Đức kêu gọi lấy lại hơn 164 tỷ Euro vàng từ Mỹ: Rủi ro địa chính trị dưới thời Trump đang tăng cao?

Trong một thế giới nơi niềm tin dễ vỡ hơn bao giờ hết, 1.236 tấn vàng của Đức nằm sâu trong lòng đất New York không còn là vấn đề kỹ thuật tài chính, mà đã trở thành biểu tượng cho cuộc khủng hoảng niềm tin xuyên Đại Tây Dương.

Giữa lúc quan hệ xuyên Đại Tây Dương ngày càng căng thẳng, các nhà kinh tế và chính trị gia Đức đang thúc đẩy việc hồi hương trữ lượng vàng khổng lồ lưu trữ tại Mỹ. Động thái này phản ánh lo ngại sâu sắc về tính bất định của chính sách Mỹ, đồng thời nhấn mạnh vai trò của vàng như tài sản trú ẩn an toàn trong bối cảnh bất ổn toàn cầu.

Theo bài báo đăng tải trên The Guardian ngày 24/01/2026, ngày càng có nhiều tiếng nói từ các nhà kinh tế, chuyên gia và một số chính trị gia kêu gọi Ngân hàng Trung ương Đức (Bundesbank) xem xét việc đưa toàn bộ hoặc phần lớn vàng lưu trữ tại Mỹ về nước.

Lý do chính xuất phát từ sự bất định trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương, đặc biệt dưới ảnh hưởng của chính quyền Donald Trump, vốn được đánh giá là khó lường và có thể gây rủi ro chiến lược đối với tài sản quốc gia.

Lịch sử hồi hương vàng và những con số biết nói

Cuộc thảo luận hiện tại không phải lần đầu tiên Đức đối mặt với vấn đề hồi hương vàng. Từ năm 2013, dưới sức ép từ dư luận và các đảng phái chính trị – ban đầu chủ yếu từ đảng cực hữu Alternative für Deutschland (AfD) – Bundesbank đã thực hiện kế hoạch đưa một phần lớn vàng về nước sớm hơn dự kiến.

Đến năm 2017, ngân hàng trung ương này đã hoàn tất việc chuyển 300 tấn từ New York và toàn bộ lượng vàng từ Paris về Frankfurt, đồng thời chấm dứt lưu trữ tại Banque de France. Kết quả là Frankfurt trở thành địa điểm lưu trữ lớn nhất, vượt qua New York. Đến cuối năm 2020, đúng một nửa trữ lượng vàng Đức đã nằm trên lãnh thổ quốc gia.

Đức hiện sở hữu trữ lượng vàng lớn thứ hai thế giới sau Mỹ. Giá trị thị trường của tổng dự trữ đã tăng vọt lên gần 450 tỷ Euro vào đầu năm 2026, chủ yếu do giá vàng tăng kỷ lục. Theo số liệu chính thức từ Bundesbank, hơn một nửa lượng vàng này đã được lưu trữ tại Frankfurt, trong khi khoảng 37% - tương đương 1.236 tấn, trị giá khoảng 164 tỷ Euro - vẫn nằm trong kho của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tại New York. Phần còn lại, khoảng 12%, được giữ tại Ngân hàng Anh (Bank of England) ở London.

Sự phân bổ này từng được coi là chiến lược hợp lý, nhằm đảm bảo khả năng tiếp cận nhanh chóng với các trung tâm tài chính quốc tế và đa dạng hóa rủi ro. Bundesbank nhấn mạnh rằng mọi lượng vàng đều được kiểm toán định kỳ, và đến nay chưa có dấu hiệu bất thường nào. Chủ tịch Bundesbank Joachim Nagel, trong phát biểu tại hội nghị IMF hồi tháng 10 năm ngoái, cũng trấn an rằng “không có lý do gì để lo ngại” về vàng lưu trữ tại Fed.

Làn sóng ủng hộ hồi hương

Năm 2026 đánh dấu sự trở lại mạnh mẽ của chủ đề này, nhưng lần này không còn giới hạn ở các nhóm cực hữu mà đã lan sang dòng chính kinh tế - chính trị. Emanuel Mönch, cựu trưởng bộ phận nghiên cứu của Bundesbank và hiện là một nhà kinh tế hàng đầu, đã thẳng thắn cảnh báo rằng việc tiếp tục lưu trữ lượng vàng lớn tại Mỹ đang trở nên “rủi ro”.

Ông lập luận: “Trong bối cảnh địa chính trị hiện nay, việc lưu trữ quá nhiều vàng tại Mỹ dường như không còn phù hợp. Vì lợi ích của sự độc lập chiến lược lớn hơn đối với Mỹ, Bundesbank nên cân nhắc hồi hương vàng”. Quan điểm này nhấn mạnh nhu cầu châu Âu giảm sự phụ thuộc chiến lược vào Washington, đặc biệt khi quan hệ song phương ngày càng phức tạp.

Tiếng nói mạnh mẽ khác đến từ Michael Jäger, chủ tịch Hiệp hội Người nộp thuế châu Âu và Hiệp hội Người nộp thuế Đức. Ông Jäger cho rằng Tổng thống Trump “khó lường và luôn tìm cách tạo doanh thu”, khiến vàng Đức “không còn an toàn trong kho của Fed”.

Trong bài phỏng vấn với Rheinische Post, ông nói: “Trump bất định và làm mọi cách để tạo nguồn thu. Đó là lý do vàng của chúng ta không còn an toàn tại kho Fed. Rủi ro ngày càng tăng rằng Bundesbank sẽ không thể tiếp cận vàng của mình. Do đó, cần hồi hương ngay lập tức”. Ông tiết lộ đã gửi thư chính thức tới Bundesbank và Bộ Tài chính Đức từ năm ngoái để thúc đẩy vấn đề này. Jäger thậm chí liên hệ rủi ro với các phát ngôn gây tranh cãi của Trump như một ví dụ về chính sách khó đoán.

Từ phía chính trị, Katharina Beck, phát ngôn viên tài chính của đảng Xanh tại Bundestag, cũng ủng hộ việc di chuyển vàng. Bà mô tả trữ lượng vàng là “trụ cột quan trọng của sự ổn định và niềm tin”, nhấn mạnh chúng “không được trở thành con tin trong các tranh chấp địa chính trị”. Một số thành viên khối Dân chủ Thiên Chúa giáo (CDU) của Thủ tướng Friedrich Merz cũng bắt đầu nghiêng về hướng này. Giáo sư kinh tế Ulrike Neyer từ Đại học Düsseldorf nhận định thẳng thắn: “Dưới chính quyền Trump, Mỹ không còn là đối tác đáng tin cậy lâu dài”.

Những quan điểm thận trọng và lời cảnh báo

Tuy nhiên, không phải tất cả ý kiến đều đồng thuận. Clemens Fuest, chủ tịch Viện Nghiên cứu Kinh tế Ifo – một trong những tổ chức kinh tế uy tín nhất Đức – cảnh báo rằng việc hồi hương có thể gây hậu quả không mong muốn. Ông nói với Rheinische Post: “Động thái này chỉ đổ dầu vào lửa trong tình hình hiện tại”.

Frauke Heiligenstadt, phát ngôn viên chính sách tài chính của đảng Dân chủ Xã hội (SPD) – đối tác liên minh nhỏ trong chính phủ – cũng kêu gọi bình tĩnh. Bà nhấn mạnh: “Trữ lượng vàng Đức đã được đa dạng hóa tốt. Vì một nửa nằm tại Frankfurt, khả năng hành động của chúng ta được đảm bảo. Việc giữ vàng tại New York là hợp lý bởi Đức, châu Âu và Mỹ có mối liên hệ chặt chẽ về chính sách tài chính”.

Phía chính quyền hiện tại tỏ ra thận trọng. Phát ngôn viên Stefan Kornelius của liên minh Thủ tướng Friedrich Merz khẳng định việc rút vàng “hiện không được xem xét”.

Một cuộc phỏng vấn chuyên sâu với giáo sư luật quốc tế Markus Kotzur trên Focus đã hé lộ những điểm yếu pháp lý đáng lo ngại. Về lý thuyết, vàng của Đức được bảo vệ bởi các nguyên tắc chủ quyền quốc gia và quyền miễn trừ tài sản nhà nước. Tuy nhiên, việc bảo vệ này phần lớn phụ thuộc vào các thỏa thuận hợp đồng giữa Bundesbank và Fed.

Giáo sư Kotzur cảnh báo rằng trong một kịch bản cực đoan, chính quyền Mỹ có thể tìm cách “kiến tạo lý do” để từ chối trả vàng, chẳng hạn như viện dẫn các tranh chấp về nghĩa vụ NATO hoặc nợ. Mặc dù đây không phải là kịch bản trong ngắn hạn, nhưng nó “có thể tưởng tượng được về mặt luật pháp quốc tế”.

Vấn đề then chốt nằm ở khả năng thực thi pháp luật. Nếu Mỹ từ chối giao trả vàng, con đường duy nhất của Đức là kiện tụng, có thể lên tới Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ). Tuy nhiên, ICJ chỉ có thẩm quyền nếu cả hai quốc gia chấp nhận, và ngay cả một phán quyết có lợi cũng trở nên vô nghĩa nếu một chính phủ từ chối thi hành. Giáo sư Kotzur nhận định thẳng thắn: “Không ai cử Bundeswehr (quân đội Đức) đến New York để lấy vàng cả”.

Bức tranh toàn cầu và xu hướng dịch chuyển

Xu hướng này không chỉ giới hạn ở Đức. Các báo cáo từ Reuters và Financial Times năm 2025 cho thấy Italy cũng đối mặt áp lực tương tự với trữ lượng vàng khoảng 300 tỷ USD, trong khi một số quốc gia như Serbia đã quyết định lưu trữ toàn bộ vàng trong nước để tránh rủi ro từ các trung tâm phương Tây.

Trên diễn đàn X (trước đây là Twitter), nhà phân tích tài chính VBLs Ghost, hồi tháng 4/2025 đã dự đoán rằng sau khi Mỹ hoàn tất hồi hương vàng của mình, Đức sẽ là quốc gia tiếp theo yêu cầu lấy lại toàn bộ từ Mỹ và Anh. Ông nhận định động thái này sẽ “bullish đối với giá vàng và bearish đối với LBMA” (London Bullion Market Association), đồng thời kèm theo hình ảnh tiêu đề giật tít từ tờ Bild: “Holt sofort unser Gold aus den USA zurück!” – nghĩa là “Lấy ngay vàng của chúng ta từ Mỹ về!”.

Cuộc tranh luận về vàng của Đức chỉ là phần nổi của một tảng băng chìm lớn hơn: sự phụ thuộc chiến lược nguy hiểm của châu Âu vào hệ thống tài chính do Mỹ dẫn dắt. Một bài phân tích từ Carnegie Endowment đã chỉ rõ đây là một trong những rủi ro bị đánh giá thấp nhất của châu Âu trong năm 2026.

Các chuyên gia cảnh báo rằng Tổng thống Trump đang đe dọa sự độc lập của Fed và làm xói mòn niềm tin vào đồng đô la, trong khi nợ công của Mỹ tiếp tục tăng vọt. Trong một thế giới mà các quy tắc tài chính cũ không còn được tôn trọng, châu Âu trở nên vô cùng dễ bị tổn thương trước sự cưỡng chế kinh tế.

“Nếu chúng ta yêu cầu (vàng) trả lại, chẳng hạn như giữa một cuộc khủng hoảng liên quan đến Greenland, chúng ta có hoàn toàn chắc chắn rằng mình sẽ nhận được nó không?” – đây là câu hỏi đầy ám ảnh được đặt ra trong phân tích của Carnegie. Lời kêu gọi của Ủy viên Nghị viện châu Âu Marie-Agnes Strack-Zimmermann về một lộ trình rõ ràng để hồi hương toàn bộ vàng phản ánh mối lo ngại ngày càng tăng này.

Hơn nữa, động thái này diễn ra song song với nỗ lực lớn hơn của Liên minh châu Âu nhằm xây dựng tự chủ chiến lược. Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen gần đây đã thông báo về một chiến lược an ninh mới của EU dự kiến vào năm 2026, nhằm ứng phó với những thay đổi địa chính trị. Việc kiểm soát các tài sản tài chính then chốt như vàng là một mảnh ghép quan trọng trong bức tranh đó.

Hệ lụy thị trường: Một “cuộc đại phẫu” tiềm tàng

Từ góc độ thị trường tài chính toàn cầu, vấn đề hồi hương vàng Đức có ý nghĩa lớn hơn nhiều so với một tranh luận nội bộ. Vàng từ lâu được xem là tài sản trú ẩn an toàn trong thời kỳ bất ổn địa chính trị và lạm phát. Sự dịch chuyển lớn có thể gây biến động giá vàng, ảnh hưởng đến các cặp tiền tệ chính trong forex như EUR/USD hay XAU/USD, đồng thời củng cố xu hướng các ngân hàng trung ương toàn cầu tăng mua vàng – như đã thấy trong những năm gần đây.

Việc Đức rút vàng khỏi Mỹ không đơn thuần là một nhiệm vụ hậu cần (vận chuyển 150 tỷ euro vàng là một “cơn ác mộng hậu cần”), mà còn là một hành động chính trị có sức công phá lớn. Giáo sư Kotzur mô tả nó sẽ gây ra một “cơn địa chấn chính trị”, khiến Mỹ cực kỳ khó chịu và có thể kích hoạt các phản ứng dây chuyền trên thị trường tài chính, ảnh hưởng đến giá vàng, niềm tin và dòng vốn toàn cầu.

Hành động này có nguy cơ làm trầm trọng thêm sự chia rẽ xuyên Đại Tây Dương, vốn đã căng thẳng vì các vấn đề từ Greenland đến thương mại. Tuy nhiên, mối lo ngại sâu xa nhất, như được chỉ ra trong cuộc phỏng vấn với Focus, thậm chí còn lớn hơn bản thân số vàng: đó là sự độc lập của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ.

Nếu cộng đồng quốc tế có ấn tượng rằng đồng đô la không còn được hỗ trợ bởi một ngân hàng trung ương độc lập, mà phụ thuộc vào ý thích nhất thời của một tổng thống, thì toàn bộ hệ thống tiền tệ thế giới sẽ chao đảo. Giáo sư Kotzur cảnh báo: “Đây là một ca phẫu thuật trên trái tim đang đập của nền kinh tế thế giới”.

Đối với nhà đầu tư cá nhân, đặc biệt những người mới tham gia thị trường forex và hàng hóa, diễn biến này nhắc nhở về tầm quan trọng của đa dạng hóa danh mục và theo dõi sát sao các yếu tố địa chính trị.

Kết luận

Dù chính phủ Đức hiện chưa có động thái chính thức, cuộc tranh luận đang diễn ra cho thấy châu Âu ngày càng chú trọng đến chủ quyền tài chính. Cuộc tranh luận về số phận của 1.236 tấn vàng Đức tại New York đã vượt xa khỏi phạm trù quản lý tài sản ngân hàng trung ương thông thường.

Nó trở thành một phép thử mang tính biểu tượng cho niềm tin vào hệ thống tài chính toàn cầu, cho độ tin cậy của liên minh xuyên Đại Tây Dương, và cho khát vọng tự chủ chiến lược của một châu Âu đang đứng trước ngã rẽ. Trong bối cảnh thế giới đa cực hóa nhanh chóng, vàng không chỉ là kim loại quý mà còn là biểu tượng của sự độc lập và ổn định.

Một khi niềm tin đã lung lay, việc khôi phục nó có thể còn khó khăn hơn nhiều so với việc vận chuyển những thỏi vàng nặng trịch xuyên đại dương.