Trump phát động "cuộc chiến mới" với 6 ngành công nghiệp và điều tra 301 trên diện rộng

Trong bối cảnh nước Mỹ vừa hứng chịu một cơn địa chấn pháp lý, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã ngay lập tức thể hiện quyết tâm không từ bỏ vũ khí thuế quan. Nếu như phán quyết ngày 20 tháng 2 của Tòa án Tối cao được xem như “đòn trời giáng” vào học thuyết thương mại “Nước Mỹ trên hết”, thì những động thái mới nhất từ Washington trong hai ngày trở lại đây lại cho thấy một cuộc tái cấu trúc đầy toan tính và sắc sảo nhằm cứu vãn và thậm chí mở rộng quyền lực áp thuế của Nhà Trắng.

Sự sụp đổ của “pháo đài IEEPA” và bài học về quyền lực

Mở đầu cho câu chuyện là một chiến thắng mang tính bước ngoặt của giới tư pháp trước hành pháp. Với tỷ lệ 6-3, Chánh án John Roberts, một người bảo thủ, đã đứng về phía các thẩm phán tự do để bác bỏ các sắc thuế mang tính “có đi có lại” mà ông Trump áp dụng dựa trên Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA).

Trong phán quyết của mình, Chánh án Roberts nhấn mạnh rằng việc Tổng thống tự cho mình quyền áp thuế không giới hạn dựa trên hai từ “điều chỉnh” và “nhập khẩu” trong một đạo luật ban hành năm 1977 là sự vượt quá thẩm quyền. Về bản chất, tòa tối cao khẳng định quyền đánh thuế thuộc về Quốc hội, và Tổng thống không thể dùng tình trạng khẩn cấp để “lách” nguyên tắc hiến định này.

Phán quyết này đã đặt dấu chấm hết cho hàng loạt mức thuế quan phổ quát từ 10% đến 50% trước đó, vốn là xương sống trong chính sách thương mại nhiệm kỳ hai của ông Trump. Hệ quả trước mắt là sự nhẹ nhõm cho các quốc gia như Trung Quốc, Brazil hay Ấn Độ, vốn là những nước chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bởi các sắc lệnh IEEPA riêng rẽ. Tuy nhiên, sự nhẹ nhõm này chỉ là tạm thời. Ngay sau phán quyết, Tổng thống Trump đã cảnh báo các nước đừng vội “nhảy múa trên đường phố” bởi ông có những lựa chọn thay thế đầy uy lực.

Mục 232: “Lá bài an ninh” tái xuất với sáu mục tiêu chiến lược

Ngay lập tức, Nhà Trắng đã rút ra quân bài chiến lược tiếp theo: Mục 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962. Theo tiết lộ từ The Wall Street Journal và được xác nhận bởi nhiều nguồn tin, chính quyền Mỹ đang chuẩn bị tiến hành các cuộc điều tra mới nhằm vào sáu lĩnh vực quan trọng với lý do “an ninh quốc gia”.

Các ngành công nghiệp nằm trong tầm ngắm bao gồm: pin cỡ lớn, gang và phụ kiện bằng gang, thiết bị lưới điện, thiết bị viễn thông, nhựa và ống nhựa, cũng như hóa chất công nghiệp. Đây là những lĩnh vực mà Washington cho rằng sự phụ thuộc vào nguồn cung nước ngoài có thể tạo ra lỗ hổng an ninh.

Một điểm quan trọng cần nhấn mạnh: các cuộc điều tra và thuế quan tiềm năng theo Mục 232 này hoàn toàn độc lập và không bị ảnh hưởng bởi phán quyết của Tòa án Tối cao. Trên thực tế, Mục 232 có lịch sử pháp lý “vững chắc” hơn khi Tổng thống Donald Trump đã sử dụng thành công cơ chế này để áp thuế lên thép, nhôm, đồng, ô tô và phụ tùng ô tô ngay từ đầu nhiệm kỳ thứ hai. Người phát ngôn Nhà Trắng Kush Desai khẳng định: “Bảo vệ an ninh quốc gia và kinh tế Mỹ vẫn là ưu tiên hàng đầu”.

Mặc dù vậy, con đường này không trải đầy hoa hồng. Mục 232 yêu cầu một quy trình điều tra kéo dài và tốn nhiều thời gian trước khi thuế quan có hiệu lực, điều này có thể làm chậm đà phản công của Tổng thống.

Mục 301: Một mặt trận rộng lớn hơn với nhịp độ nhanh hơn

Song song với Mục 232, Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) Jamieson Greer xác nhận sẽ khởi động một loạt cuộc điều tra mới theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại 1974. Điểm đáng chú ý là các cuộc điều tra này có quy mô bao phủ “hầu hết các đối tác thương mại lớn” và sẽ được hoàn tất với lộ trình “tăng tốc”.

USTR Greer đã phác thảo một danh sách các lĩnh vực “nóng” sẽ được xem xét kỹ lưỡng. Chúng bao gồm tình trạng dư thừa công suất công nghiệp, lao động cưỡng bức, các hành vi định giá dược phẩm, thuế dịch vụ số, sự phân biệt đối xử với các công ty công nghệ Mỹ, ô nhiễm đại dương, và các thực hành liên quan đến thủy sản, gạo.

Đây là một cách tiếp cận rất khéo léo: thay vì áp thuế tràn lan không phân biệt, Mỹ sẽ “nhắm mục tiêu” dựa trên các hành vi thương mại bị coi là không công bằng của từng đối tác, điều này có thể giúp các biện pháp trả đũa của Washington trụ vững hơn trước các thách thức pháp lý quốc tế.

Những “người thắng và kẻ thua” trong cục diện mới

Sự thay đổi cơ sở pháp lý từ IEEPA sang các điều luật khác đã tạo ra một sự xáo trộn thú vị trên bản đồ thuế quan toàn cầu.

Những nước có thể “mỉm cười”: Các phân tích từ Global Trade Alert chỉ ra rằng Brazil và Trung Quốc là những nước được lợi nhất khi thuế suất bình quân gia quyền giảm mạnh lần lượt 13,6 và 7,1 điểm phần trăm. Sự “giảm nhiệt” này đến từ việc các sắc thuế IEEPA nặng ký trước đây dành riêng cho họ đã bị vô hiệu hóa.

Những đồng minh “lĩnh đủ”: Ở chiều ngược lại, các đồng minh thân cận của Mỹ lại đang đối mặt với một thực tế khó chịu. Vương quốc Anh, vốn đã đàm phán để được hưởng mức thuế 10% theo thỏa thuận cũ, giờ đây có thể thấy thuế suất bình quân gia quyền của mình tăng 2,1 điểm phần trăm dưới chế độ thuế mới. Liên minh châu Âu, Nhật Bản và Hàn Quốc cũng nằm trong nhóm chịu mức tăng nhẹ. Điều này đã khiến EU phải “đóng băng” tiến trình phê chuẩn thỏa thuận thương mại với Mỹ và yêu cầu sự rõ ràng từ Washington.

“Mớ hỗn độn” hoàn tiền và cú sốc pháp lý

Một vấn đề đau đầu khác mà chính quyền Trump phải đối mặt là việc xử lý khoản tiền thuế khổng lồ đã thu. Theo Penn Wharton Budget Model, Mỹ đã thu về hơn 175 tỷ USD từ các sắc thuế bị tuyên bố là bất hợp pháp. Thẩm phán Brett Kavanaugh, người thuộc phe bảo thủ bất đồng chính kiến, đã cảnh báo rằng việc hoàn trả số tiền này chắc chắn sẽ tạo ra một “mớ hỗn độn”.

Hơn 1.000 vụ kiện đã được các nhà nhập khẩu Mỹ đệ trình lên Tòa án Thương mại Quốc tế để đòi lại tiền. Mặc dù ông Trump tuyên bố vấn đề này sẽ “kết thúc trong phòng xử án trong năm năm tới”, các nhà phân tích cho rằng rủi ro chính trị từ việc giữ lại một khoản tiền khổng lồ bị coi là thu sai là rất lớn, đặc biệt khi các Thống đốc đảng Dân chủ như Gavin Newsom đã lên tiếng yêu cầu hoàn trả ngay lập tức.

Phán quyết hủy bỏ thuế quan Trump tạo ra rủi ro 175 tỷ USD đe dọa thị trường trái phiếu Mỹ

Phân tích chuyên sâu phán quyết lịch sử của Tòa án Tối cao Mỹ hủy thuế quan Trump năm 2026: rủi ro hoàn tiền 170 tỷ USD đe dọa ngân khố, tác động đến lợi suất trái phiếu kho bạc, đồng USD suy yếu và những nhận định từ chuyên gia Reuters, Bloomberg, CNBC cùng các tổ chức tài chính hàng đầu thế giới.

Thông tin 2026-02-23

相关内容

Sự thích nghi và thách thức dài hạn

Giới chuyên gia đưa ra những góc nhìn trái chiều về “cơn lốc” chính sách này. Johannes Fritz, CEO của St.Gallen Endowment, nhận định rằng các nước đã nhượng bộ để đổi lấy ưu đãi thuế quan dựa trên IEEPA giờ đây đang ở thế “tiến thoái lưỡng nan” bởi cơ sở pháp lý cho những thỏa thuận đó không còn nữa. Liệu chính quyền có thể tái thiết các thỏa thuận này dưới Mục 301 hay không là một câu hỏi còn bỏ ngỏ và sẽ cần thời gian cũng như quy trình pháp lý mới.

Trong khi đó, nhìn từ bức tranh tổng thể, Brookings Institution chỉ ra một “nghịch lý kinh tế”: nền kinh tế Mỹ vẫn đang mở rộng bất chấp những cú sốc chính sách chưa từng có. Một phần lý do đến từ làn sóng đầu tư AI bùng nổ và các gói kích thích tài khóa, nhưng phần lớn các tác động tiêu cực từ thuế quan cần có thời gian mới thẩm thấu hoàn toàn vào nền kinh tế. BMO Economics cũng dự báo tăng trưởng Mỹ vẫn khả quan ở mức 2,6% trong năm 2026, nhưng cảnh báo về những rủi ro tiềm ẩn từ bất ổn thương mại.

Rõ ràng, với thất bại trước Tòa án Tối cao, Tổng thống Trump không hề từ bỏ tham vọng tái định hình thương mại toàn cầu. Ông chỉ đơn giản là thay đổi chiến thuật, chuyển từ một “cây búa tạ” IEEPA thiếu chắc chắn sang những “con dao mổ” pháp lý tinh vi hơn là Mục 232 và Mục 301.

Thế giới giờ đây không chỉ phải đối mặt với một nước Mỹ cứng rắn, mà còn là một nước Mỹ linh hoạt và sẵn sàng thích nghi để duy trì áp lực thuế quan, bất chấp những rào cản từ quyền lực thứ ba. Các nhà đầu tư và doanh nghiệp, đặc biệt là những ai chưa có kinh nghiệm theo dõi sát sao chính trường Mỹ, cần chuẩn bị tâm thế cho một kỷ nguyên mới đầy biến động và khó lường này.