Cú sốc 7 nghìn tỷ USD của Bạc và cuộc tranh luận về "thị trường bị thao túng"

36 giờ hỗn loạn và con số 7 nghìn tỷ USD bốc hơi đã tạo nên một cú sốc lịch sử đối với thị trường kim loại quý toàn cầu vào cuối tháng 1 năm 2026.

Trong một diễn biến được nhiều nhà quan sát mô tả là “cuộc thảm sát”, giá bạc trên sàn COMEX đã lao dốc từ trên 120 USD/ounce xuống dưới 80 USD/ounce, với mức giảm trong ngày lên tới 35%. Đồng thời, giá vàng cũng sụt giảm hơn 10%. Theo ước tính từ các nguồn như Morningstar và Wall Street Journal, tổng giá trị danh nghĩa bị xóa sổ trong sự kiện này lên tới khoảng 7 nghìn tỷ USD, với 2 nghìn tỷ từ bạc và 5 nghìn tỷ từ vàng.

Điều đáng nói là mức độ biến động của sự kiện này vượt xa mọi quy chuẩn thống kê thông thường, với bạc được ghi nhận biến động 10-sigma và vàng là 8.1-sigma - những sự kiện mà xác suất toán học gần như bằng không trong suốt vòng đời của vũ trụ.

Sự kiện này diễn ra ngay sau thông tin về việc Tổng thống Mỹ Donald Trump sắp đề cử Kevin Warsh - một ứng viên có tư tưởng “diều hâu” về tiền tệ, vào vị trí Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed). Thông tin này làm dấy lên lo ngại về chính sách tiền tệ thắt chặt trong tương lai, đẩy đồng USD tăng giá và tạo áp lực bán ban đầu lên các tài sản định giá bằng đồng bạc xanh.

Tuy nhiên, quy mô và tốc độ của đợt sụt giảm đã nhanh chóng vượt ra ngoài kịch bản điều chỉnh thông thường, mở ra một cuộc tranh luận gay gắt về bản chất thực sự của thị trường.

Góc nhìn chính thống: Sự đổ vỡ của đòn bẩy và cú sốc từ chính sách

Từ góc nhìn của các nhà phân tích thị trường và phương tiện truyền thông tài chính chính thống, sự kiện được lý giải bởi một chuỗi các yếu tố cơ bản và kỹ thuật có thể dự đoán được. Nguyên nhân khởi phát là tin tức chính trị, nhưng yếu tố then chốt làm khuếch đại cú sụt giảm chính là đòn bẩy tài chính.

Ngay trước đó, vào ngày 28/1, CME Group đã tăng yêu cầu ký quỹ (margin) lên 11% giá trị danh nghĩa cho các hợp đồng bạc. Động thái này, trong bối cảnh giá bạc vừa trải qua đợt tăng phi mã hơn 60% chỉ trong tháng 1, đã tạo ra một “cái bẫy thanh lý”.

Các nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy cao, đặc biệt những người mua vào ở vùng giá 100-120 USD/ounce, đột nhiên phải đối mặt với các lệnh gọi ký quỹ khẩn cấp mà họ không thể đáp ứng. Hệ quả là một lượng lớn vị thế mua bị ép bán để thu hồi vốn, tạo ra hiệu ứng domino đẩy giá xuống càng sâu hơn.

Matt Maley, chiến lược gia tại Miller Tabak, giải thích: “Hầu hết động thái này có lẽ là do 'bán ép'. Đây vốn là tài sản nóng nhất đối với các nhà giao dịch trong ngày và các nhà giao dịch ngắn hạn khác gần đây. Vì vậy, đã có một đòn bẩy được xây dựng trong bạc. Với mức sụt giảm khổng lồ hôm nay, các lệnh gọi ký quỹ đã được đưa ra”.

Bên cạnh đó, bản chất của bạc với tư cách một tài sản đầu cơ biến động cao cũng được nhắc đến. Khác với vàng - thường đóng vai trò “neo đậu” trong danh mục, bạc luôn được coi là phiên bản biến động cao của kim loại quý.

Trong năm 2025, bạc đã tăng 135%, gấp đôi mức tăng của vàng. Sự tham gia mạnh mẽ của các nhà đầu tư nhỏ lẻ với tâm lý sợ bỏ lỡ (FOMO), được phản ánh qua khối lượng giao dịch ETF bạc tăng 1.000% trên một số nền tảng, đã khiến thị trường trở nên mong manh hơn bao giờ hết.

Góc nhìn “thị trường bị thao túng”: Cuộc tấn công được dàn dựng?

Trái ngược với cách lý giải trên, một luồng quan điểm mạnh mẽ trong cộng đồng đầu tư kim loại quý và trên các diễn đàn tài chính thay thế lại đưa ra một kịch bản kịch tính hơn nhiều. Họ không coi đây là một “sự điều chỉnh” mà là một “cuộc tấn công có chủ đích” nhằm vào thị trường, hay thậm chí là một “cuộc thảm sát được tính toán”.

Theo quan điểm này, việc CME tăng ký quỹ không phải là một biện pháp quản trị rủi ro thông thường, mà là một công cụ cố ý tạo ra để “bẫy” nhà đầu tư và gây ra thanh lý cưỡng bức hàng loạt. Điều này dẫn đến việc “giết chết” các vị thế mua trên giấy tờ (paper longs), không phải vì giá trị vật chất của bạc thay đổi, mà đơn giản vì đòn bẩy đã bị phá vỡ.

Họ chỉ ra rằng sự kiện biến động 10-sigma và 8.1-sigma xảy ra đồng thời là điều gần như không thể nếu chỉ do các yếu tố thị trường ngẫu nhiên, và đó chính là bằng chứng cho thấy một bàn tay đang điều khiển.

Luồng quan điểm này cũng nhấn mạnh đến sự phân kỳ giữa thị trường “giấy” và thị trường “vật chất”. Trong khi giá bạc giấy trên COMEX sụp đổ về dưới 80 USD/ounce, thì giá bạc vật chất tại các thị trường tiêu thụ lớn như Trung Quốc và Ấn Độ lại được giữ ở mức cao ngất.

Cụ thể, trên nền tảng thương mại điện tử JD.com của Trung Quốc, giá bạc thỏi tương đương 163 USD/ounce, còn vàng thỏi tương đương 5.720 USD/ounce. Các đại lý toàn cầu như APMEX và JM Bullion báo cáo tình trạng website bị sập do lượng mua vào ồ ạt từ nhà đầu tư cá nhân, tạo thành một “cơn sốt mua sắm” chứ không phải sự đầu hàng bán tháo.

Một manh mối quan trọng khác được đưa ra là hoạt động của các ngân hàng thương mại lớn, đặc biệt là JPMorgan. Dữ liệu giao dịch cho thấy ngân hàng này đã phát hành hàng trăm hợp đồng kỳ hạn tháng 2 ở vùng giá 78 USD, đồng thời đóng một lượng lớn vị thế bán khống (short).

Nhiều nhà phân tích diễn giải đây là dấu hiệu cho thấy các “ngân hàng trấn áp” (bullion banks) đang lặng lẽ thoát khỏi các vị thế bán khống đã tồn tại nhiều thập kỷ, tận dụng cơn bão thanh lý cưỡng bức để mua vào mà không đẩy giá lên. Nếu điều này là đúng, thì “nắp đậy” giá bạc kéo dài cả thập kỷ có thể đã vĩnh viễn bị phá vỡ.

Sự ra đời của “Mười Điều răn về Bạc” và triết lý “đi ngược dòng”

Chính trong bối cảnh hỗn loạn và tranh cãi đó, một tài liệu mang tính tuyên ngôn đã lan truyền mạnh mẽ trong cộng đồng, được gọi là “Mười Điều răn về Bạc”. Bộ quy tắc này tổng kết triết lý đầu tư chống lại hệ thống và kêu gọi sự kiên định.

Điều răn thứ nhất kêu gọi nhà đầu tư “nắm lấy mặt khác của giao dịch” khi hệ thống tiền pháp định liên tục in tiền làm mất giá đồng tiền. Điều thứ hai cảnh báo không tin tưởng vào đồng tiền đang chết dần. Điều thứ ba chỉ rõ COMEX chỉ là “sòng bạc giấy tờ” và bạc thực mới là thứ đáng nắm giữ.

Các điều răn tiếp theo khuyên nhà đầu tư nên đi trước một bước khi các ngân hàng lớn bắt đầu thoát vị thế bán khống, đồng thời tôn trọng đợt bứt phá giá trong 45 năm vừa xảy ra - một xu hướng dài hạn không thể kết thúc chỉ sau hai tháng.

Một điều răn đặt ra câu hỏi quan trọng về tính minh bạch của thị trường: “Khi bạc giảm 35% trong một ngày, các cơ chế ngắt mạch (circuit breaker) lại im lặng một cách bí ẩn, những quy tắc ngăn chặn sự hưng phấn nhưng không bao giờ chặn được sự hoảng loạn - đó không phải là tai nạn”.

Ba điều răn cuối cùng nhấn mạnh tinh thần cốt lõi của việc đầu tư trong khủng hoảng: mua vào chính thứ mà thị trường đang sợ hãi; ủng hộ các nhà sản xuất thực sự (như các công ty khai thác); và trở nên tham lam một cách tàn nhẫn khi người khác hoảng sợ.

Cụ thể, ba công ty khai thác được đề xuất là Aya Gold & Silver, Andean Precious Metals và Kuya Silver - những doanh nghiệp được cho là đang bị định giá thấp một cách vô lý so với dòng tiền của họ, ngay cả ở mức giá bạc 80 USD.

Bức tranh dài hạn: Lịch sử lặp lại hay một khởi đầu mới?

Bất chấp sự tàn phá trong ngắn hạn, nhiều nhà phân tích dài hạn nhìn nhận sự kiện này qua lăng kính lịch sử. Chuyên gia kỳ cựu Rick Rule đã nhắc lại bài học từ thập niên 1970: vàng từng giảm 30% ba lần riêng biệt trên hành trình tăng giá gấp tám lần. “Những ai bán ra ở mức 100 USD đã không bao giờ thấy được mức 850 USD”, ông nhấn mạnh.

Điều đáng chú ý là sau cú sốc, giá bạc tính đến thời điểm đó vẫn tăng hơn 20% trong tháng và gần gấp ba lần so với chín tháng trước - một biểu hiện điển hình của một thị trường tăng giá (bull market) thực thụ, nơi những đợt tăng thẳng đứng thường bị ngắt quãng bởi những đợt giảm sâu được thiết kế để đe dọa những nhà đầu tư non nớt.

Khung cảnh rộng lớn hơn là sự chuyển dịch của trật tự tiền tệ toàn cầu. Những người ủng hộ kim loại quý cho rằng cuộc khủng hoảng này không phải là sự kết thúc của đợt tăng giá, mà là sự kết thúc của một ảo tưởng.

Thí nghiệm tiền pháp định hậu năm 1971 đang nứt vỡ, trong khi các nền kinh tế phương Đông đang định giá lại “tiền thật”. Các công ty khai thác bạc, vốn là nhóm bị lạm dụng nhiều nhất và hiện đang giao dịch ở mức định giá vô lý so với dòng tiền, có thể đại diện cho cơ hội bất cân xứng thế hệ cho những ai đủ can đảm để mua vào thứ mà cuộc tấn công thị trường muốn họ phải sợ hãi.

Đối với nhà đầu tư cá nhân, sự kiện này là một lời nhắc nhở đắt giá về bản chất của thị trường. Nó cho thấy tầm quan trọng của việc phân biệt giữa đầu tư vật chất và đầu cơ trên giấy tờ, hiểu rõ rủi ro của đòn bẩy, và duy trì một tầm nhìn dài hạn vượt qua mọi biến động ngắn hạn.

Dù được lý giải theo cách nào, cú sốc 7 nghìn tỷ USD cũng đã khắc họa một cách sâu sắc sự mong manh, phức tạp và đầy tranh cãi của thị trường kim loại quý toàn cầu trong một thời đại đầy biến động.