95% nhà đầu tư rời bỏ thị trường chứng khoán sau biến động

Theo bà Nguyễn Ngọc Linh, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Chứng khoán DNSE, Việt Nam đang bước vào một kỷ nguyên tích lũy tài sản mới. Chia sẻ tại sự kiện “Đầu tư thông minh trong kỷ nguyên số: Nhận diện cơ hội đầu tư qua các quỹ” do Trung tâm Nghiên cứu khoa học và Đào tạo chứng khoán (SRTC) phối hợp với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước tổ chức, bà Linh đã đưa ra những đánh giá về thực trạng và hành vi của nhà đầu tư trên thị trường hiện nay.

Thị trường chứng khoán vẫn là “sân chơi” của số ít

Thị trường chứng khoán Việt Nam hiện ghi nhận hơn 13,7 triệu tài khoản. Tuy nhiên, sau khi loại trừ các tài khoản trùng lặp, bà Linh ước tính số lượng người dân Việt Nam thực sự tham gia đầu tư chỉ đạt khoảng 6% tổng dân số. Con số này được cho là khá thấp nếu so sánh với các thị trường khác như Thái Lan, Trung Quốc, Nhật Bản hay Mỹ.

Theo Tổng Giám đốc DNSE, điều này phản ánh một thực tế rằng phần lớn tài sản của các hộ gia đình vẫn chưa được đưa vào các kênh đầu tư tài chính. Cụ thể, tài sản tài chính mới chỉ chiếm khoảng 9% tổng tài sản của các hộ gia đình. Phần lớn tài sản còn lại đang nằm ở các dạng tài sản có tính thanh khoản thấp như bất động sản, tiền gửi tiết kiệm và vàng.

Bà Linh nhận xét rằng những tài sản này thường được cất giữ trong két sắt, dưới gầm giường hoặc trong ngân hàng. Bà cũng cho rằng đây vừa là một khoảng trống, vừa là dư địa rất lớn cho thị trường tài chính. Trong khoảng 10 năm tới, bà Linh kỳ vọng tỷ lệ người dân tham gia đầu tư có thể tăng từ 6% hiện nay lên 30% đến 40% với sự tham gia của các thành viên thị trường.

FOMO và vòng lặp cảm xúc chi phối nhà đầu tư

Theo bà Nguyễn Ngọc Linh, một trong những vấn đề cốt lõi của thị trường hiện nay nằm ở hành vi đầu tư. Trong suốt 30 năm phát triển của thị trường chứng khoán, một hiện tượng vẫn thường xuyên lặp lại là FOMO (nỗi sợ bỏ lỡ cơ hội) và vòng lặp cảm xúc.

Bà Linh mô tả tâm lý phổ biến của nhà đầu tư là “ai mua gì thì mình mua đấy”, “sản phẩm nào đang hot hay được kick sale trên thị trường thì tiền cũng lập tức đổ vào đó”. Cách tiếp cận hiện nay của các tổ chức cũng đang góp phần củng cố hành vi này. Theo bà Linh, các hoạt động truyền thông và tiếp thị thường nặng về việc “sale lợi suất”, từ lợi suất của danh mục, quỹ đầu tư đến từng cổ phiếu riêng lẻ.

Việc tập trung quá nhiều vào mức sinh lời khiến nhận thức của nhà đầu tư trở nên thiếu đa dạng. Họ có xu hướng nhìn vào sản phẩm nào đang có lợi suất cao và dòng tiền sẽ tìm đến sản phẩm đó. Bà Linh lưu ý rằng cách tiếp cận này khiến nhà đầu tư bỏ qua một câu hỏi quan trọng hơn: mình là ai và mục tiêu đầu tư của mình là gì?

Hệ quả: 95% nhà đầu tư rời bỏ thị trường sau biến động

Hậu quả của việc thiếu kiến thức tài chính cá nhân và kỷ luật đầu tư là khi thị trường biến động, niềm tin của nhà đầu tư dễ bị lung lay. Bà Linh dẫn lại một con số thường được nhắc tới trên thị trường rằng sau mỗi đợt biến động mạnh, có tới 95% nhà đầu tư rời bỏ thị trường.

Điều này được phản ánh qua số liệu về tổng tài sản quản lý (AUM). Theo bà Linh, mặc dù số lượng tài khoản chứng khoán và nhà đầu tư tham gia quỹ vẫn tăng hàng tháng, nhưng quy mô tài sản quản lý lại chưa tăng tương xứng với tốc độ tăng của số lượng tài khoản. Điều này cho thấy nhà đầu tư thường tham gia với số vốn nhỏ hoặc rút vốn ra khỏi thị trường sau các đợt biến động.

Trước thực trạng này, bà Nguyễn Ngọc Linh cho rằng cần thay đổi cách tiếp cận đối với thế hệ nhà đầu tư mới. Thay vì chỉ xem họ tham gia vào kênh đầu tư nào, các tổ chức cần nhìn nhận toàn bộ nhu cầu quản lý và tích lũy tài sản của nhà đầu tư như một thể thống nhất.

Bà Linh nhấn mạnh, trong bối cảnh nhà đầu tư ngày nay đã có khả năng tiếp cận lượng thông tin rất lớn, vai trò của các nền tảng tài chính không chỉ dừng lại ở việc cung cấp thêm thông tin. Nhiệm vụ quan trọng hơn là giúp nhà đầu tư chuyển hóa thông tin đã tiếp cận thành một kế hoạch tài chính cá nhân và những hành động đầu tư cụ thể, từ đó xây dựng một chiến lược đầu tư bền vững, ít bị ảnh hưởng bởi cảm xúc nhất thời của thị trường.