Vì sao Pháp âm thầm rút 129 tấn vàng khỏi Mỹ và thu về 13 tỷ Euro?

Ngân hàng Trung ương Pháp vừa âm thầm hoàn tất một trong những nước cờ tài chính táo bạo nhất trong lịch sử ngân hàng trung ương châu Âu thời hiện đại. Toàn bộ 129 tấn vàng từng nằm trong hầm của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ ở New York đã được thanh lý, thay thế bằng vàng đạt chuẩn quốc tế mới mua tại châu Âu, và tập kết về một địa điểm duy nhất sâu 27 mét dưới lòng đất Paris. Khoản lợi nhuận thu về lên tới gần 13 tỷ euro.

Trong bối cảnh chính quyền Donald Trump liên tục phát đi những tín hiệu khó lường về quan hệ đồng minh, quyết định này không chỉ là bài toán kinh tế thuần túy mà còn là lời nhắc nhở rằng lòng tin trong hệ thống tài chính quốc tế đang bị thử thách nghiêm trọng.

Bài học lịch sử từ thập niên 1960: Chiến dịch bí mật “Vide-Gousset”

Để hiểu rõ tầm quan trọng của sự kiện vừa diễn ra, cần nhìn lại một tiền lệ lịch sử mà Pháp từng tạo ra hơn sáu thập kỷ trước.

Vào giai đoạn 1963 đến 1966, Tổng thống Charles de Gaulle đã phát động chiến dịch bí mật mang tên “Vide-Gousset” (tạm dịch: Rút Sạch Túi). Pháp khi đó huy động 44 chuyến tàu biển và 129 chuyến bay để vận chuyển tổng cộng 3.313 tấn vàng từ Cục Dự trữ Liên bang New York và Ngân hàng Anh về Paris.

Động lực phía sau quyết định đó rất rõ ràng: de Gaulle tin rằng thâm hụt ngân sách ngày càng phình to của Mỹ sẽ sớm phá vỡ hệ thống Bretton Woods, dẫn đến sự mất giá không thể cứu vãn của đồng đô la so với vàng.

Lịch sử đã chứng minh ông đúng. Năm 1971, Tổng thống Richard Nixon tuyên bố chấm dứt khả năng chuyển đổi đô la sang vàng, một quyết định mà các nhà kinh tế gọi là “Cú sốc Nixon”, chính thức khai tử hệ thống tỷ giá cố định tồn tại gần ba thập kỷ. Pháp, nhờ hành động sớm của de Gaulle, đã bảo toàn được phần lớn giá trị dự trữ quốc gia trong khi nhiều nước khác chịu thiệt hại nặng nề.

2005 đến 2024: Hai thập kỷ chuẩn bị thầm lặng

Từ năm 2005, Banque de France bắt đầu một chương trình dài hạn nhằm thay thế dần những thanh vàng cũ, không đạt tiêu chuẩn giao dịch quốc tế, bằng vàng thỏi hiện đại đáp ứng yêu cầu của Hiệp hội Thị trường Vàng London (LBMA). Quá trình này diễn ra chậm rãi và có hệ thống trong suốt gần hai thập kỷ, không thu hút sự chú ý đặc biệt của dư luận quốc tế.

Điểm ngoặt xảy ra vào năm 2024, khi một cuộc kiểm toán nội bộ của Banque de France đưa ra kiến nghị cụ thể: toàn bộ 129 tấn vàng còn lại tại New York, chiếm khoảng 5% tổng dự trữ, thuộc diện cần nâng cấp khẩn cấp và nên được xử lý ngay trong bối cảnh giá vàng đang ở mức cao kỷ lục.

Kiến nghị này đã mở đường cho giai đoạn thực thi nhanh chóng và quyết đoán tiếp theo.

Tháng 7/2025 đến tháng 1/2026: 26 giao dịch, 129 tấn vàng, gần 13 tỷ euro lợi nhuận

Từ tháng 7 năm 2025 đến tháng 1 năm 2026, Banque de France thực hiện 26 giao dịch riêng biệt để thanh lý toàn bộ 129 tấn vàng đang lưu giữ tại Cục Dự trữ Liên bang Mỹ ở New York.

Thay vì vận chuyển vật lý số vàng này qua Đại Tây Dương, Banque de France chọn phương án bán toàn bộ lô vàng tại Mỹ rồi dùng số tiền thu được để mua lại lượng vàng tương đương tại thị trường châu Âu, với chất lượng đạt chuẩn LBMA và sẵn sàng giao dịch quốc tế ngay lập tức.

Nhờ thực hiện đúng vào giai đoạn giá vàng liên tục phá kỷ lục, Banque de France ghi nhận khoản lãi vốn lên tới 12,8 tỷ euro, tương đương khoảng 15 tỷ USD. Con số này đưa lợi nhuận ròng cả năm 2025 của ngân hàng đạt 8,1 tỷ euro, đảo chiều ngoạn mục so với khoản lỗ ròng 7,7 tỷ euro trong năm tài chính 2024.

Toàn bộ 2.437 tấn vàng giờ nằm sâu dưới lòng đất Paris

Sau khi hoàn tất giao dịch, toàn bộ 2.437 tấn vàng của Pháp hiện được tập trung tại một địa điểm duy nhất: hầm La Souterraine, nằm sâu 27 mét bên dưới trụ sở chính của Banque de France tại trung tâm thủ đô Paris.

Trụ sở chính của Banque de France tại trung tâm thủ đô Paris.

Công trình ngầm này được xây dựng trong giai đoạn 1924 đến 1927, từng đoạt giải Kiến trúc Ngầm Quốc tế năm 1940, và là một trong bốn kho vàng được Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) chỉ định làm nơi lưu giữ chính thức.

Trong tổng số vàng đang lưu trữ tại Paris, vẫn còn khoảng 134 tấn bao gồm các thỏi và đồng xu theo tiêu chuẩn cũ đang trong quá trình nâng cấp. Dự kiến, toàn bộ kho dự trữ sẽ đạt chuẩn LBMA hoàn toàn vào năm 2028, hoàn thành chương trình hiện đại hóa kéo dài hơn hai thập kỷ.

Lý do chính thức và những câu hỏi phía sau

Thống đốc Banque de France, ông François Villeroy de Galhau, khẳng định rõ ràng rằng đây là quyết định thuần túy kinh tế, không mang bất kỳ động cơ chính trị nào. Theo lời của ông, việc mua vàng chất lượng cao hơn tại châu Âu hiệu quả hơn về chi phí so với việc tinh chế và vận chuyển số vàng hiện có ở Mỹ. Vàng mua trên thị trường châu Âu cũng đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế cao hơn và có thanh khoản tốt hơn.

Tuy nhiên, bối cảnh xung quanh quyết định này khiến lời giải thích chính thức trở nên khó thuyết phục hoàn toàn. Toàn bộ 26 giao dịch được thực hiện trong giai đoạn giá vàng liên tục lập kỷ lục, và quá trình này hoàn tất đúng vào lúc quan hệ xuyên Đại Tây Dương đang trải qua giai đoạn căng thẳng nhất trong nhiều thập kỷ.

Chính quyền Trump đã liên tiếp đặt ra dấu hỏi về sự đáng tin cậy của Washington với vai trò đối tác chiến lược của châu Âu: từ các tranh chấp thương mại leo thang, những tuyên bố gây hoài nghi về cam kết của Mỹ đối với NATO, cho đến áp lực chưa từng có lên sự độc lập của Cục Dự trữ Liên bang (Fed).

Điều đáng lưu ý là cách thức thực hiện lần này hoàn toàn khác so với thời de Gaulle. Không có tàu chiến băng qua Đại Tây Dương, không có đoàn vận tải quân sự ầm ĩ. Thay vào đó là 26 giao dịch tài chính được dàn xếp kín đáo qua nhiều tháng, đủ để hoàn thành mục tiêu chiến lược mà không gây ra bất kỳ sự cố ngoại giao nào.

Pháp đã hành động, nhưng hành động đó được bọc trong lớp ngôn ngữ kinh tế thuần túy.

Đức và bài toán 1.236 tấn vàng vẫn nằm ở New York

Trong khi Pháp đã hoàn tất việc đưa toàn bộ vàng về nước, Đức lại đang đứng trước bài toán phức tạp hơn nhiều. Với tổng dự trữ vàng trị giá khoảng 530 tỷ USD (lớn thứ hai thế giới, chỉ sau Mỹ), Đức hiện vẫn giữ khoảng 37% tổng lượng vàng, tương đương 1.236 tấn, tại các hầm của Cục Dự trữ Liên bang New York. Quy đổi theo giá thị trường hiện tại, số vàng này có giá trị lên tới khoảng 164 tỷ euro.

Cuộc tranh luận về hồi hương vàng tại Đức thực ra không phải mới. Giữa năm 2025, sau khi chính quyền Trump gia tăng áp lực thuế quan lên châu Âu và công khai tấn công sự độc lập của Fed, Liên đoàn Người nộp thuế Đức đã gửi thư chính thức đến Bundesbank và Bộ Tài chính yêu cầu đưa vàng về nước.

Phó Chủ tịch Liên đoàn, ông Michael Jaeger, phát biểu thẳng thắn với Reuters: “Trump muốn kiểm soát Fed, mà kiểm soát Fed cũng đồng nghĩa với kiểm soát kho vàng của Đức đang ở Mỹ. Đó là tiền của chúng tôi, nó phải được đưa về nhà.”

Đến đầu năm 2026, làn sóng kêu gọi này càng mạnh mẽ hơn. Các nhà kinh tế có uy tín, trong đó có chuyên gia Emanuel Mönch, công khai lên tiếng ủng hộ việc hồi hương. Cần nhớ rằng Đức đã từng có tiền lệ tương tự: trong giai đoạn 2013 đến 2017, Bundesbank âm thầm đưa hàng trăm tấn vàng từ Pháp và Mỹ về Frankfurt, một quá trình kéo dài tới bốn năm mới hoàn tất.

Tuy nhiên, không phải tất cả đều đồng thuận. Nhà kinh tế Clemens Fuest cảnh báo rằng việc rút vàng vội vàng có thể khiến quan hệ xuyên Đại Tây Dương thêm căng thẳng và gửi đi tín hiệu tiêu cực về lòng tin vào hệ thống tài chính quốc tế.

Chính phủ Đức tới nay vẫn chưa công bố bất kỳ kế hoạch rút vàng chính thức nào, nhưng áp lực từ dư luận và giới chính trị đang ngày một lớn.

Italy: Khi câu hỏi không chỉ là “vàng ở đâu” mà là “vàng thuộc về ai”

Italy, quốc gia sở hữu kho vàng lớn thứ ba thế giới với 2.452 tấn, đang đối mặt với một cuộc tranh luận không kém phần gay cấn nhưng theo hướng hoàn toàn khác.

Vấn đề trung tâm ở đây không phải nằm ở vị trí lưu giữ vàng, mà là quyền sở hữu pháp lý: kho vàng quốc gia thuộc về nhân dân Italy hay thuộc về Banca d'Italia, tức ngân hàng trung ương?

Trong tổng số 2.452 tấn, khoảng 1.061 tấn được giữ tại kho của Cục Dự trữ Liên bang New York, 141 tấn tại Anh, 149 tấn tại Thụy Sĩ. Chỉ có khoảng 1.100 tấn được lưu giữ trong nước, tại hầm bên dưới trụ sở Palazzo Koch của Banca d'Italia ở Rome. Nói cách khác, hơn một nửa kho vàng của Italy đang nằm trên lãnh thổ nước ngoài.

Trụ sở Palazzo Koch của Banca d'Italia ở Rome.

Vào tháng 11 năm 2025, một nhóm nghị sĩ từ đảng Anh em Italy (đảng cầm quyền của Thủ tướng Giorgia Meloni) đã đệ trình tu chính án trong dự luật ngân sách 2026, tuyên bố kho vàng này là tài sản “của nhân dân Italy” chứ không phải tài sản của ngân hàng trung ương.

Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) lập tức phản đối hai lần liên tiếp, viện dẫn nguy cơ đối với nguyên tắc độc lập của ngân hàng trung ương.

Đến tháng 12 năm 2025, đảng Anh em Italy tiếp tục đẩy mạnh lập luận rằng các tổ chức nước ngoài không nên có bất kỳ quyền lợi nào đối với kho vàng quốc gia, đưa cuộc tranh cãi lên một tầng mức mới.

Câu chuyện của Italy phơi bày một thực tế sâu xa: trong bối cảnh địa chính trị hiện nay, ngay cả những câu hỏi tưởng chừng thuần túy kỹ thuật về quản lý dự trữ cũng trở thành vấn đề chính trị nhạy cảm, liên quan trực tiếp đến chủ quyền quốc gia và quyền tự quyết tài chính.

Bức tranh lớn: Vàng, các ngân hàng trung ương và xu hướng toàn cầu

Quyết định của Pháp không phải là một động thái đơn lẻ. Nó nằm trong một xu hướng rộng lớn hơn nhiều, khi vàng đang trở lại vị trí trung tâm trong chiến lược dự trữ của các ngân hàng trung ương trên toàn thế giới.

Theo World Gold Council, năm 2025 tổng cầu vàng toàn cầu (kể cả OTC) lần đầu vượt 5.000 tấn, trị giá khoảng 555 tỷ USD, tăng 45% và ghi nhận 53 mức giá kỷ lục.

Các ngân hàng trung ương mua ròng 863 tấn, vẫn ở mức cao dù thấp hơn giai đoạn 2022–2024. Ba Lan dẫn đầu với 102 tấn, còn Trung Quốc mua liên tục 15 tháng đến 1/2026, phản ánh xu hướng giảm phụ thuộc USD.

Về giá, Goldman Sachs dự báo cuối 2026 đạt 5.400 USD/oz, còn J.P. Morgan cho rằng có thể lên 5.000 USD/oz vào Q4/2026 và 6.000 USD/oz về dài hạn.

Đây chính là bối cảnh giúp Banque de France tối ưu hóa lợi nhuận từ 26 giao dịch thanh lý và mua lại vàng, biến một tài sản đang nằm yên trong hầm ở New York thành khoản lãi vốn gần 13 tỷ euro cho ngân sách quốc gia.

Thông điệp vượt ra ngoài tài chính

Không thể phủ nhận rằng quyết định của Pháp mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc, vượt xa phạm vi tài chính thuần túy.

Pháp là quốc gia lớn trong Liên minh châu Âu, thành viên sáng lập NATO, đồng thời là cường quốc hạt nhân độc lập duy nhất trong EU. Khi một quốc gia như vậy chủ động rút toàn bộ tài sản chiến lược khỏi sự giám hộ của Mỹ và tập trung về trong nước, thông điệp gửi đi là không thể nhầm lẫn: chủ quyền tài chính phải nằm trong tay quốc gia sở hữu.

Dưới thời Tổng thống Trump, Washington đã liên tục tạo ra những bất an cho các đồng minh truyền thống: đặt dấu hỏi về cam kết với NATO, công khai gây áp lực lên Fed, áp thuế quan mang tính trừng phạt lên cả những đối tác thân cận nhất.

Trong bối cảnh ấy, việc tiếp tục giao phó hàng tỷ euro tài sản quốc gia cho một đối tác có chính sách ngày càng bất ổn là rủi ro mà bất kỳ chính phủ có trách nhiệm nào cũng phải cân nhắc lại.

Câu hỏi lớn nhất hiện nay là: ai sẽ đi tiếp theo bước chân của Pháp?

Nếu Đức quyết định hồi hương 1.236 tấn vàng từ New York, đó sẽ là sự kiện có sức chấn động lớn hơn nhiều so với những gì Pháp vừa làm, bởi quy mô vàng của Đức tại Mỹ lớn gấp gần mười lần. Với Italy, bài toán phức tạp hơn khi cuộc tranh cãi về quyền sở hữu pháp lý chưa ngã ngũ.

Nhưng xu hướng chung đang trở nên rõ ràng: các chính phủ châu Âu ngày càng muốn kiểm soát trực tiếp tài sản dự trữ của mình, thay vì phó thác cho các tổ chức tài chính ở phía bên kia Đại Tây Dương.

Điều này có ý nghĩa gì với thị trường tài chính và nhà đầu tư?

Về mặt thực tiễn, bước đi của Pháp không trực tiếp thay đổi cơ cấu thị trường vàng toàn cầu vì tổng lượng vàng của nước này không thay đổi, chỉ có vị trí địa lý được điều chỉnh. Song tín hiệu mà sự kiện này phát ra lại có sức nặng rất lớn đối với nhà đầu tư toàn cầu, cũng như các ngân hàng trung ương đang theo dõi.

Xu hướng phi đô la hóa đang diễn ra song hành với sự tích lũy vàng của các ngân hàng trung ương, đặc biệt tại các nền kinh tế mới nổi. Khi ngay cả một trụ cột của trật tự tài chính phương Tây như Pháp cũng lựa chọn nắm giữ toàn bộ tài sản chiến lược trong tay mình thay vì gửi tại Mỹ, đó là dấu hiệu cho thấy niềm tin vào hệ thống đa phương từ lâu đặt tại New York đang suy giảm.

Đối với nhà đầu tư cá nhân và các trader ngoại hối, thông điệp ở đây rất rõ: vàng không chỉ là tài sản trú ẩn an toàn trong những giai đoạn bất ổn ngắn hạn. Nó đang được các thể chế lớn nhất thế giới nhìn nhận ngày càng rõ nét hơn với tư cách một công cụ đảm bảo chủ quyền tài chính dài hạn.

Khi chính sách tiền tệ của Mỹ trở nên khó dự đoán và đồng đô la đối mặt với áp lực mất uy tín trong dài hạn, vai trò của vàng trong cơ cấu dự trữ toàn cầu sẽ chỉ tiếp tục gia tăng.

Kết luận

Pháp đã hoàn tất một nước cờ được tính toán kỹ lưỡng trong nhiều năm, thực thi trong thầm lặng và kết thúc với kết quả hoàn hảo trên cả hai phương diện tài chính lẫn chiến lược. Khoản lợi nhuận gần 13 tỷ euro chỉ là phần nổi của câu chuyện. Phía sau con số ấy là một quyết định mang tính chủ quyền, trong kỷ nguyên mà lòng tin giữa các đồng minh phương Tây đang bị thử thách chưa từng có.

Các ngân hàng trung ương lớn như Bundesbank của Đức hay Banca d'Italia của Italy đang theo dõi sự kiện này một cách đặc biệt chú tâm. Chưa ai có thể khẳng định chắc chắn điều gì sẽ xảy ra tiếp theo, nhưng một điều có thể nói chắc: câu hỏi “vàng của chúng ta đang ở đâu, và nó có thực sự an toàn không?” sẽ ngày càng vang lên nhiều hơn tại các thủ đô châu Âu trong những tháng tới.

Với nhà đầu tư và trader Việt Nam, đây là bức tranh vĩ mô đáng theo dõi sát sao. Những dịch chuyển trong cấu trúc dự trữ toàn cầu sẽ tác động trực tiếp đến giá vàng, tỷ giá hối đoái và thanh khoản thị trường tài chính quốc tế trong nhiều năm tới.

Nguồn tham khảo

1. Firstpost, “France 129 Tonnes of Gold Reserves New York Fed Reserve Billions Move”
2. Wikipedia, “Exorbitant Privilege”
3. Mining.com, “France Pulls Last Gold Held in US for $15B Gain”
4. Newsweek, “France Pulls All Gold Out of US Federal Reserve”
5. Kitco News, “Bank of France Sells Its 129-Tonne US Gold Reserve, Then Buys It Back in Europe”
6. Banque de France, “Management of Gold Reserves”
7. Boing Boing, “France Pulled All Its Gold from the NY Fed and Made $15 Billion Doing It”
8. Reuters, “Trump Spurs Questions About Safety of Germany's Gold in New York”
9. The Guardian, “Repatriate the Gold: German Economists Advise Withdrawal from US Vaults”
10. Seeking Alpha, “German Economists Push for Gold Repatriation from US Vaults”
11. GoldInvest, “Bundesbank Gold Reserves: Calls for Repatriation from New York Are Growing Louder Again”
12. Reuters, “Lawmakers Revive Italy's Claim to Central Bank's $300 Billion Gold Pile”
13. MineralPrices, “Top 10 Central Bank Gold Reserves”
14. Reuters, “Foreign Entities Should Have No Rights to Italy's Gold Reserves, Meloni's Party Says”
15. World Gold Council, “Gold Demand Trends Full Year 2025”
16. Yahoo Finance, “Goldman Sachs Revamps Gold Price Forecast”
17. Reuters, “Goldman Sachs Raises 2026 End Gold Price Forecast by $500 to $5,400/oz”
18. J.P. Morgan, “Gold Prices Outlook”