Cuộc tấn công vào Iran khiến hơn 500 triệu USD tiền mã hóa bốc hơi chỉ sau một đêm

Ngày 1/3/2026, thị trường tiền mã hóa vừa trải qua một cú sốc lớn chưa đầy 48 giờ sau cuộc tấn công phối hợp giữa Mỹ và Israel nhằm vào Iran. Gần 500 triệu đô la vị thế đòn bẩy bị thanh lý, Bitcoin mất 3.000 đô la chỉ trong vài giờ, và câu hỏi lớn nhất lúc này không còn là về chiến sự, mà là về dòng dầu mỏ qua eo biển Hormuz có thể thay đổi cục diện kinh tế vĩ mô toàn cầu như thế nào.

Cú sốc cuối tuần và phản ứng tức thì của thị trường mã hóa

Cuối tuần vừa qua, một sự kiện địa chính trị có quy mô lớn đã diễn ra khi Mỹ và Israel phối hợp tiến hành các cuộc không kích nhằm vào lãnh thổ Iran. Truyền thông nhà nước Iran xác nhận Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei đã thiệt mạng trong chiến dịch này, trong khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo tuyên bố sẽ phát động cuộc tấn công đáp trả dữ dội nhất trong lịch sử quân sự Iran. Ngay lập tức, các căn cứ quân sự của Mỹ trong khu vực hứng chịu hỏa lực tên lửa từ phía Tehran.

Trong bối cảnh các thị trường tài chính truyền thống đóng cửa, Bitcoin trở thành công cụ thanh khoản dễ bán nhất. Chỉ trong vài giờ, giá BTC lao dốc khoảng 3.000 đô la, và gần nửa tỷ đô la các vị thế đòn bẩy bị quét sạch khỏi bảng giao dịch. Theo dữ liệu từ CryptoQuant, hơn 152.000 nhà giao dịch bán lẻ đã bị thanh lý cưỡng bức.

Điều đáng chú ý là dòng tiền thông minh đã hành động trước khi sự kiện xảy ra. Các ông lớn (cá voi) đã bán ra khoảng 5 tỷ đô la Bitcoin từ mức giá 70.000 đô la chỉ trong vòng 30 phút trước khi cuộc tấn công được xác nhận. Dữ liệu từ Santiment cũng cho thấy số lượng cá voi nắm giữ từ 1.000 BTC đến 10.000 BTC bắt đầu có xu hướng giảm trước thềm cuộc khủng hoảng. Đây là một kịch bản kinh điển đã từng chứng kiến trong các cuộc leo thang căng thẳng liên quan đến Iran hồi tháng 4/2024 và tháng 6/2025.

Tuy nhiên, nhìn vào dòng chảy ròng vào các sàn giao dịch, có một điểm khác biệt đáng lưu tâm. Báo cáo từ CryptoQuant chỉ ra rằng dòng tiền vào sàn hiện tại chỉ ở mức khiêm tốn khoảng 3.800, khác xa so với những đợt bán tháo hoảng loạn trong các cuộc khủng hoảng trước đây. Điều này cho thấy thị trường đang phản ứng có tính toán hơn, và phần lớn áp lực bán đến từ hoạt động phòng ngừa rủi ro có chủ đích, không phải sự hoảng loạn của nhà đầu tư cá nhân.

Eo biển Hormuz và bài toán dầu mỏ

Nếu câu chuyện chỉ dừng lại ở những cuộc tấn công quân sự, thị trường có thể đã sớm ổn định. Nhưng tình hình trở nên phức tạp hơn khi Tehran công khai đe dọa làm gián đoạn eo biển Hormuz - tuyến đường vận chuyển huyết mạch của khoảng 20% đến 30% nguồn cung dầu mỏ toàn cầu.

Cơ quan Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh đã ghi nhận các tín hiệu cảnh báo gửi đến tàu thuyền trong khu vực rằng eo biển Hormuz có thể bị đóng cửa. Bộ Giao thông vận tải Mỹ cũng khuyến cáo tàu thuyền nên tránh xa khu vực này nếu có thể. Dù chưa có tuyên bố chính thức từ Tehran, nhưng chỉ riêng việc đe dọa đã đẩy giá dầu tăng vọt ngay cuối tuần.

Giới phân tích đang đưa ra những dự báo đáng lo ngại. Mohammad Faisal, Giám đốc điều hành CORE Indonesia, nhận định nếu nguồn cung dầu qua eo biển Hormuz bị gián đoạn, giá dầu có thể vượt ngưỡng 100 đô la mỗi thùng. Shane Oliver, chuyên gia kinh tế trưởng của AMP, cũng đồng quan điểm khi cho rằng giá dầu sẽ tăng mạnh từ mức 67 đô la hồi cuối tuần, đặc biệt khi xung đột có nguy cơ kéo dài do liên quan đến nhiều cường quốc.

Với một thị trường vốn đã mong manh sau những số liệu lạm phát nóng hơn dự kiến, kịch bản giá dầu tăng vọt là điều tồi tệ có thể xảy ra. Dữ liệu PPI trước đó trong tuần đạt 0,8% so với mức dự báo 0,3%, khiến kỳ vọng về việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ cắt giảm lãi suất bị đẩy lùi xa hơn. Nếu giá dầu tiếp tục leo thang, lạm phát sẽ khó hạ nhiệt, từ đó lợi suất trái phiếu tăng, thanh khoản thắt chặt và các tài sản rủi ro như tiền mã hóa sẽ chịu áp lực nặng nề trong nhiều tháng tới.

Yếu tố nội tại của thị trường tiền mã hóa

Bên cạnh những tác động từ địa chính trị, thị trường còn đối mặt với một số yếu tố nội tại đáng chú ý. Iran hiện được ước tính chiếm khoảng 2% đến 5% công suất khai thác Bitcoin toàn cầu. Lo ngại về việc lưới điện Iran bị gián đoạn đã làm dấy lên những đồn đoán về khả năng hashrate toàn mạng suy giảm. Dù trên thực tế, con số này không quá lớn so với tỷ trọng từng lên tới 50% của Trung Quốc trước lệnh cấm năm 2021, nhưng thị trường vẫn có xu hướng bán tháo trước những lo ngại dù chưa được kiểm chứng.

Một điểm sáng hiếm hoi trong bức tranh ảm đạm này đến từ thị trường altcoin. Dữ liệu trên biểu đồ OTHERS/BTC, chỉ số vốn hóa altcoin không bao gồm 10 đồng tiền lớn nhất so với Bitcoin, cho thấy dấu hiệu đảo chiều tiềm năng. Chỉ báo MACD đã cắt lên trên đường tín hiệu và hình thành thanh histogram xanh đầu tiên kể từ đầu năm 2024. Trong lịch sử, các tín hiệu tương tự từng xuất hiện trước những mùa altcoin bùng nổ năm 2017 và 2020.

Tuy nhiên, các nhà đầu tư vẫn đang thận trọng. Tỷ lệ khối lượng giao dịch altcoin so với Bitcoin trên các sàn tập trung đã giảm xuống mức thấp nhất trong năm qua, quanh ngưỡng 2,2, so với đỉnh 3,5 của năm 2025. Chỉ số mùa altcoin (Altcoin Season Index) hiện ở mức 43, vẫn còn xa ngưỡng 75 cần thiết để xác nhận một mùa altcoin chính thức.

Phân tích từ thị trường quyền chọn trên Deribit cung cấp thêm góc nhìn về kỳ vọng của các tổ chức lớn. Điểm đau nhất (max pain) cho hợp đồng quyền chọn đáo hạn ngày 27/3/2026 đang ở mức 76.000 đô la, cao hơn khoảng 12% so với giá giao ngay hiện tại. Tỷ lệ Put/Call dựa trên khối lượng giao dịch 24 giờ đạt 1,37 (nghiêng về phòng thủ), trong khi tỷ lệ dựa trên tổng lượng hợp đồng mở (open interest) vẫn ở mức 0,75, nghiêng về lạc quan dài hạn. Sự phân kỳ này cho thấy các quỹ đầu tư đang mua quyền chọn bán để phòng ngừa rủi ro ngắn hạn, nhưng vẫn duy trì vị thế mua dài hạn.

Những kịch bản cho tuần giao dịch phía trước

Thị trường đang đứng giữa nhiều kịch bản có thể xảy ra, phụ thuộc lớn vào diễn biến địa chính trị trong những ngày tới.

Trong kịch bản nhẹ (light shock), hai bên có thể tiến hành các cuộc tấn công có chủ đích và sau đó tuyên bố chiến thắng để hạ nhiệt căng thẳng. Khi đó, thị trường có thể chứng kiến một đợt bán tháo nhẹ vào đầu tuần trước khi ổn định trở lại. Vùng hỗ trợ 58.000 - 60.000 đô la, quanh đường trung bình động 200 tuần, sẽ là chốt chặn quan trọng, và Bitcoin có thể hồi phục dần về vùng 68.000 - 72.000 đô la.

Kịch bản trung bình xảy ra khi các hoạt động quân sự kéo dài và bất ổn khiến giá dầu duy trì ở mức cao. Rủi ro vận chuyển gia tăng, kỳ vọng lạm phát lại nóng lên, và các nhà quản lý danh mục đầu tư sẽ bắt đầu cắt giảm rủi ro trên diện rộng khi thị trường chứng khoán mở cửa. Đây có thể là làn sóng bán tháo thứ hai, đến từ việc tái cơ cấu danh mục có hệ thống, chứ không phải hoảng loạn bán lẻ.

Kịch bản xấu nhất là sự gián đoạn nghiêm trọng tại eo biển Hormuz, buộc thị trường phải định giá lại hoàn toàn các yếu tố vĩ mô. Khi đó, những dự báo lạc quan về thanh khoản được cải thiện trong vài tháng tới sẽ bị thách thức nghiêm trọng.

Bên cạnh đó, thị trường cũng cần theo dõi chỉ số ISM PMI sản xuất sẽ được công bố vào thứ Hai, với kỳ vọng quanh mức 51,2 và có thể đạt 53+, điều này sẽ tạo ra tín hiệu tích cực cho thị trường nếu xung đột không leo thang quá mức.

Kết luận

Cuộc tấn công vào Iran và những hệ lụy từ eo biển Hormuz đang đặt thị trường tiền mã hóa vào thế “lưỡng nan” chưa từng có. Một mặt, căng thẳng địa chính trị thúc đẩy dòng vốn tìm đến các tài sản trú ẩn an toàn truyền thống, nhưng mặt khác, kịch bản giá dầu tăng cao và lạm phát dai dẳng có thể khiến Cục Dự trữ Liên bang Mỹ duy trì chính sách thắt chặt lâu hơn, gây bất lợi cho tất cả tài sản rủi ro.

Điều an ủi duy nhất đến từ cấu trúc thị trường quyền chọn, cho thấy các tổ chức lớn vẫn đang đặt cược vào sự phục hồi về mức 76.000 đô la vào cuối tháng 3. Dù vậy, con đường đến đó chắc chắn sẽ đầy chông gai và phụ thuộc lớn vào việc dòng dầu mỏ có tiếp tục lưu thông qua eo biển Hormuz hay không.

Trong bối cảnh hiện tại, các nhà đầu tư được khuyến nghị thận trọng theo dõi sát sao diễn biến giá dầu và lợi suất trái phiếu Mỹ - những chỉ báo hàng đầu cho thanh khoản toàn cầu. Bất kỳ quyết định mua bán nào cũng cần được cân nhắc kỹ lưỡng trong bối cảnh biến động có thể còn tiếp diễn trong những ngày tới.