Bắc Kinh tái khẳng định lập trường cứng rắn về Đài Loan

Ngày 10/02/2026, tại Hội nghị Công tác Đài Loan thường niên, Bắc Kinh một lần nữa nhấn mạnh quyết tâm thúc đẩy thống nhất quốc gia, cam kết hỗ trợ mạnh mẽ các lực lượng yêu nước ủng hộ thống nhất tại Đài Loan đồng thời cảnh báo sẽ kiên quyết chống lại các hoạt động ly khai, trong bối cảnh căng thẳng eo biển tiếp tục làm dấy lên lo ngại về ổn định khu vực và biến động trên thị trường tài chính toàn cầu.

Trong những ngày đầu năm 2026, vấn đề Đài Loan tiếp tục là tâm điểm chú ý của dư luận quốc tế khi Bắc Kinh đưa ra những phát biểu mạnh mẽ tại Hội nghị Công tác Đài Loan thường niên, sự kiện quan trọng định hướng chính sách của Trung Quốc đối với hòn đảo. Các tuyên bố này không chỉ tái khẳng định lập trường lâu dài mà còn gửi đi thông điệp rõ ràng về việc tăng cường áp lực chính trị và quân sự nhằm bảo vệ yêu sách chủ quyền.

Cụ thể, lãnh đạo cấp cao Bắc Kinh nhấn mạnh cần thúc đẩy “sự nghiệp thống nhất quốc gia vĩ đại”. Trung Quốc cam kết hỗ trợ kiên định cho các “lực lượng yêu nước ủng hộ thống nhất” tại Đài Loan, đồng thời sẽ kiên quyết chống lại các hoạt động “Đài Loan độc lập”, phản đối can thiệp từ lực lượng bên ngoài và nỗ lực bảo vệ hòa bình, ổn định tại eo biển Đài Loan. Những phát biểu này được truyền thông nhà nước Trung Quốc đăng tải rộng rãi, thể hiện sự nhất quán trong chính sách coi Đài Loan là một phần lãnh thổ không thể tách rời.

Đáng chú ý, dù không trực tiếp đề cập đến việc sử dụng vũ lực, Bộ Quốc phòng Trung Quốc đã đưa ra cảnh báo cứng rắn hơn. Người phát ngôn bộ này khẳng định rằng nếu các lực lượng vũ trang bị cho là “ly khai” dám khiêu khích xung đột, chúng sẽ “không thể tránh khỏi bị tiêu diệt”. Tuyên bố này xuất hiện trong bối cảnh Trung Quốc liên tục tăng cường các hoạt động quân sự quanh Đài Loan, nhằm khẳng định yêu sách chủ quyền bất chấp sự phản đối từ chính quyền Đài Bắc.

Trung Quốc từ lâu vẫn duy trì đề xuất mô hình “một quốc gia, hai chế độ” cho Đài Loan, tương tự cách thức từng áp dụng với Hồng Kông. Tuy nhiên, không đảng phái chính trị lớn nào tại Đài Loan ủng hộ mô hình này.

Chính quyền Đài Loan cho rằng kinh nghiệm tại Hồng Kông đã chứng minh mô hình ấy chỉ mang lại sự đàn áp. Tổng thống Lai Ching-te mới đây đã dẫn chứng vụ việc nhà tài phiệt Hồng Kông Jimmy Lai bị kết án 20 năm tù như một minh chứng rõ nét, khẳng định luật an ninh quốc gia Hồng Kông là công cụ đàn áp chính trị, xâm phạm nghiêm trọng quyền con người và tự do báo chí.

Hiện tại, chính quyền Đài Loan chưa đưa ra phản ứng chính thức trực tiếp với các phát biểu từ Hội nghị Công tác Đài Loan. Tuy nhiên, lập trường nhất quán của Đài Bắc vẫn là chỉ người dân Đài Loan mới có quyền quyết định tương lai của hòn đảo, đồng thời bác bỏ mọi hình thức thống nhất dưới áp lực từ bên ngoài.

Bối cảnh quan hệ Trung Quốc – Mỹ cũng được đề cập gián tiếp trong các phát biểu gần đây. Bắc Kinh nhiều lần cảnh báo các quốc gia khác, đặc biệt là Mỹ, không can thiệp vào vấn đề Đài Loan, vốn được coi là chuyện nội bộ.

Trong cuộc trao đổi gần đây với Tổng thống Mỹ Donald Trump, phía Trung Quốc nhấn mạnh vấn đề Đài Loan là trọng tâm nhất trong quan hệ song phương và yêu cầu Washington xử lý thận trọng các vấn đề liên quan đến vũ khí bán cho Đài Loan.

Một diễn biến đáng chú ý khác là cuộc gặp gần đây giữa lãnh đạo cấp cao Bắc Kinh với phái đoàn của đảng đối lập lớn nhất Đài Loan - Quốc Dân Đảng (KMT). Đoàn do Phó Chủ tịch KMT Hsiao Hsu-tsen dẫn đầu đến Bắc Kinh thảo luận các chủ đề như du lịch và trí tuệ nhân tạo, mà không đề cập đến vấn đề chính trị. Điều này cho thấy Bắc Kinh vẫn duy trì kênh liên lạc với một số lực lượng chính trị tại Đài Loan, dù từ chối đối thoại trực tiếp với chính quyền hiện tại mà họ coi là “ly khai”.

Các chuyên gia từ Reuters, Bloomberg và South China Morning Post nhận định rằng những tuyên bố này không phải là bước ngoặt đột biến mà là sự tiếp nối chính sách nhất quán của Bắc Kinh trong nhiều năm qua. Tuy nhiên, thời điểm đưa ra thông tin ngay đầu năm 2026 cho thấy Trung Quốc đang tăng cường áp lực trong bối cảnh chính quyền Đài Loan tiếp tục củng cố quan hệ với Mỹ và các đối tác quốc tế.

Một số phân tích chỉ ra rằng, dù không có dấu hiệu xung đột tức thì, rủi ro địa chính trị tại eo biển Đài Loan vẫn ở mức cao, đặc biệt khi các cuộc tập trận quân sự và hoạt động ngoại giao tiếp tục diễn ra căng thẳng.

Về mặt kinh tế và tài chính, căng thẳng eo biển Đài Loan luôn là yếu tố nhạy cảm đối với thị trường toàn cầu. Các báo cáo từ Bloomberg Economics ước tính rằng một cuộc xung đột thực sự có thể gây thiệt hại lên đến hàng chục nghìn tỷ USD, với GDP Trung Quốc và Mỹ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Ngay cả ở mức độ hiện tại, những phát biểu cứng rắn gần đây đã góp phần làm gia tăng biến động trên các thị trường châu Á. Nhà đầu tư thường chuyển hướng sang tài sản trú ẩn như vàng và đồng USD, trong khi đồng Nhân dân tệ chịu áp lực giảm giá và chứng khoán khu vực dễ lao dốc.

Tình hình eo biển Đài Loan vẫn phức tạp và khó lường, đòi hỏi sự theo dõi chặt chẽ từ cộng đồng quốc tế cũng như các nhà đầu tư.