Vàng bạc bùng nổ sau khi Maduro bị bắt giữ và viễn cảnh bất ổn địa chính trị kéo dài

Trong một diễn biến làm chấn động thế giới, chiến dịch quân sự bí mật của Mỹ dẫn đến việc bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro đã ngay lập tức thổi bùng ngọn lửa trú ẩn an toàn. Thị trường kim loại quý toàn cầu phản ứng dữ dội ngay trong phiên giao dịch đầu tiên của năm 2026, với giá vàng vọt lên trên 4.420 USD/ounce và giá bạc tăng gần 5%, báo hiệu một năm đầy biến động khi các yếu tố địa chính trị, chính sách tiền tệ và nhu cầu thể chế hội tụ.

Ngày 05/01/2026 đã đi vào lịch sử thị trường tài chính như một ngày đầy kịch tính. Chỉ vài giờ sau khi thế giới thức giấc với tin tức về chiến dịch “Operation Absolute Resolve” của Mỹ tại Venezuela, các nhà đầu tư trên toàn cầu đồng loạt đổ xô vào các tài sản trú ẩn truyền thống.

Giá vàng giao ngay (spot gold) trên các sàn quốc tế đã có cú bật mạnh 2,1%, chạm mốc 4.420 USD/ounce, trước khi hạ nhiệt nhẹ và ổn định ở mức 4.409,84 USD/ounce vào lúc 11:45 sáng giờ Singapore. Không chịu thua kém, giá bạc thậm chí còn thể hiện mức tăng trưởng ấn tượng hơn với 3,5%, đưa giá trị lên 75,38 USD/ounce.

Các kim loại quý khác trong nhóm cũng đồng loạt tăng giá, với bạch kim (platinum) và palladium mỗi loại tăng khoảng 2%. Điều đáng chú ý là đà tăng mạnh mẽ này diễn ra ngay cả khi đồng USD có dấu hiệu củng cố, với Chỉ số Bloomberg Dollar Spot tăng nhẹ 0,3%, cho thấy sức hút không thể phủ nhận của vàng trong những thời khắc bất ổn.

Nguyên nhân trực tiếp của cơn địa chấn thị trường này bắt nguồn từ những sự kiện chính trị đầy kịch tính tại Venezuela vào cuối tuần trước. Theo các báo cáo từ nhiều hãng thông tấn lớn, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã xác nhận một chiến dịch quân sự chớp nhoáng mang tên "Operation Absolute Resolve", dẫn đến việc bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro và phu nhân Cilia Flores ngay tại phức hợp quân sự Fuerte Tiuna ở thủ đô Caracas.

Ông Maduro sau đó đã được đưa về New York để đối mặt với các cáo buộc hình sự lâu nay của Mỹ liên quan đến ma túy và vũ khí. Trong các tuyên bố công khai trên nền tảng Truth Social, Tổng thống Trump khẳng định Mỹ sẽ “quản lý” Venezuela trong giai đoạn chuyển tiếp và yêu cầu “quyền truy cập toàn bộ” vào nguồn tài nguyên thiên nhiên của quốc gia Nam Mỹ này, đặc biệt nhấn mạnh đến trữ lượng dầu mỏ được xem là lớn nhất thế giới.

Sự kiện này được đánh giá là cuộc can thiệp quân sự trực tiếp lớn nhất của Mỹ vào khu vực Mỹ Latinh kể từ chiến dịch lật đổ Tướng Manuel Noriega ở Panama vào năm 1989. Phản ứng từ cộng đồng quốc tế nhanh chóng thể hiện sự chia rẽ sâu sắc.

Trong khi Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum và người đồng cấp Chile sắp mãn nhiệm Gabriel Boric lên tiếng chỉ trích mạnh mẽ, coi đây là hành động vi phạm chủ quyền quốc gia nghiêm trọng, thì cộng đồng người Venezuela lưu vong tại Mỹ cùng một số chính trị gia khuynh hữu trong khu vực lại hoan nghênh động thái này. Họ xem đây là bước ngoặt cần thiết để chấm dứt một chế độ mà họ cho là nguyên nhân của cuộc khủng hoảng kinh tế - xã hội thảm khốc, đã đẩy hơn 8 triệu người dân Venezuela phải rời bỏ quê hương kể từ năm 2018.

Christopher Wong, chuyên gia phân tích tại Ngân hàng Hải ngoại Trung Quốc (OCBC) ở Singapore, nhận định rằng diễn biến này đã “củng cố thêm một bối cảnh đầy bất ổn về địa chính trị”. Tuy nhiên, ông cũng đưa ra quan điểm cân bằng khi cho rằng rủi ro trước mắt có thể bị giới hạn, bởi “các diễn biến ở Venezuela dường như đang hướng đến một kết thúc tương đối nhanh chóng, thay vì một cuộc xung đột quân sự kéo dài”.

Quan điểm thận trọng trên cũng được tìm thấy trong các phân tích từ Reuters và Bloomberg, khi các chuyên gia nhấn mạnh rằng dù Venezuela sở hữu khoảng 17% trữ lượng dầu mỏ đã được chứng minh của toàn cầu, việc Mỹ tiếp quản và vận hành hiệu quả ngành công nghiệp dầu khí của nước này sẽ phải đối mặt với vô số thách thức về hậu cần, pháp lý và chính trị.

Các phân tích sâu hơn từ PBS và CBC còn cảnh báo rằng kế hoạch “hồi sinh” ngành dầu Venezuela mà ông Trump đề cập có thể tiêu tốn hàng trăm tỷ USD đầu tư, và lịch sử can thiệp của Mỹ trong khu vực thường đi kèm với những trở ngại khó lường.

Sự kiện Venezuela xảy ra đúng vào thời điểm thị trường kim loại quý vốn đã trong trạng thái cực kỳ nhạy cảm sau một năm 2025 đầy ấn tượng. Vàng vừa kết thúc năm với mức tăng trưởng tốt nhất kể từ năm 1979, một kỳ tích được hỗ trợ bởi ba trụ cột chính: làn sóng mua vào chưa từng có từ các ngân hàng trung ương toàn cầu, dòng vốn ồ ạt đổ vào các quỹ ETF được bảo đảm bằng vàng vật chất, và đặc biệt là ba đợt cắt giảm lãi suất liên tiếp từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) trong năm qua.

Chính sách tiền tệ nới lỏng này đã làm giảm đáng kể chi phí cơ hội của việc nắm giữ vàng - một tài sản không sinh lãi, từ đó làm tăng mạnh sức hấp dẫn của nó trong mắt các nhà đầu tư tổ chức lẫn cá nhân.

Bước sang năm 2026, triển vọng chính sách tiếp tục là yếu tố then chốt. Các nhà đầu tư đang kỳ vọng Fed sẽ thực hiện thêm các đợt cắt giảm lãi suất trong năm nay, một kỳ vọng càng được củng cố khi Tổng thống Trump bắt đầu định hình lại đội ngũ lãnh đạo cấp cao của Fed theo hướng ưu tiên tăng trưởng kinh tế. Bên cạnh đó, những cảnh báo dài hạn về sức khỏe nền kinh tế Mỹ cũng góp phần tạo nên bức tranh ủng hộ vàng.

Trong một cuộc thảo luận với các chuyên gia kinh tế hàng đầu vào cuối tuần qua, cựu Chủ tịch Fed Janet Yellen đã chỉ ra rằng các điều kiện cho “sự chi phối của tài khóa” (fiscal dominance) đang ngày càng rõ nét. Đây là tình huống mà quy mô nợ công khổng lồ buộc ngân hàng trung ương phải duy trì lãi suất ở mức thấp một cách giả tạo để giảm thiểu gánh nặng trả lãi, một môi trường lý tưởng cho vàng phát huy vai trò bảo vệ tài sản.

Sự lạc quan này được phản ánh rõ nét trong các báo cáo phân tích của những định chế tài chính lớn nhất thế giới. Goldman Sachs, trong báo cáo công bố vào tháng trước, đã đưa ra kịch bản cơ sở dự báo giá vàng có thể tăng lên mức 4.900 USD/ounce trong năm 2026, đồng thời nhấn mạnh rủi ro vẫn nghiêng về phía tăng giá. Các nhà phân tích của ngân hàng này lập luận rằng sự kết hợp giữa chính sách tiền tệ nới lỏng, bất ổn địa chính trị gia tăng và nhu cầu trú ẩn an toàn bền vững sẽ tiếp tục là động lực chính.

Tương tự, các hãng lớn khác như JP Morgan, Saxo Bank và Citigroup cũng đưa ra những dự báo tích cực cho bạc, với phổ giá kỳ vọng dao động từ 58 đến 72 USD/ounce. Một số phân tích độc lập thậm chí còn lạc quan hơn, cho rằng bạc có tiềm năng chạm ngưỡng 100 USD/ounce nếu căng thẳng về nguồn cung công nghiệp tiếp tục gia tăng.

Bạc, thường được mệnh danh là “vàng của người nghèo”, đã có một năm 2025 cực kỳ thành công với mức tăng trưởng vượt xa vàng, đạt những mốc giá mà chỉ vài năm trước còn bị coi là không tưởng. Theo dữ liệu từ Trading Economics, kim loại này đã chạm đỉnh lịch sử 83,62 USD/ounce vào tháng 12/2025.

Ngoài việc chia sẻ tất cả các động lực hỗ trợ từ phía vàng, bạc còn được hưởng lợi từ những yếu tố đặc thù. Lo ngại về việc chính quyền Mỹ có thể áp đặt thuế quan nhập khẩu lên bạc tinh luyện vẫn là một yếu tố tâm lý quan trọng. Hơn nữa, nhu cầu công nghiệp đối với bạc tiếp tục tăng mạnh, được thúc đẩy bởi sự bùng nổ của ngành năng lượng tái tạo, đặc biệt là tấm pin mặt trời, và sản xuất thiết bị điện tử, trong khi nguồn cung lại gặp nhiều thách thức.

Sự khan hiếm tiềm tàng này đã khiến Mỹ chính thức công nhận bạc là khoáng sản quan trọng, thêm một lý do nữa để các nhà đầu tư quan tâm.

Tác động từ sự kiện Venezuela không chỉ dừng lại ở thị trường kim loại quý mà có khả năng lan tỏa sang các thị trường tài sản khác. Thị trường dầu mỏ là một điểm nóng cần theo dõi sát sao.

Dù Mỹ tuyên bố muốn tiếp cận nguồn dầu của Venezuela, các chuyên gia nhận định tác động ngắn hạn có thể hạn chế do sản lượng dầu của quốc gia này đã suy giảm nghiêm trọng trong nhiều năm qua vì lệnh trừng phạt và quản lý yếu kém, hiện chỉ đóng góp khoảng 1% vào sản lượng toàn cầu. Tuy nhiên, về dài hạn, việc đưa hàng triệu thùng dầu Venezuela trở lại thị trường thế giới một cách có kiểm soát có thể tạo ra những thay đổi lớn trong cán cân cung cầu toàn cầu.

Tóm lại, sự kiện bắt giữ Tổng thống Venezuela Maduro không chỉ là một cú sốc chính trị đơn thuần, mà còn là chất xúc tác mạnh mẽ làm bộc lộ và khuếch đại những dòng chảy tài chính sâu xa đang định hình thị trường toàn cầu. Nó đặt dấu chấm hỏi lớn về trật tự địa chính trị thế giới, về tính bền vững của các chính sách kinh tế vĩ mô, và về sự dịch chuyển trong cách cộng đồng đầu tư nhận thức về rủi ro và giá trị.

Với sự hội tụ của nhiều yếu tố thuận lợi – từ chính sách tiền tệ nới lỏng, nhu cầu thể chế vững chắc, căng thẳng địa chính trị leo thang cho đến nhu cầu công nghiệp mạnh mẽ – năm 2026 được dự báo sẽ tiếp tục là một năm của kim loại quý. Trong môi trường này, vàng và bạc không chỉ đơn thuần là hàng hóa, mà đã trở thành phương tiện quan trọng để bảo vệ tài sản trước một tương lai đầy bất định.