Tín hiệu hạ nhiệt từ Iran đã xoa dịu cơn thịnh nộ của thị trường ra sao?

Câu chuyện bắt đầu từ một thông điệp gây sốc từ Tổng thống Mỹ Donald Trump, trong một cuộc trả lời phỏng vấn nhanh với phóng viên Weijia Jiang của CBS, ông đã tiết lộ rằng cuộc chiến với Iran có thể sớm kết thúc. “Cuộc chiến đã gần hoàn tất, khá trọn vẹn rồi”, ông chủ Nhà Trắng tuyên bố, đồng thời nhấn mạnh tiến độ thực tế nhanh hơn nhiều so với kế hoạch 4-5 tuần ban đầu. Ngay lập tức, thông điệp này đã thay đổi cục diện thị trường.

Hãy cùng nhìn lại những con số biết nói, chỉ một ngày trước đó, giá dầu Brent và WTI lần lượt vọt lên sát mức 120 USD và 119 USD, đánh dấu cú sốc nguồn cung lớn nhất trong nhiều năm trở lại đây do các mỏ dầu chủ chốt tại khu vực Vịnh Ba Tư bị đe dọa.

Vậy mà chỉ trong vòng vài giờ đồng hồ sau tuyên bố của Tổng thống Trump, mọi thứ đảo ngược. Giá dầu thô WTI lao dốc không phanh, có thời điểm chạm mốc 81 USD, trước khi neo quanh vùng 85 USD, một mức giảm lịch sử lên đến gần 30% chỉ trong một ngày. Một nhà quản lý danh mục đầu tư của Northwestern Mutual đã nhận xét với CNBC rằng đây là minh chứng rõ ràng nhất cho thấy thị trường hiện đang bị dẫn dắt bởi biến động giá dầu.

Không chỉ có dầu, chỉ số VIX, thước đo nỗi sợ hãi của Phố Wall, cũng ghi nhận mức giảm ấn tượng. Sau khi vượt ngưỡng 30 vào đầu phiên, mức cao nhất kể từ đợt bán tháo do thuế quan hồi tháng 4/2024, chỉ số này đã nhanh chóng hạ nhiệt xuống còn 25.

Tỷ lệ lạm phát kỳ vọng dựa trên trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 2 năm (2-year breakeven inflation rate), vốn đã tăng vọt lên 3,25% khi căng thẳng leo thang, cũng quay đầu về sát mốc 3%. Điều này cho thấy thị trường đang dần bớt lo lắng về một cuộc khủng hoảng giá cả leo thang ngoài tầm kiểm soát.

Cơn địa chấn trên phố Wall

Tác động lan tỏa đến thị trường chứng khoán Mỹ cũng vô cùng mạnh mẽ. Phiên giao dịch ngày thứ Hai đã chứng kiến một màn “lội ngược dòng” ngoạn mục. Mở cửa với sắc đỏ bao trùm, chỉ số Dow Jones có lúc lao dốc gần 900 điểm. Thế nhưng, kết thúc phiên, chỉ số này bật tăng 239 điểm - tương đương 0,5%, cả S&P 500 và Nasdaq Composite cũng có màn trình diễn tương tự, lần lượt đóng cửa tăng 0,8% và gần 1,4% sau khi có thời điểm giảm sâu.

Động lực cho sự phục hồi này không chỉ đến từ tín hiệu địa chính trị tích cực, mà còn được tiếp sức bởi nhóm cổ phiếu công nghệ, đặc biệt là các “ông lớn” trong lĩnh vực bán dẫn như Nvidia, Broadcom, AMD, vốn đã ghi nhận mức tăng ấn tượng.

Tuy nhiên, giới phân tích vẫn tỏ ra hết sức thận trọng. Ed Yardeni, Chủ tịch công ty nghiên cứu Yardeni Research, cảnh báo trên tờ 163.com rằng nếu cú sốc giá dầu kéo dài và giới đầu tư bắt đầu lo ngại về một viễn cảnh “stagflation” kiểu những năm 1970 tái diễn, thì không thể loại trừ khả năng thị trường bước vào một chu kỳ gấu. Lúc đó, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ rơi vào tình thế tiến thoái lưỡng nan giữa nhiệm vụ kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

Dư chấn và những bài toán còn đó

Dù “cơn thịnh nộ” nhất thời đã dịu, thị trường vẫn đang phải đối mặt với những dư chấn không nhỏ. Báo cáo việc làm phi nông nghiệp (Non-farm Payrolls) được công bố trước đó cho thấy nền kinh tế Mỹ đã mất tới 92.000 việc làm, một con số đáng thất vọng, khiến các nhà đầu tư có lý do để quay trở lại tập trung vào sức khỏe nội tại của nền kinh tế Mỹ. Điều này tạo áp lực giảm nhẹ lên lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm, đưa chỉ số này về quanh mức 4,1%.

Tuy nhiên, các chuyên gia từ ING đưa ra lời khuyên thận trọng: không nên quá lạc quan. Họ cho rằng lợi suất khó có thể giảm sâu xuống dưới mốc 4% một cách bền vững. Lý do là bởi “dư âm” lạm phát từ cú sốc giá năng lượng và tác động từ các chính sách thuế quan vẫn còn đó, như một cơn “nôn nao” sau cơn say, và chúng ta sẽ còn phải đối mặt. Lợi suất thực tế (real yields) ở các kỳ hạn ngắn tăng mạnh là một tín hiệu cho thấy nỗi lo về suy thoái đã giảm bớt.

Cục diện địa chính trị: Bình yên trước cơn bão?

Vậy điều gì thực sự đang diễn ra trên chiến trường? Các bài báo trên The New York Times và các nguồn tin tài chính cho thấy một bức tranh phức tạp hơn nhiều so với những tuyên bố lạc quan từ Washington.

Mặc dù Tổng thống Trump nói về một cuộc chiến “gần như đã kết thúc”, Iran lại thể hiện một thái độ hoàn toàn khác. Bộ trưởng Ngoại giao Iran đã gọi các cuộc tấn công của Mỹ - Israel là “Chiến dịch Sai lầm Lịch sử” và tuyên bố Tehran vẫn còn nhiều “bất ngờ”.

Tình hình trên thực địa vẫn rất căng thẳng khi các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái vẫn diễn ra trên khắp Trung Đông. Bahrain tuyên bố không thể thực hiện các hợp đồng xuất khẩu dầu do nhà máy lọc dầu bị tấn công. Saudi Arabia liên tục đánh chặn các mục tiêu trên không nhắm vào các mỏ dầu và thủ đô Riyadh. Ở chiều ngược lại, các cuộc không kích của Israel vào Lebanon đã khiến hàng trăm nghìn người phải rời bỏ nhà cửa. Tất cả cho thấy nguy cơ xung đột lan rộng vẫn hiện hữu.

Trong bối cảnh đó, các cuộc họp khẩn cấp của Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7) đã được triệu tập. Các bộ trưởng năng lượng đã lên kế hoạch họp trực tuyến để thảo luận về khả năng giải phóng kho dự trữ dầu mỏ chiến lược nhằm bình ổn thị trường, một động thái cũng góp phần hạ nhiệt giá dầu trong phiên.

Kết luận

Thị trường tài chính đã có một nhịp thở phào nhẹ nhõm. Cơn sốt đầu cơ và nỗi lo sợ tột độ đã qua đi, nhường chỗ cho sự bình tĩnh trở lại. Dữ liệu kinh tế vĩ mô như chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 2 hay chỉ số chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) sắp được công bố trong tuần này chắc chắn sẽ là tâm điểm chú ý tiếp theo. Tuy nhiên, trong môi trường hiện tại, tin tức chính trị và địa chính trị vẫn có sức nặng hơn cả.

Những gì diễn ra trong 24 giờ qua là một lời nhắc nhở mạnh mẽ về sức mạnh của chính trị trong việc định hình dòng chảy tài chính. Nó cho thấy thị trường có thể phản ứng thái quá và đảo chiều nhanh chóng đến mức nào chỉ sau một tuyên bố. Dù cơn thịnh nộ ngắn hạn đã lắng dịu, nhưng những bất ổn sâu xa từ cuộc xung đột và bài toán lạm phát còn dang dở vẫn là những ẩn số lớn.