Putin định giá Greenland 1 tỷ USD, phơi bày vết nứt NATO giữa bàn cờ địa chính trị Bắc Cực

Tổng thống Nga Vladimir Putin đã chính thức bước vào cuộc tranh luận toàn cầu về tương lai của Greenland bằng một màn trình diễn ngoại giao đầy tính toán: vừa định giá hòn đảo chiến lược khoảng 1 tỷ USD, vừa chỉ trích gay gắt Đan Mạch, đồng thời tỏ ra thích thú trước những bất đồng đang làm rạn nứt khối NATO.

Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại Bắc Cực leo thang và làn sóng tranh cãi về đề xuất mua lại Greenland của Tổng thống Mỹ Donald Trump chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, động thái của ông Putin được xem như một nước đi chiến lược nhằm khai thác sự chia rẽ sâu sắc giữa các đồng minh phương Tây.

Phát biểu tại cuộc họp Hội đồng An ninh Quốc gia Nga ở Moscow ngày 21/1/2026, nhà lãnh đạo Nga đã khéo léo pha trộn giữa ngôn từ trung lập, những phép tính lịch sử tỉ mỉ và những lời cáo buộc sắc bén, qua đó vẽ nên một bức tranh phức tạp về cuộc cạnh tranh quyền lực tại cực Bắc của Trái Đất.

Phép tính 1 tỷ USD

Mở đầu phần bình luận của mình, ông Putin thể hiện thái độ bàng quan một cách có chủ ý: “Vấn đề Greenland hoàn toàn không liên quan đến chúng tôi. Tôi nghĩ rằng họ sẽ tự giải quyết với nhau”.

Tuy nhiên, ngay sau đó, ông đã dành một phần quan trọng để phân tích giá trị của hòn đảo dựa trên các tiền lệ lịch sử, điều mà giới quan sát cho rằng chẳng khác nào một sự công nhận ngầm về tính hợp lý trong tham vọng của Washington.

Trọng tâm của phần phân tích này là thương vụ Nga bán Alaska cho Hoa Kỳ vào năm 1867 với giá 7.2 triệu USD. Ông Putin chỉ ra rằng, sau khi điều chỉnh theo lạm phát qua nhiều thập kỷ, số tiền đó tương đương khoảng 158 triệu USD ở thời điểm hiện tại. So sánh diện tích giữa Alaska (khoảng 1.717 triệu km²) và Greenland (khoảng 2.166 triệu km²), ông ước tính sơ bộ giá trị của Greenland có thể dao động từ 200 đến 250 triệu USD.

Nhưng nhà lãnh đạo Nga không dừng lại ở đó. Ông đưa ra một phép tính thứ hai, “tính đến giá trị tương đối của vàng tại thời điểm đó” - vì thương vụ Alaska được thanh toán bằng vàng. Theo cách tính này, giá trị thực của Greenland “có lẽ có thể lên tới khoảng 1 tỷ USD”.

Ông kết thúc bằng một câu nói đầy hàm ý: “Chà, tôi nghĩ Hoa Kỳ hoàn toàn có khả năng chi trả số tiền ấy”.

Để củng cố lập luận về tính khả thi của các thương vụ chuyển nhượng lãnh thổ, ông Putin còn nhắc đến một sự kiện lịch sử khác ít được nhắc tới: việc Đan Mạch bán quần đảo Virgin, khi đó gọi là Danish West Indies, cho Mỹ vào năm 1917 với giá 25 triệu USD bằng vàng.

Điều quan trọng là, như một phần của hiệp ước đó, Washington đã tuyên bố sẽ không phản đối việc chính phủ Đan Mạch mở rộng “lợi ích chính trị và kinh tế đến toàn bộ Greenland”, qua đó chính thức công nhận chủ quyền của Đan Mạch.

Chi tiết này không chỉ là một ghi chú lịch sử, mà còn là một lời nhắc nhở sắc sảo về mối liên hệ pháp lý và chính trị phức tạp giữa Đan Mạch, Greenland và Hoa Kỳ.

Đòn tấn công ngoại giao nhằm vào Copenhagen

Vượt ra ngoài những con số, bài phát biểu của ông Putin chứa đựng một cuộc tấn công ngoại giao trực diện vào Đan Mạch. Ông khẳng định một cách không khoan nhượng rằng Copenhagen từ lâu đã đối xử với Greenland “như một thuộc địa” và hành xử “khá khắc nghiệt, nếu không muốn nói là tàn nhẫn”. Lời nhận xét này được đưa ra hoàn toàn không phải ngẫu nhiên.

Về mặt lịch sử, Greenland, nơi sinh sống của khoảng 57.000 cư dân chủ yếu là người Inuit, chính thức trở thành thuộc địa của Đan Mạch từ thế kỷ 18. Mãi đến năm 1953, hòn đảo mới chuyển đổi thành một phần lãnh thổ chính thức của Đan Mạch theo hiến pháp nước này, dù người dân Greenland không được tham vấn.

Quyền tự trị mở rộng chỉ thực sự có từ năm 2009, cho phép Greenland có thể tuyên bố độc lập thông qua một quy trình tự quyết đòi hỏi trưng cầu dân ý và được Quốc hội Đan Mạch phê chuẩn. Tuy vậy, các vấn đề then chốt như đối ngoại và quốc phòng vẫn nằm trong tay Copenhagen, và hòn đảo này vẫn phụ thuộc nặng nề vào trợ cấp tài chính từ Đan Mạch.

Về mặt chính trị hiện đại, động thái này được đặt trong bối cảnh Đan Mạch đang là một trong những quốc gia châu Âu tích cực nhất trong việc hỗ trợ Ukraine chống lại Nga - từ việc chuyển giao máy bay chiến đấu F-16 đến tổ chức các chương trình huấn luyện phi công. Moscow từ lâu đã tỏ ra khó chịu với vai trò “quá lớn so với tầm vóc” của quốc gia Bắc Âu nhỏ bé này.

Bằng cách phơi bày lịch sử thuộc địa, Putin không chỉ làm giảm tính chính danh về mặt đạo đức của Đan Mạch trong vụ tranh cãi hiện tại, mà còn gián tiếp trả đũa Copenhagen vì lập trường chống Nga của họ.

Bàn cờ Bắc Cực và sự hả hê của Moscow trước chia rẽ NATO

Tầm quan trọng chiến lược của Greenland là không thể bàn cãi. Hòn đảo khổng lồ này nằm ở vị trí then chốt giữa Bắc Mỹ và châu Âu, án ngữ các tuyến đường hàng hải và tên lửa tiềm năng qua Bắc Cực.

Nơi đây giàu tài nguyên khoáng sản hiếm, dầu mỏ và khí đốt, những thứ ngày càng trở nên dễ tiếp cận hơn do biến đổi khí hậu. Hoa Kỳ đã duy trì Căn cứ Không quân Thule tại đây từ thời Chiến tranh Lạnh, một phần quan trọng trong hệ thống cảnh báo sớm tên lửa của Mỹ. Ông Trump nhiều lần biện minh cho ý định mua lại Greenland bằng lý do an ninh quốc gia, cho rằng cần ngăn chặn Nga và Trung Quốc mở rộng ảnh hưởng ở khu vực này.

Tuy nhiên, thay vì tỏ ra lo ngại trực tiếp, Moscow lại thể hiện thái độ khá thư thái. Các hãng tin như Reuters nhận định rằng Nga “đang theo dõi với sự hả hê” khi động thái của ông Trump làm sâu sắc thêm rạn nứt giữa Washington và các đồng minh châu Âu.

Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov thậm chí còn tuyên bố rằng Greenland “không phải là một phần tự nhiên” của Đan Mạch, một tuyên bố ngầm ủng hộ lập trường của Mỹ mà cẩn thận không chỉ trích trực tiếp ông Trump - nhân vật đang cố gắng đóng vai trò trung gian hòa giải trong chiến sự Ukraine.

Sự chia rẽ trong NATO đã trở nên rõ ràng. Trong khi Đan Mạch và chính quyền tự trị Greenland phản ứng dữ dội, khẳng định hòn đảo “không phải để bán” và mọi quyết định phải tôn trọng quyền tự quyết của người dân, thì Tổng thư ký NATO Mark Rutte đã phải lên tiếng bày tỏ lo ngại sâu sắc.

Đáng chú ý, tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos cũng trong ngày 21/1/2026, ông Trump tuyên bố đã đạt được “một khung thỏa thuận về tương lai” với NATO liên quan đến Greenland và toàn bộ khu vực Bắc Cực, đồng thời rút lại các đe dọa áp đặt thuế quan trước đó.

Tuy nhiên, chi tiết của thỏa thuận này vẫn còn mơ hồ, và phía Đan Mạch tiếp tục khẳng định không có bất kỳ cuộc đàm phán trực tiếp nào với Mỹ về việc chuyển nhượng chủ quyền.

Kết luận

Tổng thể, bài phát biểu của Tổng thống Putin ngày 21/1/2026 là một minh chứng cho nghệ thuật ngoại giao phức tạp của Moscow. Bằng cách giữ thái độ trung lập bề ngoài nhưng lại nhiệt tình đưa ra các phép tính kinh tế và phê phán lịch sử, ông đã thành công trong việc:

1. Làm nổi bật sự mâu thuẫn và chia rẽ nội bộ giữa các đồng minh phương Tây, đặc biệt là giữa Mỹ và Đan Mạch.

2. Gián tiếp ủng hộ một sự thay đổi hiện trạng ở Bắc Cực mà không cần trực tiếp tham gia, qua đó có thể tạo ra môi trường bất ổn thuận lợi hơn cho các hoạt động của Nga trong khu vực.

3. Trả đũa ngoại giao đối với Đan Mạch vì sự ủng hộ của nước này dành cho Ukraine.

4. Giảm bớt áp lực quốc tế lên Nga ở Bắc Cực bằng cách chuyển hướng sự chú ý sang mâu thuẫn Mỹ - Đan Mạch và biến Greenland thành tâm điểm truyền thông toàn cầu.

Động thái này một lần nữa khẳng định rằng Bắc Cực đã trở thành một trong những bàn cờ địa chính trị then chốt của thế kỷ 21. Trong khi các cường quốc tranh giành ảnh hưởng, tài nguyên và lợi thế chiến lược, số phận của những vùng đất như Greenland và nguyện vọng của cư dân bản địa có nguy cơ bị lấn át bởi những tính toán quyền lực lớn hơn.

Sự kiện này không chỉ dừng lại ở một đề xuất mua bán lãnh thổ bất thường, mà đã trở thành một case study điển hình về cách các căng thẳng lịch sử, lợi ích chiến lược cạnh tranh và sự gắn kết liên minh bị thử thách trong một thế giới đa cực đầy biến động.