Tổng hợp tin tức: Tối hậu thư của Trump với Iran, giá dầu leo thang và những biến động kinh tế

Xung đột giữa Mỹ và Iran bước sang tuần thứ sáu với những diễn biến mới nhất liên quan đến eo biển Hormuz, giá dầu, lạm phát Mỹ, thị trường lao động, giá vàng, trái phiếu Nhật Bản và Trung Quốc, cùng các động thái từ OPEC+ và Quốc hội Mỹ.

Tối hậu thư của Tổng thống Trump

Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa đưa ra tối hậu thư mới đối với Iran, yêu cầu nước này phải mở lại eo biển Hormuz trước 8 giờ tối thứ Ba (giờ miền Đông nước Mỹ). Nếu không, theo lời đe dọa của ông trên mạng xã hội, toàn bộ hệ thống nhà máy điện và cầu đường của Iran sẽ bị phá hủy có hệ thống. Trong cuộc phỏng vấn với Fox News, ông Trump cũng tuyên bố đang cân nhắc việc “cho nổ tung mọi thứ và chiếm lấy dầu mỏ” nếu Iran không đạt được thỏa thuận nhanh chóng.

Phía Iran đã bác bỏ tối hậu thư, và lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cảnh báo sẽ gia tăng các cuộc tấn công nhằm vào lợi ích kinh tế của Mỹ nếu cơ sở hạ tầng dân sự của nước này tiếp tục bị nhắm mục tiêu.

Thiệt hại nguồn cung dầu và phản ứng của OPEC+

Theo dự báo của TD Securities, đến cuối tháng 4, thế giới sẽ mất gần 1 tỷ thùng dầu, bao gồm khoảng 600 triệu thùng dầu thô và 350 triệu thùng sản phẩm tinh chế. Hãng tư vấn Rapidan Energy ước tính tổng thiệt hại ròng về dầu và sản phẩm tinh chế có thể lên tới 630 triệu thùng vào cuối tháng 6.

Trước tình hình đó, tám thành viên của OPEC+ gồm Saudi Arabia, Nga, Iraq, UAE, Kuwait, Kazakhstan, Algeria và Oman đã nhóm họp vào cuối tuần và thống nhất tăng hạn ngạch sản lượng thêm 206.000 thùng/ngày trong tháng Năm. Tuy nhiên, với eo biển Hormuz đang đóng cửa, không rõ lượng dầu này có thể đến được thị trường toàn cầu hay không. OPEC+ cũng cảnh báo rằng việc sửa chữa cơ sở hạ tầng năng lượng bị hư hại tốn kém và mất nhiều thời gian.

Trên thực địa, Tập đoàn Dầu khí Kuwait thông báo một số cơ sở hoạt động của họ đã bị tấn công bằng máy bay không người lái. Iran nhận trách nhiệm về một loạt vụ tấn công vào các nhà máy hóa dầu ở Kuwait, Bahrain và UAE trong suốt cuối tuần. Một tàu chở dầu Suezmax vận chuyển khoảng 1 triệu thùng dầu thô Iraq đã rời Vịnh Ba Tư qua tuyến đường phía bắc vùng biển Iran, nhưng đây là trường hợp ngoại lệ hiếm hoi.

Giá dầu leo thang mạnh

Giá dầu thô Mỹ (WTI) đã vọt lên mức 114 USD/thùng sau tối hậu thư của ông Trump, còn dầu Brent giao dịch quanh mức 110 USD. Nhưng quan trọng hơn, Dated Brent - loại dầu dùng cho các lô hàng thực tế, đã tăng vọt lên trên 140 USD/thùng, mức cao nhất kể từ năm 2008. Cấu trúc thị trường dầu đang ở trạng thái backwardation sâu với chênh lệch giao ngay của Brent lên tới gần 11 USD/thùng, mức lớn nhất kể từ khi xung đột bắt đầu và vượt xa các đỉnh điểm của cuộc khủng hoảng năm 2022.

Dự báo lạm phát Mỹ tăng mạnh

Các nhà kinh tế dự báo chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 3 của Mỹ sẽ tăng 1% so với tháng trước, mức tăng mạnh nhất trong một tháng kể từ năm 2022, sau khi chiến tranh đẩy giá xăng lên thêm khoảng 1 USD mỗi gallon. Chỉ số CPI lõi (loại trừ năng lượng và thực phẩm) dự kiến tăng 0,3% so với tháng trước. Chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) lõi dự kiến sẽ cho thấy mức tăng 0,4% trong tháng 2, đánh dấu tháng thứ ba liên tiếp tăng ở mức này.

Đội ngũ kinh tế gia của Bloomberg nhận định bảng lương phi nông nghiệp tháng 3 tăng mạnh và tỷ lệ thất nghiệp giảm không củng cố luận điểm để Fed nối lại cắt giảm lãi suất. Các chuyên gia tại Commerzbank dự báo CPI tháng 3 tăng 0,9% so với tháng trước và 3,3% so với cùng kỳ, với CPI lõi ở mức 0,3% và 2,7%.

Thị trường lao động Mỹ tháng 3

Bộ Lao động Mỹ báo cáo nền kinh tế đã tạo thêm 178.000 việc làm trong tháng 3, vượt xa dự báo trung bình 60.000 của các nhà kinh tế. Tỷ lệ thất nghiệp bất ngờ giảm xuống 4,3% từ mức 4,4% của tháng 2. Tuy nhiên, tỷ lệ tham gia lực lượng lao động đã giảm xuống 61,9%, mức thấp nhất kể từ tháng 11 năm 2021. Lĩnh vực Giáo dục và Y tế chiếm 91.000 trong tổng số 178.000 việc làm được tạo ra, trong khi các ngành Sản xuất gần như không đóng góp đáng kể.

Cảnh báo tích trữ hoảng loạn tại châu Á

Người đứng đầu Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) Fatih Birol đã cảnh báo các chính phủ tránh tích trữ hoảng loạn và hạn chế áp đặt lệnh cấm xuất khẩu nhiên liệu. Ông lưu ý rằng thông điệp của mình hướng đến Bắc Kinh, nước đã có động thái hạn chế xuất khẩu các sản phẩm tinh chế quan trọng bao gồm xăng, dầu diesel và nhiên liệu máy bay.

Birol kêu gọi tất cả các quốc gia không áp đặt lệnh cấm hoặc hạn chế xuất khẩu vào thời điểm tồi tệ nhất của thị trường dầu toàn cầu. Ông cũng cảnh báo nếu tình trạng gián đoạn tại eo biển Hormuz kéo dài, lượng dầu thô và sản phẩm tinh chế bị mất trong tháng Tư có thể cao gấp đôi so với tháng Ba.

Giá vàng giảm sâu

Giá vàng đã giảm về sát mức 4.620 USD/ounce, tiếp nối đà giảm từ phiên trước đó với mức giảm khoảng 1,4% xuống dưới 4.610 USD/ounce vào đầu phiên giao dịch. Tổng cộng, vàng đã giảm hơn 12% kể từ khi xung đột bắt đầu vào cuối tháng Hai.

Nguyên nhân được các nhà phân tích chỉ ra là giá năng lượng tăng vọt làm gia tăng lo ngại về lạm phát và củng cố kỳ vọng các ngân hàng trung ương sẽ tăng lãi suất, đồng thời vàng đang chịu áp lực từ các hoạt động bán giải chấp (margin calls). Goldman Sachs vẫn dự báo giá vàng sẽ đạt 5.400 USD/ounce vào cuối năm 2026, trong khi Capital Economics ước tính giá vàng có thể giảm xuống còn 3.500 USD/ounce.

Thị trường trái phiếu Trung Quốc

Lợi suất trái phiếu chính phủ Trung Quốc kỳ hạn 10 năm hiện ở mức khoảng 1,8% và có khả năng tăng lên 2% hoặc cao hơn trong năm nay. Chênh lệch lợi suất giữa trái phiếu kỳ hạn 5 năm và 30 năm đã mở rộng lên mức lớn nhất trong khoảng 4 năm.

Sự thay đổi này đến sau một loạt dữ liệu kinh tế tích cực của Trung Quốc, từ sự phục hồi tăng trưởng bất ngờ đến mức giảm giá sản xuất chậm lại. Lynn Song, chuyên gia kinh tế trưởng khu vực Đại Trung Hoa tại ING Bank, nhận định một nền kinh tế được dự báo tăng trưởng khoảng 4% trong thập kỷ tới không thể có lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm dưới 2%. Các ngân hàng toàn cầu bao gồm Goldman Sachs và Australia & New Zealand Banking Group đã rút hoặc giảm quy mô dự báo cắt giảm lãi suất của Ngân hàng Nhân dân Trung Hoa trong năm nay.

Nhật Bản: Lợi suất trái phiếu cao nhất 28 năm và đồng Yên suy yếu

Đồng yên giao dịch quanh mức 159,5 yên đổi 1 USD, tiến sát vùng yếu nhất kể từ tháng 7 năm 2024. Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm đã tăng lên khoảng 2,41%, mức cao nhất kể từ tháng 2 năm 1999. Lợi suất kỳ hạn 2 năm tăng lên 1,395%, mức cao nhất trong 31 năm. Lợi suất kỳ hạn 20 năm tăng 6 điểm cơ bản lên 3,325%.

Thị trường đang định giá hơn 70% khả năng Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) sẽ tăng lãi suất trong tháng này, với kỳ vọng có thêm hơn hai lần tăng nữa trước cuối năm. IMF đã khuyến nghị BOJ tiếp tục tăng lãi suất dần dần. Các chuyên gia tại Commerzbank cảnh báo xung đột Iran kéo dài có thể buộc BOJ phải đưa đợt tăng lãi suất dự kiến vào tháng Sáu lên sớm hơn, vào tháng Tư. Chỉ số Nikkei của Nhật Bản lại tăng 1,10% lên 53.709,58 điểm do nhà đầu tư tập trung vào những dấu hiệu xung đột có thể hạ nhiệt.

Triển vọng đàm phán ngừng bắn

Theo báo cáo của Axios dẫn nguồn tin từ Mỹ, Israel và khu vực, Mỹ, Iran và một nhóm các bên trung gian khu vực đang thảo luận về các điều khoản cho một thỏa thuận ngừng bắn tiềm năng kéo dài 45 ngày, có thể dẫn đến việc chấm dứt chiến tranh vĩnh viễn.

Thỏa thuận được đề xuất theo cấu trúc hai giai đoạn: giai đoạn đầu là lệnh ngừng bắn 45 ngày để đàm phán chấm dứt chiến tranh, giai đoạn hai là thỏa thuận cuối cùng. Tổng thống Trump trong cuộc phỏng vấn với Fox News cho biết ông tin có “một cơ hội tốt” để đạt được thỏa thuận với Iran vào thứ Hai. Tuy nhiên, Iran đã bác bỏ tối hậu thư mới nhất và tiếp tục các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng.

Ngân sách quốc phòng Mỹ và chi phí chiến tranh

Tổng thống Trump đã đề xuất ngân sách quốc phòng 1,5 nghìn tỷ USD cho năm 2027, mức tăng một năm lớn nhất kể từ Thế chiến thứ hai. Các báo cáo từ các cuộc họp kín tại Quốc hội cho thấy chiến tranh Iran có thể tiêu tốn tới 2 tỷ USD mỗi ngày.

Để bù đắp một phần, ông Trump đề xuất cắt giảm khoảng 73 tỷ USD chi tiêu phi quốc phòng (khoảng 10%). Thượng nghị sĩ Patty Murray, nhà lãnh đạo ngân sách của đảng Dân chủ tại Thượng viện, tuyên bố bà không chấp nhận việc chi nhiều tiền cho bom đạn hơn cho các gia đình Mỹ. Mỹ hiện đang thâm hụt hàng năm gần 2 nghìn tỷ USD, với tổng nợ công vượt quá 39 nghìn tỷ USD.

Cuộc chiến pháp lý liên quan đến Chủ tịch Fed Jerome Powell

Một thẩm phán liên bang đã giữ nguyên quyết định chặn các trát đòi hầu tòa được ban hành trong cuộc điều tra hình sự nhắm vào Chủ tịch Fed Jerome Powell, qua đó ngăn chặn cuộc điều tra này. Thẩm phán xác định rằng các trát đòi hầu tòa được ban hành nhằm mục đích không chính đáng là gây áp lực buộc Powell phải chấp thuận các yêu cầu của ông Trump về việc hạ lãi suất nhanh chóng hoặc từ chức.

Thượng nghị sĩ Thom Tillis, thành viên đảng Cộng hòa trong Ủy ban Ngân hàng Thượng viện, cam kết sẽ tiếp tục chặn đề cử Kevin Warsh - người được ông Trump lựa chọn để kế nhiệm Powell, trong khi bất kỳ kháng cáo nào đang diễn ra. Powell cam kết sẽ không rời ngân hàng trung ương cho đến khi cuộc điều tra kết thúc.

Lịch kinh tế tuần tới

Tuần tới, bên cạnh dữ liệu CPI và PCE của Mỹ, biên bản cuộc họp tháng 3 của Fed (FOMC) sẽ được công bố vào thứ Tư. Các quyết định lãi suất sẽ được đưa ra tại New Zealand, Ấn Độ và nhiều nền kinh tế khác. Các chỉ số lạm phát từ Trung Quốc đến Mỹ Latinh sẽ được công bố. Báo cáo việc làm của Canada cũng sẽ được công bố, với các nhà kinh tế dự báo tỷ lệ thất nghiệp sẽ tăng lên 6,8%.