Kinh tế Nhật Bản đối mặt tín hiệu trái chiều, Thủ tướng Takaichi bị chất vấn về chính sách BoJ

Ngày 10 tháng 3 năm 2026, nền kinh tế Nhật Bản ghi nhận những diễn biến trái ngược khi số liệu điều chỉnh GDP quý IV năm 2025 khả quan hơn nhưng đồng thời xuất hiện nhiều thách thức mới từ tiêu dùng nội địa và căng thẳng địa chính trị.

Theo số liệu điều chỉnh được công bố trong ngày, GDP của Nhật Bản trong quý IV năm 2025 đạt mức tăng 1,3% so với cùng kỳ, cao hơn đáng kể so với ước tính sơ bộ 0,2% trước đó. Động lực chính đến từ vốn đầu tư của doanh nghiệp tăng 1,3% so với quý trước, mức cao nhất kể từ cuối năm 2023. Tiêu dùng cá nhân, vốn chiếm hơn một nửa nền kinh tế, cũng được điều chỉnh tăng từ 0,1% lên 0,3% trong cùng kỳ.

Tuy nhiên, cùng ngày, Bộ Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản công bố chỉ số chi tiêu hộ gia đình tháng 1 năm 2026 giảm 1,0% so với cùng kỳ năm ngoái, trái với dự báo tăng trưởng của giới chuyên gia. Sự sụt giảm này diễn ra chủ yếu ở lĩnh vực giáo dục và nhà ở, báo hiệu sức mua của người dân đang yếu đi ngay đầu năm.

Về diễn biến chính sách, Thủ tướng Sanae Takaichi đang chịu sức ép từ Quốc hội liên quan đến quan điểm điều hành chính sách tiền tệ. Trong phiên chất vấn ngày 10/3, một nghị sĩ đối lập đã đề cập đến thông tin bà Takaichi từng bày tỏ sự dè dặt về việc tăng lãi suất trong cuộc gặp Thống đốc BoJ Kazuo Ueda hồi tháng trước.

Trả lời trước Quốc hội, Bộ trưởng Tài chính Satsuki Katayama khẳng định các quyết định chính sách tiền tệ thuộc thẩm quyền của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản và bà không có thông tin bổ sung ngoài tuyên bố của Thống đốc Ueda rằng Thủ tướng không đưa ra yêu cầu cụ thể. Bà Katayama cũng nhấn mạnh đây là vấn đề nhạy cảm khi phải cân bằng giữa quyền tự chủ của BoJ và sự tương thích với chính sách kinh tế của Chính phủ.

Trong bối cảnh xung đột Trung Đông leo thang, giá năng lượng tăng cao đang đe dọa đến nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu của Nhật Bản. Để ứng phó, Thủ tướng Takaichi đã tuyên bố sẽ xem xét các biện pháp can thiệp nhằm kiềm chế giá xăng dầu, giảm áp lực lên người tiêu dùng và doanh nghiệp.

Ông Takeshi Minami, chuyên gia kinh tế trưởng tại Viện nghiên cứu Norinchukin, nhận định tăng trưởng quý IV cho thấy nền kinh tế đang được dẫn dắt bởi nhu cầu nội địa. Tuy nhiên, ông cảnh báo nếu xung đột Iran khiến nguồn cung năng lượng bị gián đoạn sau tháng 4, giá cả tăng cao có thể ảnh hưởng đến tiêu dùng và khiến doanh nghiệp cắt giảm đầu tư.

BoJ hiện vẫn duy trì quan điểm sẽ tiếp tục nâng lãi suất nếu nền kinh tế tăng trưởng phù hợp với dự báo. Tuy nhiên, Thống đốc Ueda cũng cho rằng cần theo dõi sát tác động tiềm ẩn từ xung đột Trung Đông đến tăng trưởng toàn cầu.