Trung Quốc chặn chip Nvidia H200: Lệnh cấm tạm thời hay đòn bẩy trong cuộc chiến công nghệ?

Ngay sau khi chính quyền Tổng thống Donald Trump phê duyệt xuất khẩu chip AI Nvidia H200 sang Trung Quốc với một số điều kiện, Bắc Kinh đã nhanh chóng chỉ thị hải quan không cho phép nhập khẩu sản phẩm này. Động thái bất ngờ này được đánh giá là biện pháp tạm thời, nhưng có thể mang ý nghĩa chiến lược lớn trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ giữa hai siêu cường.

Trong những ngày đầu năm 2026, cuộc chiến công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc tiếp tục chứng kiến những diễn biến khó lường. Chỉ vài ngày sau khi Washington chính thức nới lỏng hạn chế xuất khẩu chip AI Nvidia H200 – một trong những sản phẩm mạnh mẽ nhất của hãng công nghệ Mỹ – Bắc Kinh đã đáp trả bằng cách hạn chế nghiêm ngặt việc nhập khẩu chính sản phẩm này.

Theo các nguồn tin độc quyền từ Reuters ngày 14/1/2026, Tổng cục Hải quan Trung Quốc đã thông báo nội bộ cho nhân viên rằng chip Nvidia H200 không được phép nhập cảnh, tạo nên một lệnh cấm de facto ở thời điểm hiện tại.

Các nguồn tin thân cận cho biết, ngôn ngữ mà quan chức Trung Quốc sử dụng trong chỉ đạo nội bộ vô cùng nghiêm khắc. Một nguồn tin nhận định: “Cách diễn đạt từ phía quan chức nghiêm khắc đến mức về cơ bản đây là một lệnh cấm ở thời điểm hiện tại, dù điều này có thể thay đổi trong tương lai nếu tình hình diễn biến khác”. Đồng thời, chính quyền Trung Quốc đã triệu tập các hãng công nghệ lớn trong nước đến các cuộc họp khẩn vào ngày 13/1/2026, với chỉ thị rõ ràng: không được mua Nvidia H200 trừ khi thực sự cần thiết.

Trang The Information cũng đưa tin tương tự, nhấn mạnh rằng Bắc Kinh chỉ xem xét phê duyệt mua chip này trong những trường hợp đặc biệt, chẳng hạn như nghiên cứu và phát triển (R&D) tại các dự án hợp tác với trường đại học.

Động thái này diễn ra đúng vào thời điểm nhạy cảm. Chỉ một ngày trước đó, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã chính thức phê duyệt xuất khẩu Nvidia H200 sang Trung Quốc, kèm theo một loạt điều kiện nghiêm ngặt.

Theo quy định mới từ Bộ Thương mại Mỹ, các lô chip phải trải qua kiểm tra độc lập từ bên thứ ba để xác nhận khả năng kỹ thuật, đồng thời lượng xuất khẩu sang Trung Quốc không được vượt quá 50% tổng lượng bán cho thị trường nội địa Mỹ. Ngoài ra, chính phủ Mỹ còn áp dụng mức thuế 25% đối với các giao dịch này, một biện pháp được đánh giá là cách để Washington thu lợi trực tiếp từ doanh thu của Nvidia.

Quy định này nhằm đảm bảo nguồn cung đủ cho thị trường Mỹ, đồng thời yêu cầu khách hàng Trung Quốc chứng minh biện pháp bảo mật đầy đủ và cam kết không sử dụng chip cho mục đích quân sự.

Nhu cầu từ phía Trung Quốc đối với Nvidia H200 là cực kỳ lớn. Theo các nguồn tin từ cuối năm 2025, các doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc đã đặt hàng hơn 2 triệu chip H200, với giá khoảng 27.000 USD mỗi chiếc – con số vượt xa tồn kho 700.000 chip mà Nvidia đang nắm giữ.

Sự hấp dẫn của H200 nằm ở hiệu năng vượt trội: sản phẩm này mạnh gấp khoảng 6 lần so với H20 – phiên bản chip yếu hơn mà Mỹ từng cho phép xuất khẩu năm ngoái nhưng cuối cùng bị Bắc Kinh ngầm chặn từ tháng 8/2025. Kết quả là, như CEO Nvidia Jensen Huang từng tuyên bố, thị phần chip AI của hãng tại Trung Quốc đã giảm xuống mức gần như bằng không trong năm 2025.

Tuy nhiên, dù nhu cầu cao, Nvidia H200 vẫn là sản phẩm vượt trội so với các giải pháp nội địa Trung Quốc hiện nay. Chip Ascend 910C của Huawei – đối thủ chính từ Trung Quốc – dù đã đạt tiến bộ đáng kể, vẫn chỉ đạt khoảng 60% hiệu suất suy luận (inference) so với H100/H200 của Nvidia trong các điều kiện tương đương, theo phân tích từ Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Mỹ (CFR) và các báo cáo độc lập khác.

Về huấn luyện mô hình lớn, khoảng cách còn lớn hơn, với băng thông bộ nhớ và sức mạnh tính toán của Ascend 910C vẫn thua kém đáng kể. Các chuyên gia từ Rhodium Group và CFR nhận định rằng, việc hạn chế H200 có thể nhằm thúc đẩy các hãng nội địa như Huawei phát triển nhanh hơn, đồng thời tạo áp lực buộc các doanh nghiệp Trung Quốc chuyển hướng sang sản phẩm trong nước.

Về mặt kỹ thuật, Nvidia H200 là phiên bản nâng cấp của H100, dựa trên kiến trúc Hopper ra mắt năm 2022. Sản phẩm nổi bật với bộ nhớ HBM3e dung lượng lớn, mang lại tốc độ xử lý dữ liệu nhanh hơn và hiệu quả hơn đáng kể trong các tác vụ AI tạo sinh, mô hình ngôn ngữ lớn và siêu máy tính. So với thế hệ mới nhất Blackwell – đang được Mỹ sử dụng rộng rãi – H200 vẫn kém hơn: Blackwell nhanh khoảng 1,5 lần trong huấn luyện mô hình và gấp 5 lần trong suy luận, theo báo cáo từ Viện Nghiên cứu Tiến bộ và các benchmark độc lập.

Thế hệ tiếp theo Rubin, được Jensen Huang công bố tại CES 2026 đang ở giai đoạn sản xuất hàng loạt, hứa hẹn hiệu năng xử lý AI cao gấp 5 lần so với Blackwell trong một số ứng dụng chatbot và AI quy mô lớn. Chính vì vậy, Mỹ vẫn duy trì lệnh cấm hoàn toàn đối với Blackwell và Rubin sang Trung Quốc, lo ngại chúng có thể hỗ trợ năng lực quân sự và AI của Bắc Kinh.

Phân tích từ các chuyên gia quốc tế cho thấy động thái của Trung Quốc không chỉ đơn thuần là bảo hộ công nghệ nội địa. Bà Reva Goujon, chiến lược gia địa chính trị tại Rhodium Group, nhận định: “Trung Quốc đang thúc đẩy để xem họ có thể giành được những nhượng bộ lớn hơn nào nhằm tháo gỡ các biện pháp kiểm soát công nghệ do Mỹ dẫn dắt”. Ông Chris McGuire từ Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Mỹ bổ sung: “Trung Quốc tin rằng Mỹ đang rất muốn bán chip AI cho nước này. Vì vậy, họ cho rằng Trung Quốc có đủ đòn bẩy để buộc Mỹ phải nhượng bộ để đổi lấy việc phê duyệt giấy phép”.

Nhiều nhà quan sát liên hệ động thái này với chuyến thăm dự kiến của Tổng thống Trump tới Trung Quốc vào tháng 4/2026 để gặp Chủ tịch Tập Cận Bình, trong bối cảnh hai bên đang duy trì trạng thái đình chiến thương mại mong manh.

Tại Mỹ, quyết định phê duyệt xuất khẩu H200 cũng gây tranh cãi lớn. Nhiều nghị sĩ và cựu quan chức thuộc phe diều hâu với Trung Quốc chỉ trích đây là bước đi làm suy yếu lợi thế công nghệ của Washington. Một số ý kiến, như từ David Sacks – quan chức phụ trách AI tại Nhà Trắng – lập luận ngược lại rằng việc bán H200 sẽ khiến các đối thủ Trung Quốc nản lòng trong việc đầu tư toàn lực để đuổi kịp Nvidia, đồng thời mang lại lợi nhuận khổng lồ cho hãng chip Mỹ và nguồn thu thuế cho chính phủ.

Tổng cục Hải quan Trung Quốc, Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin, cùng Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia chưa đưa ra phản hồi chính thức về các thông tin này. Nvidia cũng từ chối bình luận. Đến thời điểm hiện tại, chưa rõ chỉ đạo của Bắc Kinh có áp dụng retroactive cho các đơn hàng đã ký kết hay chỉ dành cho đơn hàng mới.

Cuộc đối đầu quanh Nvidia H200 một lần nữa phản ánh thực trạng phức tạp của chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu. Trong khi Mỹ tìm cách duy trì ưu thế dẫn đầu về AI thông qua kiểm soát xuất khẩu, Trung Quốc lại đẩy mạnh tự chủ công nghệ để giảm phụ thuộc. Kết quả là, các doanh nghiệp toàn cầu – từ Nvidia đến các hãng cloud lớn – đều bị kẹt giữa lằn ranh địa chính trị. Với nhu cầu AI tiếp tục bùng nổ, bất kỳ thay đổi nào trong chính sách của hai bên đều có thể tạo ra tác động lan tỏa mạnh mẽ đến thị trường chip trị giá hàng trăm tỷ USD.

Trong dài hạn, cuộc chiến này không chỉ quyết định ai sẽ dẫn dắt kỷ nguyên AI mà còn định hình lại cấu trúc kinh tế số toàn cầu. Các nhà đầu tư và doanh nghiệp cần theo dõi sát sao các diễn biến tiếp theo, đặc biệt là kết quả từ các cuộc đàm phán cấp cao sắp tới. WikiFX sẽ tiếp tục cập nhật thông tin chi tiết về những biến động này.