Lợi tức bùng nổ, thanh khoản siết chặt: Thị trường đối mặt với tuần đầy thử thách

Thị trường tài chính toàn cầu đang đứng trước một tuần giao dịch định đoạt, nơi sự bứt phá của lợi tức trái phiếu Mỹ, áp lực thanh khoản từ hệ thống và những điểm gãy kỹ thuật nguy hiểm có thể cùng lúc phát lực, định hình xu hướng rủi ro cho những tháng tiếp theo.

Thị trường tài chính Mỹ khép lại một cuối tuần lạnh giá tại New York và bước vào tuần giao dịch đầu tiên sau ngày lễ Martin Luther King Jr. với một bầu không khí dồn nén đầy căng thẳng. Sự kết hợp của nhiều yếu tố hiếm khi đồng thời xuất hiện - từ những thay đổi mang tính cấu trúc trong chính sách nợ công, điều kiện thanh khoản bị thắt chặt, cho đến những tín hiệu kỹ thuật cảnh báo nguy cơ - đang vẽ nên một viễn cảnh đầy thử thách cho các nhà đầu tư.

Trọng tâm của mọi sự chú ý hiện nay là mức lợi tức trái phiếu kho bạc kỳ hạn 10 năm đã bứt phá lên 4.24%, mức cao nhất kể từ tháng 9 năm trước, cùng với nguy cơ chỉ số S&P 500 rơi vào trạng thái gamma âm và một ngày thanh toán lớn làm cạn kiệt thanh khoản. Đây không còn là những biến động riêng lẻ mà là một mạng lưới rủi ro đan xen, có nguy cơ khuếch đại lẫn nhau và đẩy thị trường vào một đợt biến động mạnh mẽ.

Những tín hiệu cảnh báo từ phiên giao dịch ngoài giờ

Thị trường chính thức bước vào tuần mới sau một ngày nghỉ lễ, nhưng những diễn biến trên các thị trường phái sinh và giao dịch ngoài giờ đã để lại những dấu hiệu đáng lo ngại. Theo dữ liệu từ IG, chỉ số Weekend US Tech 100, vốn là thước đo tâm lý đối với lĩnh vực công nghệ ngoài giờ giao dịch chính thức, đã giảm mạnh 0.92%, tương đương hơn 234 điểm, xuống mức quanh 25.277 điểm.

Mức giảm này, mặc dù chỉ mang tính chất tham khảo, đã báo hiệu một tâm lý thận trọng rõ rệt và áp lực bán có thể sẽ tiếp tục đè nặng lên thị trường khi phiên giao dịch chính thức mở cửa trở lại. Nó phản ánh mối lo ngại của các nhà đầu tư trước một loạt sự kiện trọng đại được dự báo sẽ diễn ra trong ngắn hạn.

Ngay trong ngày thứ Ba 21/01/2026, thị trường phải đối mặt với một cú sốc kép về thanh khoản và sự kiện. Thứ nhất, đây là thời điểm được dự báo Tòa án Tối cao Hoa Kỳ có thể công bố các phán quyết quan trọng. Kinh nghiệm từ quá khứ cho thấy những ngày như vậy thường làm dấy lên làn sóng biến động ngầm (overnight volatility), đẩy chi phí phòng ngừa rủi ro (thể hiện qua chỉ số VIX) tăng vọt, đặc biệt là xung quanh khung giờ 10:00 sáng - thời điểm các phán quyết thường được công bố.

Thứ hai, và có tính chất trực tiếp hơn, thứ Ba cũng chính là ngày thanh toán cho khoảng 14 tỷ USD trái phiếu kho bạc ngắn hạn (T-Bill). Hoạt động này đòi hỏi một lượng tiền mặt khổng lồ được rút ra từ hệ thống ngân hàng để hoàn tất giao dịch, dẫn đến việc thanh khoản toàn hệ thống bị thắt chặt đáng kể. Hệ quả tất yếu là lãi suất vay qua đêm (overnight funding rates) có khả năng tăng lên. Các nhà phân tích đang đặc biệt theo dõi ngưỡng 3.75%. Một khi vượt qua ngưỡng này, áp lực sẽ dồn lên Cơ chế Cho vay Repo Thường trực (Standing Repo Facility - SRF) của Cục Dự trữ Liên bang (Fed).

Mặc dù báo cáo gần đây từ Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York cho thấy việc sử dụng SRF đã giảm mạnh so với giai đoạn cuối năm 2025, bất kỳ dấu hiệu căng thẳng thanh khoản nào cũng có thể nhanh chóng đảo ngược xu hướng này và đẩy chi phí vay mượn liên ngân hàng lên cao.

S&P 500 trước nguy cơ gamma âm và điểm gãy then chốt 6.900

Trong bối cảnh thanh khoản bị đe dọa, bức tranh kỹ thuật của chỉ số S&P 500 cũng không hề sáng sủa. Các phân tích chuyên sâu từ SpotGamma và các chuyên gia về thị trường quyền chọn đều chỉ ra rằng chỉ số này có nguy cơ cao rơi vào trạng thái gamma âm khi giao dịch trở lại. Hiện tượng gamma âm là một tình huống kỹ thuật phức tạp, xảy ra khi các nhà tạo lập thị trường (market makers), những người đã bán quyền chọn mua (call option) cho nhà đầu tư, buộc phải bán ra cổ phiếu cơ sở để phòng ngừa rủi ro khi thị trường giảm điểm.

Hành động bán này không đơn thuần là phản ứng mà có thể trở thành một vòng xoáy tự củng cố và khuếch đại, làm trầm trọng hóa mức độ biến động và khiến cho mọi đợt giảm điểm trở nên nghiêm trọng hơn. Điểm lật gamma (gamma flip) hiện được ước tính nằm quanh mức 6.925 điểm, biến vùng 6.900 điểm trở thành một “bức tường thành” hỗ trợ tâm lý và kỹ thuật vô cùng quan trọng trong ngắn hạn.

Cùng với mối đe dọa từ gamma âm, S&P 500 vẫn đang bị mắc kẹt trong mô hình biểu đồ rising wedge (nêm tăng) - một mô hình thường báo hiệu xu hướng tăng sắp cạn kiệt động lực và sẵn sàng cho một đợi đảo chiều. Một sự phá vỡ mang tính thuyết phục xuống dưới ngưỡng 6.900 điểm sẽ không chỉ xác nhận sự thất bại của mô hình này mà còn, theo nhận định của nhiều chuyên gia từ Seeking Alpha và HMA Quant, mở ra kịch bản cho một đợt điều chỉnh sâu hơn, thậm chí thử thách lại các vùng đáy được thiết lập từ cuối năm 2025.

Cuộc cách mạng trong chính sách nợ công của Ngân khố Mỹ

Trong khi thị trường chứng khoán lo ngại về các yếu tố kỹ thuật, thì chính thị trường trái phiếu kho bạc mới là nơi phát ra những tín hiệu biến động mạnh mẽ nhất. Đợt bứt phá có ý nghĩa kỹ thuật quan trọng của lợi tức trái phiếu 10 năm lên 4.24% vào thứ Sáu không phải là một sự tăng điểm đồng đều trên toàn đường cong lợi suất.

Thay vào đó, sự dốc lên rõ rệt nhất (steepening) tập trung vào phần “bụng” (belly), tức là các kỳ hạn từ 5 đến 7 năm. Sự phân hóa này không ngẫu nhiên, mà có liên hệ mật thiết với một động thái chính sách quan trọng của Bộ Tài chính Mỹ (U.S. Treasury). Vào chiều thứ Sáu, Ngân khố Mỹ đã gửi bảng câu hỏi khảo sát định kỳ (quarterly refunding questionnaire) tới các nhà tạo lập thị trường chính (primary dealers).

Nội dung trọng tâm của cuộc khảo sát này được làm rõ trong tài liệu chương trình nghị sự (Dealer Agenda) chính thức cho cuộc họp với các đối tác vào ngày 29-30 tháng 1 năm 2026. Tài liệu này cho thấy Bộ Tài chính đang nghiêm túc xem xét việc thay đổi hoàn toàn cơ cấu phát hành trái phiếu kỳ hạn 7 năm. Kế hoạch đề xuất là chuyển từ hình thức phát hành mới hàng tháng sang phát hành mới hàng quý (vào các tháng 3, 6, 9, 12), đồng thời kết hợp với hai đợt tái phát hành (reopenings) trong mỗi quý.

Thay đổi mang tính cấu trúc này sẽ có những hệ quả sâu rộng:

• Giảm mạnh số lượng mã trái phiếu (CUSIP) riêng lẻ lưu hành, từ khoảng 84 mã (theo lịch trình hàng tháng) xuống còn chỉ 28 mã.
• Tăng quy mô mỗi đợt phát hành lên gấp ba lần, nhằm tạo ra những “lô” trái phiếu có tính thanh khoản sâu và tập trung hơn.
• Bộ Tài chính đang tham vấn ý kiến về tác động đến khả năng tạo lập thị trường, ảnh hưởng đến tính thanh khoản của trái phiếu 7 năm mới phát hành (on-the-run), cũng như chức năng của hợp đồng tương lai liên quan.

Việc lợi tức tăng mạnh nhất ở kỳ hạn 5-7 năm hoàn toàn ăn khớp với giả thuyết trên, vì thị trường đang định giá lại rủi ro và nguồn cung cho chính phân khúc có thể bị ảnh hưởng trực tiếp bởi thay đổi. Các chuyên gia nhấn mạnh rằng nếu động lực chính đến từ tin tức nhân sự, như thông tin về cựu Chủ tịch Hội đồng Cố vấn Kinh tế Kevin Hassett, thì áp lực tăng lợi tức phải tập trung ở đầu đường cong (front-end) với ví dụ là trái phiếu 2 năm. Thực tế diễn biến ngược lại đã củng cố cho luận điểm về tác động từ chính sách nợ công.

Góc nhìn mở rộng và tác động lan tỏa toàn cầu

Sự biến động ở thị trường trái phiếu Mỹ không phải là một hiện tượng biệt lập. Các nguồn phân tích độc lập đều đồng thanh củng cố cho bức tranh này. Seeking Alpha nhận định lợi tức đang ở trong trạng thái “sẵn sàng cho một đợt bứt phá quan trọng” với động lực kỹ thuật mạnh mẽ. Wolf Street chỉ ra rằng Chính phủ Mỹ đã bán ra một khối lượng trái phiếu kỷ lục trong tuần, tiếp tục đẩy lợi suất lên cao bất chấp việc Fed đã thực hiện ba lần cắt giảm lãi suất trong chu kỳ trước đó.

Trên quy mô rộng hơn, đường cong lợi suất tổng thể đang trải qua đợt dốc lên (steepening) mạnh mẽ nhất kể từ năm 2021. Theo phân tích của Saxo Bank, chênh lệch lợi suất giữa trái phiếu 2 năm và 30 năm (2-30 year spread) đã mở rộng lên gần 140 điểm cơ bản. Điều này phản ánh kỳ vọng của thị trường về lạm phát và tăng trưởng dài hạn, đồng thời cũng báo hiệu những thách thức về chi phí vốn cho toàn bộ nền kinh tế.

Sóng gió từ thị trường trái phiếu Mỹ nhanh chóng lan tỏa sang các tài sản khác. Trên thị trường ngoại hối, đồng USD được hưởng lợi từ kỳ vọng lãi suất cao được duy trì lâu hơn, gây ra áp lực giảm giá lên các đồng tiền của thị trường mới nổi và các quốc gia xuất khẩu hàng hóa. Sự mạnh lên của đồng bạc xanh, cộng hưởng với lợi suất thực tăng cao, cũng tạo ra môi trường khó khăn cho các tài sản rủi ro như tiền mã hóa, vốn rất nhạy cảm với tính thanh khoản toàn cầu và chi phí cơ hội của việc nắm giữ.

Tóm lại, thị trường tài chính đang phải đối mặt với một sự kết hợp hiếm có và đầy thách thức: lợi tức trái phiếu chính phủ bứt phá mạnh do những thay đổi chính sách cơ bản, điều kiện thanh khoản bị siết chặt bởi các yếu tố hoạt động, và nguy cơ khuếch đại biến động từ cấu trúc gamma âm trên thị trường chứng khoán. Ngưỡng hỗ trợ 6.900 điểm của S&P 500 không còn là một con số kỹ thuật đơn thuần, mà đã trở thành biểu tượng cho khả năng phòng thủ của thị trường trước cơn bão.

Đối với các nhà đầu tư, đặc biệt là những người mới tham gia thị trường forex và tiền mã hóa, việc hiểu được mối liên hệ hữu cơ này là vô cùng quan trọng. Biến động từ trung tâm tài chính thế giới sẽ không bao giờ chỉ nằm nguyên tại đó. Việc theo dõi sát sao các thông báo chính thức tiếp theo từ Bộ Tài chính Mỹ (dự kiến vào đầu tháng 2/2026) và các dữ liệu vĩ mô then chốt sẽ là chìa khóa để định hướng chiến lược trong một môi trường đầy biến động và kết nối chặt chẽ như hiện nay.