Tài liệu nội bộ tiết lộ: Nga sẵn sàng quay lại với USD để đổi lấy hòa bình và hợp tác kinh tế

Một tài liệu nội bộ cấp cao của Kremlin vừa được Bloomberg công bố đang thu hút sự chú ý lớn từ giới tài chính toàn cầu. Theo đó, Nga đang cân nhắc quay trở lại hệ thống thanh toán bằng đồng USD, một động thái đảo ngược hoàn toàn chính sách phi đô la hóa nhiều năm qua, như một phần của gói hợp tác kinh tế rộng lớn với chính quyền Trump, với điều kiện trước tiên là đạt được thỏa thuận chấm dứt xung đột tại Ukraine.

Thông tin này, dựa trên bản memo được soạn thảo trong năm nay và đã lưu hành giữa các quan chức cấp cao Nga, đã mở ra triển vọng về một cuộc “hòa giải đô la” tiềm năng giữa hai cường quốc. Tài liệu nêu rõ bảy lĩnh vực mà Moscow cho rằng lợi ích kinh tế của Nga và Mỹ có thể hội tụ sau khi đạt được giải pháp hòa bình cho Ukraine.

Trước hết là việc hợp tác thúc đẩy nhiên liệu hóa thạch thay vì các giải pháp năng lượng xanh vốn đang được châu Âu và Trung Quốc ưu tiên. Nga đề xuất các liên doanh chung trong khai thác khí tự nhiên, dầu mỏ ngoài khơi và các mỏ khó khai thác, đồng thời tạo điều kiện để các công ty Mỹ bù đắp tổn thất từ những khoản đầu tư trước đây bị ảnh hưởng bởi lệnh trừng phạt.

Tiếp nối đó, bản memo nhấn mạnh cơ hội hợp tác trong lĩnh vực hàng không với các hợp đồng dài hạn nhằm hiện đại hóa đội bay dân sự của Nga, thậm chí mở cửa cho sự tham gia sản xuất từ phía Mỹ. Các công ty Mỹ cũng sẽ được ưu tiên quay lại thị trường tiêu dùng Nga với những điều kiện thuận lợi đặc biệt.

Một hướng khác đáng chú ý là hợp tác năng lượng hạt nhân, bao gồm cả các dự án phục vụ trí tuệ nhân tạo, cùng việc khai thác chung các khoáng sản chiến lược như lithium, đồng, niken và bạch kim, những nguyên liệu đang ngày càng quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Điểm nhấn lớn nhất chính là đề xuất Nga quay trở lại hệ thống thanh toán USD, thậm chí áp dụng cho cả các giao dịch năng lượng. Theo lập luận trong tài liệu, động thái này sẽ giúp Nga mở rộng thị trường ngoại hối, giảm biến động cán cân thanh toán và mang lại sự ổn định lâu dài cho nền kinh tế. Đối với Mỹ, việc Nga tái hội nhập sẽ củng cố thêm vị thế đồng USD như đồng tiền dự trữ toàn cầu, đồng thời góp phần cân bằng chi phí năng lượng giữa Mỹ và Trung Quốc, từ đó thu hẹp khoảng cách thương mại toàn cầu.

Tuy nhiên, các quan chức phương Tây quen thuộc với nội dung tài liệu đã bày tỏ sự hoài nghi sâu sắc. Họ cho rằng việc Nga từ bỏ nỗ lực phi đô la hóa, chiến lược vốn được Tổng thống Putin thúc đẩy mạnh mẽ từ trước cuộc xung đột Ukraine năm 2022, khó có thể xảy ra khi Moscow đang phụ thuộc ngày càng lớn vào Bắc Kinh về linh kiện và nguyên liệu thô cho nỗ lực chiến tranh.

Một số ý kiến còn nhận định rằng các đề xuất này có thể được thiết kế nhằm tạo khoảng cách giữa Mỹ và các đồng minh châu Âu của Ukraine, hoặc chỉ là những cam kết xa vời với con số hấp dẫn để lôi kéo Tổng thống Trump vào bàn đàm phán, mà không nhất thiết phải thực hiện đầy đủ sau đó.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy gần đây cũng đã đề cập đến gói đề xuất này, gọi nó là “Gói Dmitriev” theo tên nhà đàm phán Nga Kirill Dmitriev - người đồng thời đứng đầu quỹ đầu tư quốc gia Nga. Theo ông Zelenskiy, thông tin về các thỏa thuận kinh tế song phương quy mô lớn giữa Nga và Mỹ đã được tình báo Ukraine thu thập, và chúng đang diễn ra song song với các cuộc đàm phán hòa bình liên quan đến Kyiv.

Dù chưa rõ liệu các đề xuất này đã được chính thức chuyển đến phía Mỹ hay chưa, và người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov chưa đưa ra bình luận, nhưng bản memo rõ ràng phản ánh chiến lược linh hoạt của Moscow trong bối cảnh xung đột kéo dài.

Việc Nga từng chỉ trích mạnh mẽ việc Mỹ vũ khí hóa đồng USD qua trừng phạt nay lại cân nhắc quay đầu cho thấy áp lực kinh tế đang ngày càng lớn, đồng thời mở ra khả năng thay đổi đáng kể dòng chảy tài chính toàn cầu nếu thỏa thuận thực sự được hiện thực hóa.

Trong bối cảnh đồng USD vẫn giữ vị thế thống trị trên thị trường ngoại hối, bất kỳ sự thay đổi nào liên quan đến vai trò của nó đều có thể tạo ra biến động mạnh mẽ.