Bùng nổ AI "đốt cháy" cán cân thương mại Mỹ: Thâm hụt 118,8 tỷ USD

Thị trường lao động Mỹ ổn định với đơn xin trợ cấp giảm xuống 203.000, trong khi thâm hụt thương mại tháng 7 bùng nổ lên 118,8 tỷ USD do nhập khẩu thiết bị AI tăng vọt.

Bức tranh kinh tế trái chiều

Ngày 27/8, hai báo cáo kinh tế quan trọng của Mỹ đã vẽ nên một bức tranh tổng thể đầy mâu thuẫn. Một bên là thị trường lao động vẫn duy trì sự ổn định đáng ngạc nhiên, một bên là cán cân thương mại hàng hóa bất ngờ xấu đi nghiêm trọng. Hai báo cáo này được công bố đúng thời điểm các nhà hoạch định chính sách Fed đang tập trung tại Jackson Hole, Wyoming, cho hội nghị thường niên của Fed Kansas City.

Thị trường lao động vững vàng

Bộ Lao động Mỹ công bố số đơn xin trợ cấp thất nghiệp lần đầu trong tuần kết thúc ngày 22/8 đã giảm 4.000 xuống còn 203.000 theo điều chỉnh mùa vụ, thấp hơn dự báo 208.000 của các nhà kinh tế. Số đơn xin trợ cấp vẫn dao động ở vùng thấp của biên độ 189.000 - 230.000 trong năm nay, cho thấy tình trạng sa thải vẫn ở mức thấp ngay cả khi hoạt động tuyển dụng đang tỏ ra yếu hơn. Mặc dù số liệu việc làm phi nông nghiệp tháng 7 giảm 23.000, tỷ lệ thất nghiệp đã giảm nhẹ trở lại xuống 4,1% - một mức thấp trong lịch sử.

Số người nhận trợ cấp sau tuần đầu tiên - thước đo cho hoạt động tuyển dụng - đã giảm 18.000 xuống còn 1,778 triệu người, mức thấp nhất trong một tháng qua. Dữ liệu này bao phủ tuần khảo sát cho báo cáo bảng lương tháng 8, cung cấp tín hiệu sơ bộ đáng tin cậy.

Góc nhìn chuyên gia: Thomas Simons, nhà kinh tế trưởng tại Jefferies, nhận định thị trường lao động đang ở trạng thái cân bằng tốt hơn so với những con số đầy biến động của Cục Thống kê Lao động. Ông giải thích tốc độ tạo việc làm khu vực tư nhân khiêm tốn, ổn định, phù hợp với mức cần thiết để giữ tỷ lệ thất nghiệp ổn định, trong bối cảnh doanh nghiệp chủ yếu thay thế lao động nghỉ hưu.

Lạm phát và áp lực lên Fed

Sự ổn định của thị trường lao động mang lại cho Fed không gian để tiếp tục tập trung vào kiểm soát lạm phát - vốn đã duy trì trên mục tiêu 2% suốt 65 tháng liên tiếp. Chỉ số lạm phát mà Fed sử dụng bất ngờ giữ nguyên ở mức 3,7% trong tháng trước.

Chủ tịch Fed Kevin Warsh, người sẽ có bài phát biểu quan trọng tại Jackson Hole vào sáng thứ Sáu, đang chịu áp lực phải giải quyết câu hỏi then chốt: liệu lạm phát hiện tại có phải là vấn đề hay không và cần phải làm gì? Một nhóm ngày càng lớn các đồng nghiệp của Warsh đang lo lắng về lạm phát, khi ba thành viên có quyền bỏ phiếu đã phản đối quyết định giữ nguyên lãi suất ở mức 3,50% - 3,75% trong cuộc họp tháng trước.

Chủ tịch Fed Kansas City Jeffrey Schmid mô tả lạm phát “vẫn còn cứng đầu” và nghi ngờ hiệu quả của chính sách lãi suất hiện tại. Chủ tịch Fed Chicago Austan Goolsbee tuyên bố nỗi sợ lớn nhất của ông là lạm phát không được kiểm soát.

Thâm hụt thương mại bùng nổ

Cục Điều tra Dân số Mỹ công bố thâm hụt thương mại hàng hóa đã mở rộng lên 118,8 tỷ USD trong tháng 7 từ mức 101,4 tỷ USD của tháng 6, vượt xa dự báo trung bình 100,5 tỷ USD. Đây là mức thâm hụt lớn nhất kể từ tháng 3/2025, thời điểm thâm hụt đạt kỷ lục khi các nhà nhập khẩu đổ xô nhập hàng trước thuế quan “Ngày Giải phóng”.

Xuất khẩu: giảm 2,9% xuống 199,4 tỷ USD - mức thấp nhất kể từ tháng 1 - đánh dấu tháng giảm thứ ba liên tiếp, chủ yếu do xuất khẩu hàng công nghiệp giảm 11,2%.

Nhập khẩu: tăng 3,7% lên 318,2 tỷ USD, mức cao nhất kể từ tháng 3/2025, được thúc đẩy bởi mức tăng 11,3% của nhập khẩu hàng hóa tư bản. Theo dữ liệu từ Haver Analytics, nhập khẩu thiết bị tư bản (không bao gồm ô tô) đạt 140,1 tỷ USD, tăng 11% so với tháng trước - mức tăng phần trăm lớn nhất trong hơn 30 năm.

Nguyên nhân: Cú hích từ làn sóng đầu tư AI

Sự bùng nổ nhập khẩu hàng hóa tư bản đến từ chi tiêu không ngừng của doanh nghiệp cho hàng hóa công nghệ cao liên quan đến xây dựng cơ sở hạ tầng AI. Matthew Martin từ Oxford Economics dự báo xu hướng này sẽ hỗ trợ tăng trưởng nhập khẩu mạnh mẽ cho đến năm 2027. Kathy Bostjancic từ Nationwide cho rằng mặc dù thâm hụt thương mại vượt dự kiến sẽ kéo giảm tăng trưởng GDP quý III, nhưng điều này phản ánh nhu cầu mạnh mẽ đối với sản phẩm AI, không phải sự yếu kém của nền kinh tế Mỹ.

Tác động đến tăng trưởng GDP

Thâm hụt thương mại mở rộng có thể khiến thương mại trở thành yếu tố kéo giảm GDP trong quý thứ tư liên tiếp, với mức ảnh hưởng ước tính lên tới 1 điểm phần trăm. Trước đó, thương mại đã làm giảm 1,14 điểm phần trăm tăng trưởng trong quý II. Mô hình GDPNow của Fed Atlanta trước khi báo cáo được công bố dự báo xuất khẩu ròng sẽ làm giảm GDP khoảng 0,14 điểm phần trăm, nhưng con số thực tế có thể lớn hơn đáng kể.

Bài toán cho chính sách tiền tệ

Sự kết hợp giữa thị trường lao động ổn định và thâm hụt thương mại gia tăng tạo ra bài toán khó cho Fed. Trong khi thị trường lao động vững vàng cho phép Fed duy trì lập trường thắt chặt để kiềm chế lạm phát, thì thâm hụt thương mại mở rộng lại gây áp lực giảm lên tăng trưởng GDP, có thể thúc đẩy các nhà hoạch định chính sách xem xét nới lỏng tiền tệ sớm hơn.

Các nhà đầu tư và nhà phân tích kỳ vọng Chủ tịch Fed Kevin Warsh sẽ tận dụng bài phát biểu tại Jackson Hole để làm rõ cách tiếp cận của ông đối với lạm phát và chính sách lãi suất. Nếu thâm hụt thương mại tiếp tục mở rộng trong những tháng tới, áp lực lên tăng trưởng GDP sẽ gia tăng, buộc Fed phải cân nhắc kỹ hơn giữa mục tiêu kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng.