Fed “đi trễ” hai năm so với thị trường: Lãi suất có thể về 2.25% vào cuối 2026?

Trong khi dự báo “dot plot” chính thức từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tháng 12/2025 chỉ kỳ vọng thêm một lần cắt giảm lãi suất nhỏ vào năm tới, một phân tích độc lập dựa trên mô hình lịch sử chỉ ra khả năng giảm mạnh gây sốc: lãi suất quỹ liên bang có thể lao xuống vùng 2.25% vào cuối 2026. Khoảng cách khổng lồ giữa hai kịch bản này đang đặt ra câu hỏi quan trọng: Fed có thực sự đang “đi trễ” hai năm so với tín hiệu từ thị trường hàng hóa?

Bối cảnh cuộc họp tháng 12/2025 của Fed phản ánh sự thận trọng tột độ. Mặc dù đã thực hiện đợt cắt giảm đầu tiên trong năm, đưa lãi suất mục tiêu về khoảng 3.50-3.75%, bảng dự báo “dot plot” mới nhất lại cho thấy đa số thành viên Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) chỉ kỳ vọng thêm một lần cắt giảm 25 điểm cơ bản duy nhất trong năm 2026.

Điều này đồng nghĩa với lãi suất trung vị dự kiến cuối năm 2026 chỉ ở mức khoảng 3.4%, cao hơn đáng kể so với mức ước tính dài hạn về “lãi suất trung hòa” (neutral rate) – mức lãi suất vừa đủ để duy trì tăng trưởng mà không gây lạm phát – mà Fed đưa ra là 3%. Sự thận trọng này bắt nguồn từ lo ngại lạm phát có thể tái bùng phát, bất chấp một số tín hiệu kinh tế đã nguội lạnh.

Tuy nhiên, một phân tích sâu từ chuyên gia kinh tế Jim Paulsen, công bố ngày 24/12/2025, lại vẽ nên một viễn cảnh hoàn toàn khác biệt, dựa trên một mối quan hệ lịch sử có vẻ đang chi phối hành động của Fed kể từ năm 2020: mối liên hệ chậm trễ hai năm với giá hàng hóa thực.

Giá hàng hóa thực (real commodity prices), tức giá nguyên liệu thô đã được điều chỉnh theo lạm phát tiêu dùng, được xem là chỉ báo hàng đầu về sức ép lạm phát. Chúng thường di chuyển trước các biến động của lạm phát tiêu dùng cuối cùng (CPI) và có ưu điểm vượt trội là được cập nhật theo thời gian thực trên thị trường tài chính, thay vì phải chờ đợi báo cáo CPI hàng tháng chậm trễ.

Trong suốt giai đoạn 25 năm từ 1995 đến trước đại dịch 2020, lãi suất quỹ liên bang và giá hàng hóa thực có mối tương quan chặt chẽ, thường biến động gần như đồng pha. Tuy nhiên, một ngoại lệ lớn là giai đoạn hậu khủng hoảng tài chính 2008-2009, khi Fed ưu tiên tối đa cho việc phục hồi thị trường lao động và giữ lãi suất ở mức 0% suốt từ 2009 đến 2015, bất chấp các biến động khác.

Kể từ năm 2020, một khuôn mẫu mới và đáng chú ý đã xuất hiện. Giá hàng hóa thực bắt đầu tăng vọt từ tháng 4/2020, nhưng Fed chỉ phản ứng bằng việc bắt đầu chu kỳ tăng lãi vào tháng 3/2022 – chậm trễ gần hai năm. Tương tự, khi giá hàng hóa thực đạt đỉnh và bắt đầu đổ sụp từ tháng 6/2022, Fed lại chờ đến tháng 9/2024 mới thực hiện đợt cắt giảm đầu tiên, một lần nữa với độ trễ hơn hai năm.

Mô hình “độ trễ hai năm” này trở nên rõ ràng một cách kinh ngạc khi dịch chuyển đường biểu diễn giá hàng hóa thực lên phía trước 24 tháng. Kể từ 2020, đường lãi suất Fed gần như bám sát một cách máy móc theo hướng di chuyển của giá hàng hóa từ hai năm trước đó. Nếu xu hướng này tiếp tục được duy trì trong năm 2026, phân tích của Paulsen dự báo lãi suất quỹ liên bang có thể giảm xuống mức khoảng 2.25% vào cuối năm tới.

Đây là một viễn cảnh giảm lãi sâu và nhanh hơn rất nhiều so với kỳ vọng từ dot plot của chính Fed. Để tham chiếu, vào tháng 9/2024 khi lãi suất còn ở mức 5.5%, rất ít người dự đoán được mức giảm gần 2% chỉ trong vòng một năm rưỡi sau đó. Diễn biến thực tế của thị trường hàng hóa năm 2025 cũng cung cấp thêm dữ liệu hỗ trợ một phần cho luận điểm này.

Mặc dù Chỉ số Hàng hóa Bloomberg (BCOM) ghi nhận mức tăng trong năm nhờ đà tăng của kim loại quý, xu hướng giá hàng hóa thực, sau khi điều chỉnh lạm phát, trên thực tế vẫn ở mức thấp so với giai đoạn trước khi Fed bắt đầu thắt chặt chính sách vào năm 2022. Điều này ngụ ý áp lực lạm phát cơ bản từ nguyên liệu thô vẫn đang được kiểm soát.

Hệ quả của một lộ trình giảm lãi mạnh như vậy sẽ lan tỏa rộng khắp thị trường tài chính. Trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm, vốn có mối liên hệ chặt chẽ với giá hàng hóa thực trong ít nhất một thập kỷ qua, có thể tái kết nối với xu hướng này. Nếu Fed thực sự cắt giảm lãi suất mạnh tay, lợi suất trái phiếu 10 năm có thể được kéo xuống mức quanh 3% vào cuối năm 2026, thấp hơn đáng kể so với mức dao động quanh 4.1-4.2% được ghi nhận vào cuối năm 2025.

Đối với thị trường chứng khoán, một môi trường lãi suất thấp bất ngờ như vậy, trong bối cảnh kinh tế được Fed dự báo sẽ tăng trưởng 2.3% mà không rơi vào suy thoái, sẽ là một liều thuốc bổ mạnh mẽ, có khả năng thúc đẩy làn sóng tăng giá mới.

Tuy nhiên, kịch bản đầy kịch tính này đối mặt với không ít rủi ro và sự hoài nghi. Trước hết, bản thân mô hình “độ trễ hai năm” có thể đột ngột chấm dứt. Fed có thể thức thời nhận ra sự chậm trễ và quyết định điều chỉnh, phản ứng nhanh nhạy hơn với các dữ liệu kinh tế hiện tại thay vì “chạy theo” những tín hiệu đã cũ từ thị trường hàng hóa.

Thứ hai, nội bộ Fed đang tồn tại sự chia rẽ rõ rệt, và nhiều khả năng sẽ có một vị Chủ tịch mới được bổ nhiệm vào giữa năm 2026, điều này làm tăng tính bất ổn định trong chính sách.

Cuối cùng, áp lực lạm phát có thể trỗi dậy từ các yếu tố khó lường như chính sách thương mại, địa chính trị hoặc chính sách tài khóa mở rộng, buộc Fed phải dè dặt hơn. Do đó, bức tranh cuối cùng cho năm 2026 có thể sẽ nằm đâu đó trong khoảng giao thoa giữa sự thận trọng có chủ đích của Fed – được thể hiện qua dot plot dè dặt – và sức ép từ các quy luật thị trường lịch sử mà phân tích của Paulsen chỉ ra.

Dù kết quả thế nào, năm 2026 hứa hẹn là một năm then chốt, nơi mỗi động thái của Fed sẽ được soi xét kỹ lưỡng dưới lăng kính của cả dữ liệu hiện tại lẫn những bài học từ quá khứ.