Mỹ kiểm soát Venezuela: Hàng tỷ Đô la dầu mỏ và cơn sóng cổ phiếu năng lượng bùng nổ

Sự kiện Mỹ bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro không chỉ là một chiến dịch quân sự táo bạo, mà còn khởi đầu cho một cuộc tái thiết đầy tham vọng nhằm khai thác nguồn dầu mỏ lớn nhất hành tinh, mang lại lợi ích địa chính trị to lớn cho Washington.

Vào đầu tháng 1 năm 2026, thế giới chứng kiến một sự kiện chấn động khi Tổng thống Mỹ Donald Trump ra lệnh thực hiện Chiến dịch “Absolute Resolve”. Với sự tham gia của hơn 150 máy bay và các lực lượng tinh nhuệ, chiến dịch diễn ra suôn sẻ và không có thương vong phía Mỹ, kết thúc với việc bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro cùng phu nhân, Cilia Flores.

Ông Maduro sau đó bị đưa về New York, nơi ông không nhận tội vào ngày 5/1 với các cáo buộc về ma túy và khủng bố. Động thái này mở ra một giai đoạn mới, nơi Mỹ tuyên bố sẽ tạm thời “quản lý” quốc gia Nam Mỹ giàu tài nguyên này.

Tổng thống Trump nhấn mạnh Mỹ sẽ “quản lý” Venezuela cho đến khi một cuộc bầu cử tự do và an toàn được tổ chức. Ông mô tả đây là một trong những biểu hiện mạnh mẽ nhất của sức mạnh quân sự Mỹ trong lịch sử.

Để dẫn dắt quá trình cải tổ kinh tế và chính trị sâu rộng, ông đã chỉ định Ngoại trưởng Marco Rubio đứng đầu một nhóm đặc nhiệm, hoạt động dưới sự chỉ đạo trực tiếp của tổng thống. Nhóm này bao gồm các quan chức cấp cao về năng lượng, tài chính và quân sự, với sự tham gia của Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và Phó Tổng thống JD Vance.

Stephen Miller, cố vấn cấp cao Nhà Trắng, tuyên bố rằng chính quyền Caracas, dù công khai chỉ trích, đang hợp tác “đầy đủ, trọn vẹn và toàn diện”. Miller lạc quan rằng sự hợp tác này sẽ giúp người dân Venezuela trở nên thịnh vượng hơn bao giờ hết, đồng thời mang lại lợi ích to lớn về an ninh kinh tế và quân sự cho nước Mỹ.

Trọng tâm trung tâm của mọi kế hoạch là ngành công nghiệp dầu mỏ của Venezuela, nơi sở hữu trữ lượng dầu thô đã được chứng minh lớn nhất thế giới, chiếm khoảng 17-18% tổng trữ lượng toàn cầu. Tuy nhiên, sau nhiều thập kỷ quản lý yếu kém, tham nhũng và các lệnh trừng phạt quốc tế, cơ sở hạ tầng dầu mỏ của nước này đã xuống cấp nghiêm trọng, khiến sản lượng sụt giảm thảm hại.

Tổng thống Trump công bố kế hoạch thu hút các tập đoàn năng lượng lớn của Mỹ đầu tư hàng tỷ đô la để sửa chữa và hiện đại hóa các mỏ dầu, đường ống và nhà máy lọc dầu. Ông thậm chí gợi ý về khả năng chính phủ Mỹ có thể hỗ trợ tài chính cho các dự án này, nhằm mục tiêu “chữa lành đất nước” trước khi tiến hành bầu cử mới.

Phản ứng của thị trường tài chính diễn ra ngay lập tức và mạnh mẽ chưa từng thấy. Trong phiên giao dịch ngày 6/1/2026, một cơn sóng mua vào đã đẩy giá cổ phiếu của các công ty năng lượng và dịch vụ dầu khí Mỹ tăng vọt. Halliburton và SLB, công ty trước đây là Schlumberger, dẫn đầu với mức tăng hơn 11%. Valero tăng 9%, trong khi Baker Hughes và Chevron cùng tăng 5%. ConocoPhillips cũng ghi nhận mức tăng khoảng 3%.

Làn sóng lạc quan này còn lan tỏa khắp thị trường chứng khoán toàn cầu. Chỉ số Dow Jones tăng 1,5%, còn S&P 500 và Nasdaq cùng tăng 0,7%. Tại châu Âu, chỉ số DAX của Đức tăng 1,3%, trong khi tại châu Á, Shanghai Composite của Trung Quốc tăng mạnh 2,2%. Thậm chí, các công ty quốc phòng như Rheinmetall của Đức và BAE Systems của Anh cũng tăng giá lần lượt 9,3% và 5,5%, phản ánh kỳ vọng về sự ổn định và ảnh hưởng địa chính trị gia tăng của Mỹ.

Các thị trường hàng hóa cũng biến động mạnh. Giá dầu thô tăng nhẹ, với West Texas Intermediate tăng 1,7% và Brent tăng 1,6%. Tuy nhiên, các chuyên gia nhanh chóng đưa ra những phân tích thận trọng. Russ Mould, Giám đốc Đầu tư tại AJ Bell, nhận định rằng trong ngắn hạn, khó có thể xuất hiện một lượng dầu mới tràn ngập thị trường do tình trạng xuống cấp của cơ sở hạ tầng và sự do dự của các tập đoàn dầu khí lớn trong bối cảnh địa chính trị còn nhiều bất ổn.

Allen Good, Giám đốc Nghiên cứu Vốn chủ sở hữu tại Morningstar, nhấn mạnh rằng rủi ro pháp lý và chi phí đầu tư khổng lồ khiến triển vọng phát triển các mỏ dầu Venezuela của các công ty Mỹ vẫn còn rất xa vời. Các chuyên gia từ Third Bridge và Goldman Sachs ước tính, để khôi phục và phát huy đầy đủ tiềm năng dầu mỏ của Venezuela sẽ cần ít nhất một thập kỷ và hàng chục tỷ đô la đầu tư.

Song song đó, các tài sản trú ẩn truyền thống cũng tăng giá mạnh. Vàng tăng 2,9% lên khoảng 4.450 USD/ounce, bạc tăng 8% lên 76,75 USD/ounce, trong khi đồng, bạch kim và palladium đều tăng ít nhất 5%. Động thái này được xem như một chiến lược phòng thủ của nhà đầu tư trước những bất ổn địa chính trị mới nổi.

Sự kiện này đã thu hút sự chú ý và bình luận sâu sắc từ giới chuyên gia và các nhân vật nổi tiếng. Nhà đầu tư huyền thoại Michael Burry đánh giá cao động thái của Mỹ và gọi đây là hành động “thay đổi cuộc chơi”. Ông dự báo dòng dầu ổn định từ Venezuela sẽ giúp hạ giá xăng dầu lâu dài, giảm chi phí chuỗi cung ứng và mang lại sự chắc chắn hơn cho nền kinh tế Mỹ.

Quan trọng hơn, Burry nhấn mạnh đến lợi thế địa chính trị chiến lược: việc này sẽ làm giảm nguồn thu quan trọng của Nga, làm suy yếu vị thế của Trung Quốc, khi các khoản cho vay hàng tỷ đô trong khuôn khổ Sáng kiến Vành đai và Con đường giờ đây nằm trong tầm ảnh hưởng của Mỹ, và giảm bớt đòn bẩy thương mại của các nước láng giềng như Canada và Mexico.

Trong khi đó, phản ứng từ giới tinh hoa kinh doanh và chính trị khá đa chiều. Các tỷ phú công nghệ như Elon Musk và nhà đầu tư Bill Ackman bày tỏ sự ủng hộ, coi đây là một chiến thắng cho trật tự thế giới tự do và có thể tạo đà chấm dứt chiến tranh ở Ukraine.

Ngược lại, các chuyên gia địa chính trị kỳ cựu như Ian Bremmer, Chủ tịch Eurasia Group, và Richard Haass, cựu Chủ tịch Hội đồng Quan hệ Đối ngoại, bày tỏ lo ngại sâu sắc về việc thiếu một kế hoạch hậu chiến rõ ràng, có thể dẫn đến tình trạng hỗn loạn và khiến Mỹ phải gánh vác một gánh nặng quản trị lâu dài. Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren chỉ trích hành động này là vi hiến và cảnh báo nguy cơ kéo Mỹ vào một cuộc xung đột khu vực dai dẳng.

Trên trường quốc tế, Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc đã triệu tập một cuộc họp khẩn cấp. Nhiều quốc gia lên tiếng chỉ trích hành động của Mỹ là vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế và chủ quyền quốc gia. Phó Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc Rosemary DiCarlo, thay mặt Tổng Thư ký, bày tỏ quan ngại sâu sắc.

Tuy nhiên, Đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc Mike Waltz đã bảo vệ chiến dịch, khẳng định đây chỉ là một hoạt động thực thi pháp luật có mục tiêu nhằm vào một cá nhân bị truy nã, chứ không phải một cuộc chiến tranh hay sự chiếm đóng. Tổng thống Trump, trong một cuộc phỏng vấn, bác bỏ mọi suy đoán về việc Mỹ phối hợp trước với Phó Tổng thống kế nhiệm Delcy Rodríguez, và tự tin tuyên bố rằng cơ sở ủng hộ MAGA của ông hoàn toàn ủng hộ quyết định này.

Tổng hợp từ các nguồn tin uy tín như Bloomberg, Business Insider, Reuters và phân tích của nhiều chuyên gia độc lập, sự kiện này được đánh giá là có tác động cấu trúc lâu dài. Về ngắn hạn, thị trường tài chính và giá dầu sẽ tiếp tục biến động do những bất ổn về chính trị và những thách thức trong việc khôi phục sản xuất.

Nhưng về dài hạn, nếu kế hoạch tái thiết thành công, Venezuela có thể trở lại là một nhà sản xuất dầu mỏ lớn và ổn định, góp phần điều chỉnh cán cân năng lượng toàn cầu, giảm bớt sự phụ thuộc vào một số khu vực và củng cố vị thế địa chính trị của đồng USD.