hải quân quy mô lớn ở eo biển Đài Loan, đó sẽ là dấu hiệu cho thấy giai đoạn kiềm chế đã kết thúc. Mốc 3.764 lượt xâm nhập trong năm 2025 là “đường cơ sở” để so sánh. Nếu nhịp độ quay về gần mốc đó trong lúc Mỹ đang bị phân tán lực lượng và đạn dược vì Trung Đông, cán cân răn đe ở toàn khu vực sẽ bị tính lại.

Kết luận

Sự “im lặng” của Trung Quốc trong cuộc chiến Iran thực chất không phải vì Iran, mà vì một bài toán lớn hơn: Mỹ sẵn sàng đổ bao nhiêu tiền của, vũ khí và lực lượng vào Vịnh Ba Tư, và vì thế còn lại bao nhiêu năng lực để răn đe ở eo biển Đài Loan. Sáu tuần sau khi Operation Epic Fury nổ ra, Bắc Kinh đã nhìn thấy rõ câu trả lời.

Mỹ vẫn là cường quốc quân sự số một. Nhưng khi phải cùng lúc đối phó với quá nhiều điểm nóng, Mỹ buộc phải tái phân bổ nguồn lực. Năm 2026, mọi thứ Mỹ dồn sang Trung Đông đều đồng nghĩa với việc Thái Bình Dương bị “mỏng” đi. Vì vậy, trong phép đánh đổi giữa Trung Đông và Thái Bình Dương, phần thiệt đang nghiêng về phía Tây Thái Bình Dương, chứ không phải ở phía Đông Vịnh Ba Tư.

Nguồn tham khảo

1. Radio Free Europe / Radio Liberty. China, Pakistan Plan Focuses On Iran War Cease-Fire, Opening Strait of Hormuz. Ngày 31 tháng 3 năm 2026.
2. Small Wars Journal. Rapid Depletion of Missile Stockpiles in Iran Raises Concerns About US Readiness. Ngày 27 tháng 3 năm 2026.
3. Center for Strategic and International Studies (CSIS). $3.7 Billion: Estimated Cost of Epic Fury's First 100 Hours. 2026.
4. Center for Strategic and International Studies (CSIS). Iran War Cost Estimate Update: $11.3 Billion at Day 6, $16.5 Billion at Day 12. 2026.
5. Harvard Kennedy School. Why Is the War in Iran So Expensive? Ngày 7 tháng 4 năm 2026.
6. American Enterprise Institute (AEI). Epic Fury Is Worth the Cost. 2026.
7. The New York Times. Interceptor Missiles Save Lives, but Stockpiles Are Dwindling. Ngày 5 tháng 4 năm 2026.
8. Taiwan Security Monitor / Schar School, George Mason University. All Quiet in the Taiwan Strait? Explaining the Recent Drop in PLA Aircraft Activity Around Taiwan. 2026.
9. Drew Thompson / Substack. The PLA Has Stopped Flying Aircraft Close to Taiwan. Ngày 6 tháng 3 năm 2026.
10. taiwan_maps_and_dataviz / Threads. Summary of PLA Activities Around Taiwan for March 2026. Ngày 2 tháng 4 năm 2026.
11. Foreign Policy Research Institute (FPRI). Winning in Iran, Losing to China? Tháng 4 năm 2026.
12. Global Times. Minister Wang Yi Holds 26 Calls with Various Parties Including Iran, Israel, Russia and Gulf Countries. Ngày 7 tháng 4 năm 2026.
13. The Irish Times. China Played a Quiet but Crucial Role in the US-Iran Ceasefire. Ngày 10 tháng 4 năm 2026.
14. Wikipedia. 2026 Iran War Ceasefire. Cập nhật tháng 4 năm 2026.
15. The Washington Post. China Helped Broker Iran Truce, but Its Commitment to Peace Is Unclear. Ngày 10 tháng 4 năm 2026.
16. Arab News. Arab-China Trade Surges to $400bn, Paving Way for Housing Cooperation. Ngày 18 tháng 12 năm 2024.
17. Green Finance & Development Center. China Belt and Road Initiative (BRI) Investment Report 2024. Tháng 2 năm 2025.
18. Military.com / Associated Press. Iran War Diverts US Military and Attention from Asia Ahead of Trump's Summit with China's Leader. Ngày 12 tháng 4 năm 2026.
19. The Atlantic. What China Just Learned From the Iran War. Tháng 4 năm 2026.
20. Taiwan Current News (TCN). Taiwan Experts See No Immediate Threat Amid US Military Redeployment. 2026.