Đồng minh lâu năm của Mỹ áp thuế đối ứng 50% với 700 mặt hàng Mỹ từ 8/9

Chính phủ Canada vừa công bố sẽ áp thuế nhập khẩu lên tới 50% đối với khoảng 700 mặt hàng của Mỹ, động thái trả đũa sau khi Washington chính thức áp thuế 50% với 20 tỷ USD hàng hóa Canada từ ngày 23/8. Các mức thuế mới của Ottawa sẽ có hiệu lực từ ngày 8/9, ngay sau kỳ nghỉ lễ Lao động tại Canada.

Gói biện pháp này áp dụng cho lượng hàng hóa nhập khẩu từ Mỹ trị giá khoảng 20 tỷ USD, tương đương gần 7% tổng kim ngạch hàng Mỹ xuất khẩu sang Canada. Danh mục 700 mặt hàng bị áp thuế bao gồm nhiều sản phẩm công nghiệp và tiêu dùng như thép, nhôm, xe mô tô, máy giặt, máy sấy, cưa máy, phô mai chế biến, nghêu và bạch tuộc đông lạnh. Đặc biệt, thép và nhôm của Mỹ vốn đã chịu mức thuế 25% khi vào Canada, nay sẽ bị nâng gấp đôi lên 50%.

Giới chức Canada cho biết các biện pháp trả đũa được thiết kế nhằm bảo vệ thị phần của doanh nghiệp trong nước trước tác động từ các hàng rào thuế quan do Washington áp đặt. Một số chuyên gia thương mại nhận định Ottawa cũng có thể nhắm tới những doanh nghiệp đặt tại các bang hoặc khu vực bầu cử do đảng Cộng hòa kiểm soát, qua đó gia tăng sức ép chính trị lên chính quyền Tổng thống Donald Trump.

Bên cạnh thuế quan, chính phủ Canada công bố gói hỗ trợ trị giá 7,5 tỷ CAD (khoảng 5,4 tỷ USD), bao gồm các khoản vay ưu đãi và trợ cấp thu nhập dành cho doanh nghiệp cũng như người lao động chịu ảnh hưởng từ căng thẳng thương mại.

Động thái mới được đưa ra chỉ vài ngày sau khi Mỹ chính thức áp thuế 50% đối với khoảng 20 tỷ USD hàng hóa Canada từ ngày 23/8. Quyết định của Washington được ban hành sau nhiều tuần đàm phán nhưng không đạt kết quả, dù trước đó cả hai bên đều bày tỏ lạc quan về khả năng đạt được thỏa thuận. Mỹ cho rằng Canada có các chính sách bất lợi đối với ô tô, rượu vang, rượu mạnh và sản phẩm sữa của Mỹ, trong khi Ottawa khẳng định Washington đã đưa ra những yêu cầu thay đổi vào phút cuối mà nước này không thể chấp nhận.

Căng thẳng cũng nhanh chóng lan sang lĩnh vực chính trị. Tổng thống Donald Trump ngày 25/8 tiếp tục chỉ trích Canada trên mạng xã hội Truth Social, gọi Ottawa là “quốc gia khó trao đổi và thiếu hợp lý nhất” trong số các đối tác của Mỹ. Ông thậm chí còn đề xuất đổi tên hồ Ontario, một trong Ngũ Đại Hồ nằm giữa Mỹ và Canada, thành “Lake America”. Ở chiều ngược lại, Thủ tướng Canada Mark Carney cho rằng trong quá trình đàm phán, ông nhận thấy chính quyền Trump muốn làm suy yếu ngành công nghiệp ô tô, thép và nhôm của Canada. Theo ông Carney, Ottawa vẫn sẵn sàng nối lại đàm phán với Washington, nhưng chỉ khi Mỹ thay đổi cách tiếp cận. Ông nói: “Canada sẽ chỉ trở lại bàn đàm phán nếu phía Mỹ có thái độ đúng mực đối với các ngành công nghiệp của chúng tôi”. Thủ tướng Canada nhấn mạnh nước này sẽ không chấp nhận quan điểm coi Canada là “một công ty con của Mỹ” hay việc các doanh nghiệp Canada phải ở vị thế bất lợi so với doanh nghiệp Mỹ.

Trong khi đó, một số chuyên gia cảnh báo các biện pháp trả đũa có thể gây tác dụng ngược đối với chính Canada. Karl Schamotta, chiến lược gia trưởng tại công ty thanh toán quốc tế Corpay, nhận định một cuộc chiến thương mại leo thang sẽ gây thiệt hại cho Canada nhiều hơn Mỹ. Theo ông, thuế trả đũa thực chất cũng là một dạng thuế đánh vào người tiêu dùng trong nước, khiến chi phí sinh hoạt tăng cao nhưng không mang lại nhiều hiệu quả trong việc điều chỉnh cán cân thương mại hay cải thiện phúc lợi kinh tế.