Mỹ gom trữ một triệu tấn đồng, thế giới đối mặt với nguồn cung cạn kiệt và giá kỷ lục

Nguồn cung đồng toàn cầu đang bị biến dạng nghiêm trọng khi một lượng kim loại khổng lồ bị hút về các kho dự trữ tại Mỹ. Động thái này, xuất phát từ nỗi lo sợ về làn sóng thuế quan mới và chiến lược dự trữ khoáng sản chiến lược, đã đẩy giá đồng lên đỉnh lịch sử và khiến các nhà sản xuất công nghiệp trên khắp thế giới, đặc biệt là tại Trung Quốc, phải đối mặt với áp lực chi phí chưa từng có.

Nước Mỹ âm thầm dự trữ một kho báu đồng khổng lồ

Kể từ khi Tổng thống Donald Trump trở lại Nhà Trắng, một hiện tượng đáng chú ý đã định hình lại dòng chảy kim loại toàn cầu: đồng đang được vận chuyển ồ ạt vào lãnh thổ Hoa Kỳ. Số liệu thống kê mới nhất cho thấy Mỹ đã nhập khẩu 1,7 triệu tấn đồng trong năm qua, gần gấp đôi so với năm trước đó.

Đặc biệt, tính đến ngày 6/2/2026, lượng đồng nằm trong các kho được Sàn giao dịch Chicago (CME) phê duyệt đã đạt 589.081 short tons, tương đương 534.405 tấn, mức cao kỷ lục kể từ năm 1989 và tăng gấp 5 lần chỉ trong một năm. Tuy nhiên, con số này chỉ là phần nổi của tảng băng.

Theo ước tính từ các chuyên gia tại BMO Capital Markets, khi cộng dồn lượng hàng tồn kho bên ngoài hệ thống sàn giao dịch, tổng “kho báu” đồng mà Mỹ đang nắm giữ có thể lên tới xấp xỉ 1 triệu tấn.

Để hình dung quy mô, một triệu tấn đồng tương đương với toàn bộ sản lượng hàng năm của mỏ đồng Escondida tại Chile, mỏ lớn nhất hành tinh. Việc một khối lượng kim loại khổng lồ như vậy bị “khóa chặt” trong các kho dự trữ tại Mỹ trong thời gian ngắn đã trực tiếp làm cạn kiệt nguồn cung sẵn có trên thị trường quốc tế. Tình trạng này càng trở nên nghiêm trọng khi các hoạt động khai thác đồng tại Indonesia và Nam Mỹ cũng đang gặp phải nhiều gián đoạn.

“Bóng ma” thuế quan và sự trỗi dậy của “Project Vault”

Hành động tích trữ đồng quy mô lớn của Mỹ không xuất phát từ sự bùng nổ đột ngột của nhu cầu sản xuất nội địa, mà chủ yếu được thúc đẩy bởi hai động lực chính: chính sách thương mại và chiến lược an ninh khoáng sản.

Động lực trực tiếp và mạnh mẽ nhất đến từ nỗi lo sợ về các hàng rào thuế quan. Kể từ đầu năm 2025, chính quyền Tổng thống Trump đã triển khai mạnh mẽ chương trình “Nước Mỹ trên hết”, với việc áp dụng mức thuế 10% lên hàng hóa từ nhiều quốc gia, và leo thang lên mức cao nhất 145% đối với một số mặt hàng từ Trung Quốc.

Mặc dù đến tháng 7/2025, thuế 50% mới chỉ áp dụng lên các sản phẩm đồng bán thành phẩm và linh kiện điện tử, nhưng lời đe dọa về việc xem xét áp thuế với đồng tinh luyện nguyên liệu vào nửa cuối năm 2026 đã khiến thị trường không dám chủ quan.

Nỗi lo này đã tạo ra một hiện tượng kỳ lạ mang tên “New York Premium”, tức mức giá đồng tại sàn COMEX ở New York luôn duy trì chênh lệch cao so với giá chuẩn tại sàn London (LME). Lợi nhuận từ chênh lệch giá này đã hấp dẫn các tập đoàn thương mại hàng đầu thế giới như Mercuria, Trafigura và Hartree Partners lao vào một cuộc đua đưa đồng về các kho bãi tại Mỹ.

Ở tầm chiến lược sâu xa hơn, động thái này là một phần của kế hoạch dài hạn nhằm bảo đảm an ninh nguyên liệu. Chính quyền Mỹ đang thúc đẩy “Project Vault”, một kế hoạch thiết lập kho dự trữ khoáng sản chiến lược trị giá 12 tỷ USD thông qua hình thức đối tác công-tư. Đồng, cùng với 59 khoáng sản khác, được xếp vào nhóm có nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng “nghiêm trọng”.

Tỷ phú khai khoáng Robert Friedland, người tham dự buổi ra mắt dự án tại Phòng Bầu dục, khẳng định đồng sẽ là trọng tâm của kho dự trữ này. Mục tiêu cuối cùng là bảo vệ nền sản xuất Mỹ khỏi biến động giá cả và giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung từ nước ngoài, đặc biệt là Trung Quốc.

Giá đồng vọt lên đỉnh và sự đóng băng nhu cầu công nghiệp

Hệ quả tất yếu của việc nguồn cung bị siết chặt là giá đồng toàn cầu đã bật tăng mạnh. Vào cuối tháng 1/2026, giá đồng tại sàn London (LME) đã vượt ngưỡng 14.500 USD/tấn, thiết lập mức cao kỷ lục mới.

Mặc dù giá sau đó có dấu hiệu hạ nhiệt, các chiến lược gia từ những ngân hàng đầu tư lớn như BNP Paribas và Goldman Sachs vẫn cảnh báo rằng thị trường đang bị định giá quá cao. Họ cho rằng động lực chính của đợt tăng giá này chủ yếu đến từ hoạt động đầu cơ và tâm lý tích trữ phòng thủ, hơn là từ các yếu tố nền tảng về tiêu thụ công nghiệp.

Tuy nhiên, triển vọng dài hạn của đồng vẫn rất tích cực, được hỗ trợ bởi các xu hướng lớn như chuyển đổi năng lượng, làn sóng xe điện (EV) và sự bùng nổ của các trung tâm dữ liệu AI. Công ty khai khoáng khổng lồ BHP dự đoán nhu cầu đồng toàn cầu có thể tăng gấp sáu lần từ nay đến năm 2050, một phần lớn để phục vụ cho cơ sở hạ tầng trung tâm dữ liệu.

Trong ngắn hạn, nghịch lý đang hiện hữu: tồn kho đồng tại các sàn giao dịch lớn như New York, London và Thượng Hải đang ở mức cao nhất kể từ năm 2003, nhưng giá vẫn không hề giảm vì phần lớn lượng hàng này bị mắc kẹt trong các “pháo đài” dự trữ chiến lược.

Phân tích của Ngân hàng J.P. Morgan chỉ ra rằng lượng tồn kho đồng dồi dào tại Mỹ bị khóa chặt trong nội địa thay vì được luân chuyển ra thị trường quốc tế, chủ yếu do lo ngại về rào cản thuế quan.

Các nhà sản xuất Trung Quốc chịu đựng cơn đau đầu vào

Trong khi nước Mỹ bận rộn lấp đầy các kho hàng, hậu quả nặng nề nhất đổ dồn lên các nhà sản xuất tại Trung Quốc - quốc gia tiêu thụ đồng lớn nhất thế giới. Giá nguyên liệu đầu vào tăng phi mã đã tạo ra áp lực khủng khiếp lên biên lợi nhuận của các nhà máy sản xuất dây điện, ống đồng và linh kiện điện tử.

Tình hình trở nên khó khăn đến mức nhiều nhà máy tại Trung Quốc đã phải cân nhắc kéo dài kỳ nghỉ Tết Nguyên đán vì nhu cầu công nghiệp bị “đóng băng” trước mức giá đồng “trên trời”. Trước đây, khi giá tăng, Trung Quốc thường có xu hướng giảm mua và đẩy mạnh xuất khẩu. Nhưng lần này, tình trạng thiếu hụt nguyên liệu thô nghiêm trọng khiến các nhà máy luyện đồng không còn khả năng duy trì sản lượng cao, buộc họ phải miễn cưỡng chấp nhận mua vào ngay cả khi giá ở mức kỷ lục.

Giới phân tích dự báo sự mất cân đối cung-cầu sẽ còn tiếp diễn. Ngân hàng J.P. Morgan dự báo thế giới sẽ thiếu hụt khoảng 330.000 tấn đồng tinh luyện vào năm 2026, và giá trung bình trong năm có thể đạt khoảng 12.075 USD/tấn. Trong khi đó, các chuyên gia của Citi nhận định mức giá 13.000 USD/tấn là cần thiết để đạt được sự cân bằng thị trường trong năm nay, đồng thời không loại trừ khả năng giá có thể vọt lên vùng 15.000-16.000 USD/tấn trong ngắn hạn.

Kết luận

Thị trường đồng đã bước vào một giai đoạn mới, nơi các yếu tố địa chính trị và chiến lược dự trữ quốc gia đang chi phối mạnh mẽ hơn các quy luật cung-cầu truyền thống. Khi “Project Vault” chính thức đi vào hoạt động, dòng chảy đồng đỏ toàn cầu sẽ tiếp tục chuyển dịch về phía Tây, mang theo những đợt sóng biến động mới cho thị trường kim loại thế giới.

Đối với các nhà đầu tư cá nhân, việc cân nhắc tham gia vào thị trường đồng đòi hỏi sự thận trọng cao độ. So với vàng, việc tích trữ đồng vật chất gặp nhiều rào cản về chi phí lưu kho (do giá trị/khối lượng thấp hơn), tính thanh khoản và nguy cơ oxy hóa. Thay vì trực tiếp mua và tích trữ kim loại, việc tiếp cận thông qua các quỹ chỉ số (ETF) hoặc danh mục đầu tư đa dạng hóa có thể là lựa chọn an toàn và khả thi hơn.

Dù triển vọng dài hạn của đồng vẫn rất sáng nhờ các xu hướng công nghệ và năng lượng, nhưng trong ngắn hạn, thị trường đang phản ánh một sự “méo mó bất thường”. Hiện tượng này chủ yếu được thúc đẩy bởi kỳ vọng về thuế quan và các động thái tích trữ chiến lược, hơn là nhu cầu công nghiệp thực tế. Sự bùng nổ giá hiện tại đang đặt ra những thách thức không nhỏ cho sự phục hồi của nền kinh tế toàn cầu, đồng thời làm sâu sắc thêm cuộc cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc trong việc kiểm soát nguồn tài nguyên thiết yếu cho tương lai.