CPI Mỹ tháng 2 ổn định bất ngờ trước cơn sốc giá dầu từ xung đột Iran

Đúng như dự báo của giới phân tích, báo cáo CPI tháng 2/2026 do Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) công bố ngày 11/3 cho thấy chỉ số này không có nhiều biến động so với tháng trước. Cụ thể, CPI tổng thể tăng 0,3% so với tháng 1, đưa mức lạm phát so với cùng kỳ năm ngoái lên 2,4%. Trong khi đó, CPI lõi tăng 0,2% so với tháng trước và cũng đạt 2,5% so với cùng kỳ năm ngoái. Cả hai chỉ số này đều không thay đổi so với tháng 1, cho thấy áp lực giá cả đang có dấu hiệu chững lại, nhưng vẫn duy trì trên mục tiêu 2% mà Fed đề ra.

Tuy nhiên, nếu nhìn sâu vào cơ cấu các thành phần, bức tranh lạm phát trở nên phức tạp hơn nhiều. Nguyên nhân chính của mức tăng 0,3% trong tháng 2 đến từ chi phí nhà ở, khi chỉ số này tăng 0,2% và là nhân tố lớn nhất đóng góp vào mức tăng chung. Bên cạnh đó, giá năng lượng tăng 0,6% so với tháng trước, trong đó giá xăng dầu tăng 0,8%.

Điều đáng chú ý là mức tăng này xảy ra ngay cả trước khi cuộc xung đột tại Iran bùng nổ, báo hiệu một áp lực từ phía cung đã hiện hữu. Giá thực phẩm cũng tăng tốc, với chỉ số thực phẩm tại nhà tăng 0,4%, trong đó giá trái cây và rau quả tăng 1,4% và giá đồ uống không cồn tăng 0,8%.

Một điểm sáng hiếm hoi trong báo cáo lần này là giá xe ô tô đã qua sử dụng tiếp tục giảm 0,4%, cùng với đó là chỉ số truyền thông giảm 0,5% và bảo hiểm xe cơ giới giảm 0,3%. Điều này cho thấy lạm phát hàng hóa lõi vẫn đang trong tầm kiểm soát, chỉ tăng 0,1% trong tháng 2. Dù vậy, sự giảm nhẹ ở một vài hạng mục khó có thể xoa dịu lo ngại về xu hướng tăng giá ở hầu hết các lĩnh vực dịch vụ thiết yếu khác.

Nếu báo cáo CPI tháng 2 phản ánh quá khứ, thì cuộc xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran đang vẽ ra một tương lai đầy bất định. Các chuyên gia nhận định rằng, dữ liệu CPI lần này được thu thập trước khi cuộc xung đột nổ ra vào cuối tháng 2, vì vậy tác động thực sự của nó lên giá cả sẽ chỉ thể hiện rõ trong các báo cáo của tháng 3 và tháng 4.

Ngay sau khi cuộc tấn công diễn ra, giá dầu thô đã có lúc chạm mức gần 120 USD/thùng, mức cao nhất kể từ năm 2022, trước khi hạ nhiệt. Sự gián đoạn tại eo biển Hormuz đã thổi bùng lo ngại về một cú sốc nguồn cung nghiêm trọng. Diane Swonk, chuyên gia kinh tế trưởng tại KPMG, đã sử dụng hình ảnh “hiệu ứng cánh bướm” để mô tả những tác động dây chuyền mà cuộc chiến này có thể gây ra.

Kịch bản lạc quan nhất, theo bà Swonk, là xung đột kết thúc trong vòng vài tuần, nhưng ngay cả khi đó, một mức “bù rủi ro” vẫn sẽ đè nặng lên giá dầu do những thiệt hại về cơ sở hạ tầng và thời gian để khôi phục sản xuất bị đình trệ. Trong kịch bản xấu hơn, khi chiến sự kéo dài từ 3 đến 6 tháng và gây tổn hại đáng kể cho các cơ sở khai thác, giá dầu có thể vượt ngưỡng 130 USD/thùng và duy trì ở mức cao trong gần một năm. Khi đó, bà Swonk dự báo lạm phát lõi có thể lên tới 4,1% vào cuối năm nay, một con số đáng báo động.

Ngay cả ở kịch bản cơ sở, tác động cũng rất rõ ràng. Laura Rosner-Warburton, chuyên gia kinh tế cao cấp tại MacroPolicy Perspectives, ước tính lạm phát tháng 3 có thể tăng vọt 0,9% so với tháng trước, mức tăng mạnh nhất trong gần 4 năm, kéo theo lạm phát hàng năm có thể dễ dàng vượt qua 3%.

Gita Gopinath, cựu Phó Tổng giám đốc điều hành IMF, cũng cảnh báo rằng giá dầu trung bình cả năm 2026 có thể cao hơn 15% so với dự báo trước xung đột, điều này đủ để làm bốc hơi 0,1-0,2 điểm phần trăm tăng trưởng GDP toàn cầu và thêm 0,5 điểm phần trăm vào tỷ lệ lạm phát thế giới.

Bối cảnh hiện tại đang đặt Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vào một tình thế vô cùng khó khăn. Trong biên bản cuộc họp tháng 1, các quan chức Fed đã bày tỏ sự thận trọng, lo ngại về việc nới lỏng chính sách quá sớm có thể khiến lạm phát “neo” ở mức trên 2%. Quan điểm này càng được củng cố sau báo cáo CPI tháng 2. Tuy nhiên, bức tranh toàn cảnh đang phức tạp hơn nhiều khi thị trường lao động Mỹ bắt đầu có dấu hiệu suy yếu rõ rệt.

Báo cáo việc làm tháng 2 được công bố hồi cuối tuần trước cho thấy một sự sụt giảm đáng lo ngại: 92.000 việc làm đã bị cắt giảm, đưa tỷ lệ thất nghiệp lên 4,4%. Đây là một tín hiệu trái chiều so với tăng trưởng việc làm mạnh mẽ của tháng 1. Như vậy, Fed đang phải đối mặt với nguy cơ tăng trưởng đình trệ, thất nghiệp gia tăng nhưng lạm phát vẫn nóng hổi.

Thông thường, Fed sẽ cắt giảm lãi suất để hỗ trợ thị trường lao động. Nhưng với lạm phát đang có nguy cơ bùng phát trở lại do giá dầu, việc cắt giảm lãi suất có thể là một “sai lầm chính sách” nghiêm trọng, đốt cháy trở lại nền kinh tế.

Austan Goolsbee, Chủ tịch Fed Chicago, thừa nhận rằng những bất ổn gia tăng đang khiến thời điểm thích hợp để hành động “cứ bị đẩy lùi về phía sau”. Gregory Daco, chuyên gia kinh tế trưởng tại EY-Parthenon, nhận định rằng sau “vết bỏng” từ tuyên bố lạm phát tạm thời giai đoạn hậu COVID-19, Fed sẽ rất do dự và khó có thể chấp nhận rủi ro hạ lãi suất quá sớm một lần nữa.

Thị trường hiện đang định giá gần như chắc chắn Fed sẽ giữ nguyên lãi suất tại cuộc họp ngày 18/3 tới và khả năng cắt giảm đầu tiên có thể bị lùi lại đến tháng 6 hoặc tháng 7. Công cụ FedWatch của CME Group cho thấy xác suất Fed duy trì lãi suất cho đến tháng 7 là trên 50%. Kịch bản “lãi suất cao trong thời gian dài hơn” không còn là một cảnh báo, mà đã trở thành thực tế của nền kinh tế Mỹ năm 2026.

Bất chấp những lo ngại về tương lai, thị trường chứng khoán Mỹ lại có phản ứng tương đối nhẹ nhàng ngay sau khi báo cáo CPI được công bố, do các con số chủ yếu khớp với dự báo. Tuy nhiên, tâm lý nhà đầu tư nhanh chóng chuyển hướng tập trung sang cuộc khủng hoảng năng lượng đang diễn ra. Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm biến động mạnh, phản ánh sự tìm kiếm kênh trú ẩn an toàn trong bối cảnh bất ổn.

Trên thị trường ngoại hối, đồng đô la Mỹ tiếp tục thể hiện sức mạnh. Cặp USD/JPY đã ghi nhận mức tăng hơn 0,7% trong hai phiên gần đây, vượt lên trên mức 153, sau khi dữ liệu CPI được công bố.

Sự chênh lệch lãi suất giữa Mỹ và Nhật Bản vẫn là yếu tố hỗ trợ chính cho đồng bạc xanh. Trong khi Fed duy trì quan điểm thắt chặt, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) lại tỏ ra hết sức thận trọng khi lạm phát trong nước có dấu hiệu hạ nhiệt. Chính phủ Nhật Bản dường như chưa hoàn toàn ủng hộ việc tăng lãi suất thêm nữa, khiến cho đồng Yen mất đi sức hấp dẫn.

Cuộc xung đột tại Iran cũng là một phép thử đối với không gian tài khóa vốn đã bị bào mòn của các nền kinh tế lớn. Gita Gopinath cảnh báo rằng thế giới “không còn năng lực” để ứng phó với một cuộc khủng hoảng lớn do nợ toàn cầu đã lên mức kỷ lục 348 nghìn tỷ USD. Lợi suất trái phiếu chính phủ gia tăng ở một số nước G7 cho thấy các nhà đầu tư đang ngày càng thận trọng. Trong bối cảnh đó, bất kỳ cú sốc kinh tế nào cũng có thể gây ra những hậu quả khó lường.

Báo cáo CPI tháng 2/2026 đã vẽ nên một bức tranh lạm phát có phần “tĩnh lặng” nhưng ẩn chứa nhiều nguy cơ. Sự ổn định của các con số tổng thể không thể che giấu được những áp lực đang âm ỉ từ giá nhà ở, thực phẩm và đặc biệt là năng lượng. Và trên hết, cơn địa chấn địa chính trị mang tên “xung đột Iran” đang làm thay đổi căn bản các dự báo kinh tế.

Fed đang đứng trước một bài toán vô cùng hóc búa khi sứ mệnh kép ổn định giá cả và việc làm đang mâu thuẫn gay gắt. Với không gian chính sách hạn hẹp và rủi ro lạm phát đang trở lại, kịch bản hạ cánh mềm có thể đang dần xa vời, nhường chỗ cho những lo ngại về một thời kỳ đình lạm đầy thách thức.