Nợ công Mỹ vượt 40.000 tỷ USD và những cảnh báo khủng hoảng mới

Ngày 19/8, Bộ Tài chính Mỹ công bố tổng nợ chính phủ đã đạt 40.050 tỷ USD, lần đầu tiên trong lịch sử vượt ngưỡng này. So với mức 19.400 tỷ USD cách đây một thập kỷ, con số hiện tại đã tăng gấp đôi. Đáng chú ý, khoảng cách từ 30.000 tỷ USD lên 40.000 tỷ USD chỉ diễn ra trong vòng 4,5 năm.

Thâm hụt ngân sách tăng cao kỷ lục

Nguyên nhân chủ yếu đến từ thâm hụt ngân sách kéo dài, đặc biệt là các gói kích thích kinh tế quy mô lớn được triển khai trong đại dịch Covid-19. Thâm hụt tháng 7 đạt 432,3 tỷ USD, mức cao nhất kể từ tháng 3/2021. Lũy kế từ đầu năm tài khóa hiện gần chạm 1.800 tỷ USD, vượt xa cùng kỳ năm ngoái.

Chi phí lãi vay trở thành gánh nặng lớn

Chi phí trả lãi cho khoản nợ công đã lên tới gần 1.200 tỷ USD trong năm nay. Đây hiện là khoản chi ngân sách lớn thứ ba của chính phủ Mỹ, chỉ đứng sau An sinh Xã hội và Medicare. Mỗi ngày, chính phủ phải chi khoảng 3,3 tỷ USD để trả lãi mà chưa tính đến việc trả nợ gốc.

Lợi suất trái phiếu tăng và phản ứng từ Bộ Tài chính

Tình trạng thâm hụt kéo dài đã tác động rõ rệt lên thị trường trái phiếu. Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tăng mạnh từ cuối tháng 6 lên mức cao nhất kể từ khủng hoảng tài chính năm 2008. Trước áp lực này, ngày 19/8, Bộ Tài chính Mỹ thông báo tăng quy mô mua lại trái phiếu kỳ hạn dài, động thái tương tự chương trình nới lỏng định lượng mà Fed từng triển khai cuối năm 2008. Tuy nhiên, khác với thời điểm đó, Fed hiện vẫn duy trì lãi suất ở mức cao và chưa có động thái cắt giảm do còn thận trọng chờ thêm dữ liệu về lạm phát và thị trường lao động.

Cảnh báo nguy cơ khủng hoảng nợ

Nhiều tổ chức giám sát ngân sách đã dự báo từ trước về việc nợ công vượt 40.000 tỷ USD và liên tục đưa ra cảnh báo về nguy cơ khủng hoảng nợ nếu chính quyền không kịp thời có biện pháp giải quyết, bao gồm tăng thuế, cắt giảm chi tiêu hoặc kết hợp cả hai. Bà Maya MacGuineas, Chủ tịch Ủy ban Ngân sách Liên bang có trách nhiệm (CRFB), nhận định với Reuters rằng khoản nợ này sẽ tác động trực tiếp đến toàn bộ nền kinh tế và ảnh hưởng đến túi tiền của người dân thông qua lạm phát và chi phí vay mượn gia tăng.

Nhà đầu tư ngoại giảm nắm giữ trái phiếu Mỹ

Nhu cầu trái phiếu chính phủ Mỹ từ nhà đầu tư nước ngoài đã giảm trong năm qua, phản ánh tâm lý thận trọng ngày càng tăng từ các chủ nợ quốc tế trước gánh nặng nợ công ngày một lớn. Dù Nhật Bản và Trung Quốc vẫn là hai chủ nợ lớn nhất, cả hai đều có xu hướng giảm tỷ trọng nắm giữ và đa dạng hóa sang các tài sản khác như vàng.